AKTUALITET

Ajër vdekjeprurës/ Shqipëria e treta, ndër vendet me nivelet më të larta të ndotjes dhe vdekshmërinë

Piranjat Përditësimi i fundit 6 May 2026, 13:31

Ajër vdekjeprurës/  Shqipëria e treta, ndër vendet me

Shqipëria është një nga vendet më të ndotura në Evropë, duke zënë vendin e tretë në renditje, referuar të dhënave të publikuara nga Agjencia Evropiane e Mjedisit për Statusin e Cilësisë së Ajrit.

Sipas matjeve të bëra nga Agjencia Evropiane e Mjedisit, vendi ynë  ka PM në nivelin prej 196.1.

PM2.5 është një pluhur i imët dhe i rrezikshëm që depërton thellë në mushkëri dhe gjak dhe mund të shkaktohet nga trafiku rrugor, por edhe nga rafineritë, fabrikat e çimentos, lëndët djegëse fosile dhe zjarret në pyje.

Në krye të listës me shtetet më të ndotura të ajrit, mbetet Maqedonia e Veriut, e ndjekur më pas nga Bosnje-Hercegovina dhe Shqipëria.

Pse këto vende raportojnë nivele kaq të larta të PM2.5?

"Siç e kemi parë në të kaluarën, këto rritje shkaktohen kryesisht nga djegia e biomasës gjatë dimrit - kryesisht nga oxhaqet", tha Gianluigi De Gennaro, profesor i kimisë dhe ndikimit në mjedis në Universitetin e Barit.

"Ndotja bëhet më e rëndë për shkak të aftësisë së reduktuar të atmosferës për të shpërndarë grimcat e dëmshme në atë zonë në atë kohë të vitit", tha ai, duke shtuar se kjo është për shkak të një shtrese kufitare planetare më të ulët dhe më të dendur, pjesa më e ulët e atmosferës së Tokës, që shtrihet deri në rreth 3,000 metra.

Italia Veriore — zona kryesore industriale e vendit — paraqet një tjetër grup qartësisht shqetësues, me një dendësi të lartë vendesh ku nivelet vjetore të lëndës grimcore luhaten afër pragut prej 25 μg/m3.

Gjatë së njëjtës periudhë 2024-25, përveç Italisë, rajone në tetë vende të BE-së dhe jashtë BE-së tejkaluan limitin, përkatësisht Polonia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Serbia, Maqedonia e Veriut, Rumania, Turqia dhe madje edhe Danimarka, në një vend në Kopenhagen, i cili regjistroi një shifër të habitshme prej 95 μg/m3.

Disa nga përqendrimet më të larta të këtyre "pikave të kuqe" në Evropë u gjetën në Sarajevë dhe zonat industriale të Maqedonisë së Veriut.

Ku janë shkallët më të larta të vdekshmërisë të lidhura me PM2.5?

Në fakt, Ballkani dhe Evropa Lindore janë rajonet me shkallën më të lartë të vdekshmërisë për 100,000 banorë të lidhur me ekspozimin afatgjatë ndaj PM2.5, duke përfshirë Shqipërinë, Bullgarinë, Greqinë dhe Rumaninë.

Përsëri, Italia (101) ka nivele shumë më të larta të vdekshmërisë sesa vendet me madhësi të ngjashme, si Spanja (41), Franca (34) dhe Gjermania (37), ndërsa normat më të ulëta u shfaqën në Evropën Veriore: Islanda, Finlanda, Suedia, Estonia dhe Norvegjia.

Në përgjithësi, megjithatë, më shumë se nëntë në 10 evropianë janë të ekspozuar ndaj përqendrimeve të pasigurta të ndotjes së ajrit, sipas standardeve më të rrepta të OBSH-së, të cilat e vendosin pragun e PM2.5 në vetëm 5 μg/m3.

Për cilët ndotës të tjerë duhet të jeni të vetëdijshëm?

Fatkeqësisht, PM2.5 nuk është ndotësi i vetëm i rrezikshëm.

"Cilësia e ajrit vazhdon të përmirësohet, por në deri në 20% të stacioneve të monitorimit në Evropë, ndotja e ajrit është ende mbi standardet aktuale të cilësisë së ajrit të BE-së", sipas EEA-s.

Organizata paralajmëron gjithashtu kundër PM10, një tjetër lëndë grimcore e thithshme, dhe ozonit në nivelin e tokës, i cili formohet nga bashkëveprimi i dritës së diellit me hidrokarburet dhe oksidet e azotit të emetuara nga tubat e shkarkimit dhe skapamento e makinave, shkalla e të cilit është më shumë se dyfishuar që nga viti 1900.

Benzo(a)pireni (BaP) është një tjetër substancë e dëmshme që rrjedh nga tymi i cigareve, si dhe nga ushqimet e djegura dhe shkarkimet e lëndëve djegëse fosile.

Si mund ta mbroni veten nga ndotja?

