
Shqipëria është një nga vendet më të ndotura në Evropë, duke zënë vendin e tretë në renditje, referuar të dhënave të publikuara nga Agjencia Evropiane e Mjedisit për Statusin e Cilësisë së Ajrit.
Sipas matjeve të bëra nga Agjencia Evropiane e Mjedisit, vendi ynë ka PM në nivelin prej 196.1.
PM2.5 është një pluhur i imët dhe i rrezikshëm që depërton thellë në mushkëri dhe gjak dhe mund të shkaktohet nga trafiku rrugor, por edhe nga rafineritë, fabrikat e çimentos, lëndët djegëse fosile dhe zjarret në pyje.
Në krye të listës me shtetet më të ndotura të ajrit, mbetet Maqedonia e Veriut, e ndjekur më pas nga Bosnje-Hercegovina dhe Shqipëria.
Pse këto vende raportojnë nivele kaq të larta të PM2.5?
"Siç e kemi parë në të kaluarën, këto rritje shkaktohen kryesisht nga djegia e biomasës gjatë dimrit - kryesisht nga oxhaqet", tha Gianluigi De Gennaro, profesor i kimisë dhe ndikimit në mjedis në Universitetin e Barit.
"Ndotja bëhet më e rëndë për shkak të aftësisë së reduktuar të atmosferës për të shpërndarë grimcat e dëmshme në atë zonë në atë kohë të vitit", tha ai, duke shtuar se kjo është për shkak të një shtrese kufitare planetare më të ulët dhe më të dendur, pjesa më e ulët e atmosferës së Tokës, që shtrihet deri në rreth 3,000 metra.
Italia Veriore — zona kryesore industriale e vendit — paraqet një tjetër grup qartësisht shqetësues, me një dendësi të lartë vendesh ku nivelet vjetore të lëndës grimcore luhaten afër pragut prej 25 μg/m3.
Gjatë së njëjtës periudhë 2024-25, përveç Italisë, rajone në tetë vende të BE-së dhe jashtë BE-së tejkaluan limitin, përkatësisht Polonia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Serbia, Maqedonia e Veriut, Rumania, Turqia dhe madje edhe Danimarka, në një vend në Kopenhagen, i cili regjistroi një shifër të habitshme prej 95 μg/m3.
Disa nga përqendrimet më të larta të këtyre "pikave të kuqe" në Evropë u gjetën në Sarajevë dhe zonat industriale të Maqedonisë së Veriut.
Ku janë shkallët më të larta të vdekshmërisë të lidhura me PM2.5?
Në fakt, Ballkani dhe Evropa Lindore janë rajonet me shkallën më të lartë të vdekshmërisë për 100,000 banorë të lidhur me ekspozimin afatgjatë ndaj PM2.5, duke përfshirë Shqipërinë, Bullgarinë, Greqinë dhe Rumaninë.
Përsëri, Italia (101) ka nivele shumë më të larta të vdekshmërisë sesa vendet me madhësi të ngjashme, si Spanja (41), Franca (34) dhe Gjermania (37), ndërsa normat më të ulëta u shfaqën në Evropën Veriore: Islanda, Finlanda, Suedia, Estonia dhe Norvegjia.
Në përgjithësi, megjithatë, më shumë se nëntë në 10 evropianë janë të ekspozuar ndaj përqendrimeve të pasigurta të ndotjes së ajrit, sipas standardeve më të rrepta të OBSH-së, të cilat e vendosin pragun e PM2.5 në vetëm 5 μg/m3.
Për cilët ndotës të tjerë duhet të jeni të vetëdijshëm?
Fatkeqësisht, PM2.5 nuk është ndotësi i vetëm i rrezikshëm.
"Cilësia e ajrit vazhdon të përmirësohet, por në deri në 20% të stacioneve të monitorimit në Evropë, ndotja e ajrit është ende mbi standardet aktuale të cilësisë së ajrit të BE-së", sipas EEA-s.
Organizata paralajmëron gjithashtu kundër PM10, një tjetër lëndë grimcore e thithshme, dhe ozonit në nivelin e tokës, i cili formohet nga bashkëveprimi i dritës së diellit me hidrokarburet dhe oksidet e azotit të emetuara nga tubat e shkarkimit dhe skapamento e makinave, shkalla e të cilit është më shumë se dyfishuar që nga viti 1900.
