Kurba e inflacionit i është kthyer rritjes, katër vjet pas goditjes së fortë që dha konflikti në Ukrainë. Inflacioni në rritje ka forcuar pritshmëritë për rritje të normave të interesit. Banka e Shqipërisë po reziston në pozita pritëse, por një rritje e yield-eve në tregun financiar ka filluar të shfaqet tashmë. Një mjedis i tillë pritet t’i bëjë më tërheqëse produktet e kursimit dhe investimit financiar, ndërkohë që pritet të ushtrojë presion për të frenuar ciklin disavjeçar të rritjes së çmimit të pronave.
Katër vjet pas goditjes së fortë të vitit 2022, inflacioni është rikthyer. Statistikat e INSTAT tregojnë se inflacioni në muajin maj arriti nivelin 3.2%, niveli më i lartë që prej fillimit të vitit 2024.
Ndërkohë, sipas vlerësimeve të Bankës së Shqipërisë, komponenti i inflacionit bazë ka arritur nivelin 3.5%, më i larti që prej tetorit të vitit 2023.
Që prej muajit mars, konflikti mes SHBA-së dhe Iranit solli rritje të çmimeve të naftës, me efekte që u ndien menjëherë në çmimet e karburanteve dhe në normën e inflacionit.
Konflikti prej muajsh ngelet pezull, duke alternuar periudha qetësimi dhe acarimi, që reflektohen shpejt në çmimet e naftës bruto në tregje.
Megjithatë, presionet inflacioniste në Shqipëri shkojnë përtej goditjes së ofertës që ka shkaktuar kriza në Lindjen e Mesme, siç dëshmohet nga nivelet e larta të inflacionit bazë. Shtrenjtimi i qirave dhe presionet e qëndrueshme nga tregu i punës po përkthehen në rritje graduale të inflacionit.
Në këto kushte, pritshmëritë prej muajsh po anojnë drejt një cikli të ri në rritje të normave të interesit. Banka Qendrore Europiane tashmë e ka nisur rritjen e normave të interesit.
Banka e Shqipërisë po reziston ende dhe Këshilli Mbikëqyrës, në mbledhjen e muajit gusht, vendosi sërish të mbajë të pandryshuar normën bazë, përkundrejt pritshmërive të larta për një rritje.
Në deklaratën pas mbledhjes, Guvernatori Sejko konfirmoi besimin se inflacioni i importuar do të jetë kalimtar, ndërsa e motivoi vendimin për të mos rritur normat edhe me efektin balancues të politikës fiskale shtrënguese edhe me forcimin e Lekut në kursin e këmbimit.
Sidoqoftë, në rast se inflacioni do të rritet më tej, është e vështirë që Banka e Shqipërisë të vazhdojë të mos reagojë. Guvernatori kujtoi se një inflacion mbi objektiv, i zgjatur në kohë ose i shkëputur ndjeshëm prej tij, rrezikon të shndërrohet në presione inflacioniste të qëndrueshme dhe afatgjata.
Rritja e normave të interesit, në varësi të shkallës së transmetimit në tregje, pritet t’i bëjë më tërheqëse produktet financiare të kursimit dhe investimit. Përkundrazi, rritja e interesave do ta ngadalësonte kërkesën për blerjen e pasurive të paluajtshme dhe do të frenonte rritjen e çmimeve të tregut.
Skenari ka sigurisht një shkallë të lartë pasigurie, që vjen pjesërisht nga zhvillimet gjeopolitike globale dhe pjesërisht nga shkalla e kufizuar e zhvillimit të tregut të brendshëm financiar, informaliteti i ekonomisë dhe baza e konsiderueshme që tregu i pronave ka ndërtuar mbi paranë informale ose të zezë.
Megjithatë, gjasat janë që në muajt e ardhshëm, produktet financiare të ofrojnë kthime më të mira, ndërsa pasuritë e paluajtshme ta ndalin hovin e pesë viteve të fundit.
Rreth 87% e investimeve shkojnë në depozita
Depozitat vazhdojnë të jenë produkti gjerësisht dominues në strukturën e mbajtjes ose investimit të kursimeve të shqiptarëve.
Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të vitit, depozitat arritën në rreth 1.84 trilionë lekë. Kjo shumë përbën afërsisht 87% të investimeve financiare të shqiptarëve.
Depozitat u rritën me afërsisht 9.1% vitin e kaluar. Rritja është e pakorrigjuar me efektin e kursit të këmbimit, duke konsideruar vijimësinë e efektit negativ të kursit të këmbimit mbi depozitat në valutë të huaj, kryesisht në Euro.
Gjithsesi, ky efekt për vitin 2025 ka qenë më i kufizuar krahasuar me vitet e mëparshme.
Në fund të vitit 2025, Euro këmbehej me 96.77 lekë, në rënie me 1.4% krahasuar me një vit më parë.
Shumica e shqiptarëve vazhdojnë t’u besojnë produkteve financiare më të sigurta dhe me rrezik më të ulët. Depozitat bankare janë të siguruara me ligj deri në shumën e 2.5 milionë lekëve dhe deri në këtë shumë, vendosja e parave në bankë është një investim me rrezik 0.
Produkti i dytë më i preferuar janë bonot dhe obligacionet e qeverisë shqiptare, që përbëjnë rreth 7% të investimeve financiare të individëve, për një shumë totale prej afërsisht 149 miliardë lekësh.
Vitin e kaluar, vlera e investimit të individëve në bono dhe obligacione pësoi rënie me 2.6%. Rënia e yield-eve të instrumenteve të borxhit të qeverisë e ka ulur edhe interesin e individëve për të investuar në këto instrumente.
Vijojnë kuotat në fondet e investimit, me rreth 62.5 miliardë lekë ose 3% të totalit. Investimet në këto fonde vitin e kaluar u rritën me 12.8%.
Pas goditjes që pësuan në vitin 2022, për shkak të rritjes së shpejtë të normave të interesit, fondet e investimit po ndjekin një cikël rimëkëmbjeje. Ulja e normave të interesit në tregun primar edhe vitin e kaluar i ndikoi pozitivisht kthimet nga fondet e investimit, duke ndikuar në rritjen e investimeve në kuotat e tyre.
Një tjetër instrument financiar që vazhdon të shënojë rritje janë obligacionet e shoqërive tregtare. Në fund të 2025-s, vlera totale e obligacioneve të emetuara dhe të pashlyera nga ndërmarrjet shqiptare arriti në 39 miliardë lekë, në rritje me 34.4% krahasuar me një vit më parë. Ato përbëjnë rreth 2% të portofolit të vlerësuar të investimeve të individëve.
Statistikat nuk e detajojnë portofolin sipas llojit të investitorit, por megjithatë vlerësohet se në shumicën dërrmuese bëhet fjalë për investime të individëve.
Së fundmi, investimet në fondet private të pensionit në fund të 2025 vlerësoheshin në 15.1 miliardë lekë, ose rreth 1% e totalit të kursimeve/investimeve të individëve të mbajtura në instrumente financiare.
Vitin e kaluar, vlera neto e aseteve të fondeve u rrit me 17% krahasuar me një vit më parë.
Në këtë shifër, përfshihen edhe treguesit e fondeve të mbyllura të pensionit, të ngritura nga punëdhënësit për punonjësit e kompanive të tyre.
INTERESAT E DEPOZITAVE TË QËNDRUESHME
Normat e interesit të depozitave gjatë gjysmës së dytë të vitit 2025 dhe pjesës së parë të këtij viti në përgjithësi kanë qenë të qëndrueshme, me luhatje të vogla mujore.
Sipas statistikave më të fundit të Bankës së Shqipërisë, norma mesatare e interesit të depozitave të reja në Lek për muajin maj ishte 1.6%, nga 1.57% në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Tendencë të njëjtë kanë edhe normat e interesit të depozitave në Euro. Për muajin maj, norma mesatare e interesit për depozitat e reja në Euro ishte 1.16%, po aq sa ishte një vit më parë.
Qëndrueshmëria e normave të interesit të depozitave reflekton një periudhë të qetë në tregun e brendshëm financiar dhe stabilitetin e normave bazë të interesit.