Sipas ekspertëve, parandalimi fillon me zakone të thjeshta.

Për shembull, De Gennaro rekomandon që njerëzit që jetojnë në zona urbane të shmangin ajrosjen e shtëpive të tyre gjatë orëve të pikut të trafikut, pra vetëm pas orës 9:00 të mëngjesit. Një pastrues ajri mund të ndihmojë gjithashtu pjesërisht në pastrimin e ajrit të brendshëm.

Ekspertët në EEA na thanë gjithashtu të përdorim vetëm soba të certifikuara, të shmangim djegien e lëndëve djegëse në ditët e dimrit dhe të shmangim aktivitetet në natyrë, si vrapimi, gjatë periudhave me përqendrimin më të lartë të substancave të dëmshme në ajër.

Është gjithashtu e dobishme të qëndroni të informuar rreth niveleve të ndotjes përmes aplikacioneve që ofrojnë të dhëna gjeo-lokalizuese në kohë reale.

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

Me buzëqeshje e revoltë: Gen Z po e dridh pushtetin e Ramës!

Pa numër identifikimi e me shpërblim në xhep: Policët fshihen nga kamera e Piranjave!

Krah për krah për humanizëm: Aktivistët shpëtojnë jetë e mjekojnë uniformat blu!

Studentët kanë të drejtë!

Arroganca e pushtetit përballë krizës: Studentët i thonë "JO" Edi Ramës!

Pedagogët braktisin auditoret e bashkohen me studentët: Ultimatumi për grevë urie!

Trupi i fëmijës është i shenjtë.

Shoqërime masive e presion në shesh: Ish-policët denoncojnë skandalin e uniformave blu!

"Po t'i thyhej këmba fëmijës tuaj?": Piranjat "gozhdojnë" deputetët!

20-vjeçari rrëfen tmerrin që ndodh pas atyre dyerve.

Hiqe atë gur nga dora!

Si parashikoi Rama 13 vite më parë atë që po bën sot?

Gen Z/ Zëri i revoltës që po dridh pushtetin.

Ju lutem kujdes me veprimet, mos e provokoni policinë! ????

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

3 vite pa licencë: Si u punësua psikologia në Vorë dhe kush mban përgjegjësi?

Flet i dyshuari i Masakrës së Beratit: Çfarë zbulon Kudret Zhuka?

Ne jemi me ju, gjatë gjithë vitit!

Zëri ynë për çdo grua që lufton sot!

Konflikti familjar në Klos që përfundoi në dhunë: Çfarë ndodhi mes Fluturës dhe të afërmve?

Kalvari i Anxhelës: Si u kthye një histori dashurie në një makth të vërtetë?

"Doktor Shkencash": Çfarë fshihet pas titullit akademik të Ulsi Manjës?

Unë e njoh atë djalin e shtrirë përtokë.

4 ditë revolte, gjenerata e re flet ndryshe.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 4

Vendimi që ngre dyshime: Çfarë e detyroi gjyqtaren e Shkodrës të vendosë për 42-vjeçarin?

Nga t*rturat te ekzekutimi barbar: Masakra e ’97-ës që nuk u zbardh kurrë.

I pastrehu kërkon ndihmë, Bashkia e Korçës i “ofron” një rrenoje.

Paguaj që të punosh: Zbërthehet skema e mashtrimit me "punën nga shtëpia"

Skandali me tunelin e Skërficës: Pas dështimit 23-milionësh, ARRSH thërret policinë për "Piranjat"

Ermal Pashaj: "Jam këtu kundër mediokërve, kriminelëve dhe dështimit 13-vjeçar të kësaj politike"

Manastirliu, kandidatja për Bashkinë e Tiranës, plagjiatura e radhës.

Patronazhistët e Ogerta Manastirliut gjatë Pranisë Besnike

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 3

Shantazh në emër të dashurisë, 40-vjeçari terrorizon gruan e martuar.

Faturat e avokatit. Si u zhdukën mijëra euro pa bërë asnjë punë?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Saranda e fëmijërisë sime, sot mes plumbave

Nga mësuese filloreje në drejtoreshë gjimnazi. Historia që na vjen nga Ishmi i Durrësit.

Rilindësit me plagjiaturë / Piranjat kapin ish-ministren e Arsimit. Si do të justifikohet ajo?

Prania besnike, një strategji djallëzore për të eliminuar praktikat institucionale.

Fshije videon! Mos shkatërro një jetë.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 2

Nga burgu në arrest shtëpie: Eduard Limaj rikthehet te përndjekja e grave!

Haris Vongli: Dua të kthehem në Shqipëri për Davidin, tim bir.

Fyerje ndaj nxënësve, ngacmime e shkelje rregulloreje: Kush është nëndrejtori problematik?

Institucionet në shërbim të krimit: Pse hesht kryeministri për skandalet?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Porti i Durrësit po mbyllet, investimet në infrastrukturë vazhdojnë. Cili është justifikimi i APD?