Benzo(a)pireni (BaP) është një tjetër substancë e dëmshme që rrjedh nga tymi i cigareve, si dhe nga ushqimet e djegura dhe shkarkimet e lëndëve djegëse fosile.
Si mund ta mbroni veten nga ndotja?
Sipas ekspertëve, parandalimi fillon me zakone të thjeshta.
Për shembull, De Gennaro rekomandon që njerëzit që jetojnë në zona urbane të shmangin ajrosjen e shtëpive të tyre gjatë orëve të pikut të trafikut, pra vetëm pas orës 9:00 të mëngjesit. Një pastrues ajri mund të ndihmojë gjithashtu pjesërisht në pastrimin e ajrit të brendshëm.
Ekspertët në EEA na thanë gjithashtu të përdorim vetëm soba të certifikuara, të shmangim djegien e lëndëve djegëse në ditët e dimrit dhe të shmangim aktivitetet në natyrë, si vrapimi, gjatë periudhave me përqendrimin më të lartë të substancave të dëmshme në ajër.
Është gjithashtu e dobishme të qëndroni të informuar rreth niveleve të ndotjes përmes aplikacioneve që ofrojnë të dhëna gjeo-lokalizuese në kohë reale.
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
6 May13:04
Unesco: Emigracioni ka boshatisur shkollat, 50% e shqiptarëve janë larguar që nga viti 1991
Përfundimi i arsimit të mesëm të lartë në Shqipëri është rritur ndjeshëm në dekadat e fundit, megjithat&e...
AKTUALITET
6 May12:49
Homazhet për Servet Pëllumbin, djali Arben Pëllumbi: Këshillat e tij do na shoqërojnë përgjithmonë
Arben Pëllumbi, djali i ish kryetarit të Kuvendit, Servet Pëllumbi ka mbajtur një fjalim plot emocion në homazhet në ndër t&e...
AKTUALITET
6 May12:25
EMRI/ Trafikuan kokainë në Spanjë, kapet në Vlorë anëtari i grupit kriminal
Policia e Vlorës ka arrestuar një 30-vjeçar, Klevi Kananaj, i cili dyshohet se është pjesë e një grupi kriminal që aku...
AKTUALITET
6 May11:45
VIDEO/ Gjyqi ndaj Laert Haxhiut, Noizy paraqitet në GJKKO
Këngëtari Rigels Rajku i njohur si Noizy është paraqitur të mërkurën në GJKKO.
Rajku është thirrur në ...
AKTUALITET
6 May11:36
Homazhet për Servet Pëllumbin, Bamir Topi: Një nga burrat më të mirë që kam bashkëpunuar në politikë
Ish-presidenti i Republikës, Bamir Topi, ka shprehur ngushëllimet për ndarjen nga jeta të dhe politikanit Servet Pëllumbi, duke e vler&...
AKTUALITET
6 May11:24
Aksidenti me pasojë fatale për 2 fëmijë/ Policia paralajmëron ndëshkime të rënda për shoferët “e papërgjegjshëm”
Në një konferencë për mediat, drejtori i Departamentit për Rendin dhe Sigurinë Publike, Dhimitraq Ziu ka folur për masat sh...
AKTUALITET
6 May11:00
Dëshmitar në procesin ndaj anëtarëve të bandës së Laert Haxhiut, babai i reperit Noizy paraqitet në GJKKO
Bashkim Rajku, babai i reperit të njohur shqiptar Noizy është paraqitur paraditen e sotme në ambientet e Gjykatës së Posaçm...
AKTUALITET
6 May10:37
Arrestohet 32-vjeçari, shiste kokainë në lokalin që administronte
Finalizohet operacioni antidrogë, i koduar “Rrethinat”.
Në pranga ka rënë një 32-vjeçar. Sipas policisë, i r...
AKTUALITET
6 May10:13
'Mafia lëviz fijet!' Rexhep Ademi: Po më bëjnë presion, më dhunuan nënën, kanë rrethuar shtëpinë
Rexhep Ademi qytetari i cili në dhjetor 2025 u dhunua në mënyrë barbare nga 2 persona brenda pronës së tij, në Golem të...