Banka e Shqipërisë ndërmori uljen e fundit të normës bazë të interesit në korrik të vitit të kaluar, ndërsa gjatë këtij viti nuk ka ndërhyrë ende në rritjen e normave, pavarësisht pritshmërive në rritje.
Ndërkohë, Banka Qendrore Europiane (ECB) ka aplikuar një rritje të normave referuese me 0.25 pikë përqindje, me efekt nga muaji qershor 2026.
Lëvizja e ECB-së, por sidomos rritja e inflacionit dhe pritshmëritë e investitorëve e kanë rritur ndjeshëm treguesin kryesor benchmark të tregjeve për monedhën europiane. Euribori 12-mujor në fillim të gushtit arriti afër nivelit të 3%, nga 2.1% një vit më parë.
Megjithatë, reflektimi i rritjes së normave të interesit të Euros në normat e interesit të depozitave në tregun shqiptar në përgjithësi është e kufizuar.
Në rastin e Euros, konkurrenca e produkteve të tjera financiare është më e dobët, sepse individët nuk kanë shumë alternativa investimi financiar me rrezik të ulët, siç ndodh me Lekun.
Gjithashtu, ndërmjetësimi në Euro për bankat ka kosto më të lartë, sepse Banka e Shqipërisë aplikon normë remunerimi zero për rezervat e detyrueshme në valutë, përveçse kërkon edhe nivele më të larta të këtyre rezervave.
Pavarësisht ecurisë së qëndrueshme të normave të interesit në nivelet e tyre mesatare, brenda sektorit bankar ka një konkurrencë në rritje për depozitat e publikut.
Kjo konkurrencë ka tendencën të bëhet më e theksuar në muajt e verës, kur prurjet e depozitave janë më të mëdha, për shkak të sezonit turistik. Kërkesa vjen sidomos prej bankave që po rriten me ritme më të shpejta dhe kanë nevojë për të shtuar fondet që mbështesin rritjen e huadhënies.
Një zhvillim tjetër këtë vit është nisja e aktivitetit të dy bankave të reja tregtare, përkatësisht Bankës Jet dhe degës së bankës Ziraat.
Edhe në këtë periudhë, disa prej bankave kanë dalë me oferta depozitash që në nivelet e tyre maksimale janë ndjeshëm më të larta se ato mesatare të raportuara nga Banka e Shqipërisë.
Në këtë kuptim, për depozitat, tregu ofron edhe kthime më të larta se ato që tregojnë shifrat mesatare zyrtare.
Për sa u takon normave maksimale të interesit të ofruara nga tregu për depozitat, mbështetur në normat e raportuara nga bankat tregtare në Bankën e Shqipërisë, ato arrijnë deri në 4.7% në Lek dhe në Euro.
Një normë e tillë interesi u referohet depozitave 36-mujore të Jet Bank, që janë ndjeshëm më të larta se nivelet mesatare të tregut.
Jet Bank ka zgjedhur të hyjë në treg me norma interesi agresive, me qëllimin e kuptueshëm për të fituar pjesë tregu dhe pjesërisht për të kompensuar dizavantazhin që ka nga mungesa e një rrjeti fizik të degëve.
Raiffeisen Research parashikon rritje të normave të interesit
Analistët financiarë presin një rritje të normave të interesit për Lekun.
Në një prononcim për “Monitor”, Raiffeisen Research Shqipëri shpreh një projeksion për dy rritje të normës bazë të interesit nga Banka e Shqipërisë këtë vit, në rast se nuk do të ketë një zgjidhje të konfliktit mes SHBA-së dhe Iranit.
Skenari bazë i Raiffeisen Research parashikon dy rritje, përkatësisht me nga 0.25 pikë përqindje secila. Këto lëvizje do ta çonin normën bazë të interesit në nivelin 3% deri në fund të vitit, nga 2.5% që është aktualisht.
Në një skenar të tillë, bonot 12-mujore minimalisht do të ndjekin normën bazë të interesit.
Ndërkohë, për obligacionet, sidomos ato me maturim mbi tre vjet, Raiffeisen Research parashikon një rritje të yield-eve edhe më të lartë se norma bazë e interesit për gjysmën e dytë të vitit.
Ky parashikim është i lidhur sidomos me një tendencë për ulje tipike të investimeve të bankave në obligacione në gjysmën e dytë të vitit kalendarik.
Gjithsesi, një rritje e ndjeshme e yield-eve mund të kthejë interesin e investitorëve jorezidentë për të rritur investimet në instrumente borxhi të qeverisë shqiptare, sidomos në spektrin e titujve referencë.
Një rritje e pjesëmarrjes nga investitorët e huaj eventualisht do t’i zbuste në vijim presionet rritëse mbi yield-et.
Në rast se forcimi i Lekut në kursin e këmbimit vazhdon dhe situata inflacioniste qetësohet, Raiffeisen Research parashikon një zbutje të mundshme të politikës monetare vitin e ardhshëm, me një ulje të normës bazë./Monitor.al
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
29 August08:18
I riu përplasi makinën e policisë gjatë patrullimit, dy efektivët përfundojnë në spital
Dy efektivë policie kanë mbetur të lënduar pas një aksidenti të ndodhur ditën e djeshme, 28 gusht, në Kamëz, ku a...
AKTUALITET
29 August08:11
Parashikimi i motit për ditën e shtunë, temperaturat arrijnë deri në 41°C! Ja zonat më të nxehta
Vendi ynë do të vijojë të ndikohet edhe gjatë ditës së shtunë nga kushte atmosferike relativisht të qëndrues...
AKTUALITET
28 August23:27
Një muaj në “kryeqytetin e vrasjeve në botë” në kërkim të trafikantëve. Si bandat ekuadoriane u ofruan shqiptarëve atë që u mungonte
Në episodin më të fundit të “On The Case”, drejtuesi Alex Matthews i bashkohet ish-redaktori i krimeve të Daily Mail, Ste...
AKTUALITET
28 August22:57
30 minutat e ‘territ’ ajror/ Çfarë e shkaktoi rënien e radarëve dhe mbylljen e hapësirës ajrore
Një avari teknike e papritur pasditen e kësaj të premteje, 'paralizoi' për rreth 30 minuta hapësirën ajrore të Shqipëris...
AKTUALITET
28 August22:13
Natë “ferri” nga flakët në fshatin Dragot të Tepelenës, zjarri përpin masivet pyjore
Prej disa orësh, zjarre masive kanë përfshirë pyllin mbi fshatin Dragot në Tepelenë. Flakët po përhapen me shpejtës...
AKTUALITET
28 August21:49
Problemi në sistemet e trafikut ajror, Aeroporti i Rinasit bën një reagim “të rëndësishëm” për pasagjerët
Aeroporti i Rinasit ka reaguar lidhur me problemin e shfaqur në sistemet e trafikut ajror në vendin tonë.
TIA ka bërë të ditur se...
AKTUALITET
28 August20:46
Shqipëria në luftë me flakët/ Ministria e Mbrojtjes: 8 vatra aktive! Si paraqitet situata në Dajt, Bulqizë dhe Librazhd
Ministria e Mbrojtjes informoi mbi situatën e zjarreve në territorin e vendit, ku deri në orën 20:00 të 28 gushtit janë raportuar ...
AKTUALITET
28 August20:37
Sazan Guri nga protesta: Rama ka bërë gjenocid me politikat ndaj këtij populli
Ambientalisti Sazan Guri ka marrë fjalën në protestën e 90-të para Kryeministrisë, duke e cilësuar lëvizjen qytetare si ...
AKTUALITET
28 August20:22
“E arrestuan se kishte vezë dhe domate”/ Arben Kola denoncon ndalimin e protestuesit: Lirojeni menjëherë!
Aktivisti Arben Kola ka denoncuar nga protesta para Kryeministrisë ndalimin e një protestuesi, duke pretenduar se ai është shoqëruar ng...
AKTUALITET
28 August20:10
“U fshehën se kishin frikë nga vezët”/ Qytetarët 3 muaj në protestë, aktivisti ironizon Ramën për zhvendosjen e mbledhjes
“U fshehën se kishin frikë nga vezët”. Kështu është ironizuar nga protesta qytetare zhvendosja e mbledhjes së Par...
