Financial Times: Shqiptarët nuk duan që ishujt e tyre tu shiten Trump dhe Kushner

Financial Times i ka kushtuar një artikull protestave në vendin tonë, që po mbahen prej më shumë se dy muajsh kundër projektit turistik të Ivanka Trump dhe Jared Kushner në ishullin e Sazanit. Financial Times i ka cilësuar tubimet si protestat më të mëdha në vend që nga rënia e komunizmit. Sipas artikullit, demonstruesit kundërshtojnë ndërtimin e resortit luksoz, duke argumentuar se ai rrezikon mjedisin, habitatin e flamingove dhe interesin publik. Në artikull theksohet se protesta është shndërruar edhe në një simbol të pakënaqësisë ndaj mënyrës së menaxhimit të pronave publike dhe zhvillimit të bregdetit shqiptar.

Financial Times përmend edhe rrëzimin simbolik të një busti të kryeministrit Edi Rama, duke e krahasuar me rrëzimin e monumentit të Enver Hoxhës në vitin 1991. Financial Times ngre edhe pikëpyetje mbi mënyrën se si janë realizuar marrëveshjet për projektin e Sazanit, teksa argumenton se shumë qytetarë ndihen të përjashtuar nga vendimmarrja, ndërsa bregdeti po u kalon investitorëve të huaj.

Artikulli i Financial Times:

Shqiptarët kanë dalë në rrugë për dy muaj duke kundërshtuar resortin luksoz të planifikuar të Ivanka Trump dhe Jared Kushner në ishullin e Sazanit. Ky resort kërcënon habitatin e flamingove të egra, të cilat janë bërë simbol i protestave më të mëdha të vendit që nga rënia e komunizmit. Protestuesit ngritën rrëzuan në mënyrë simbolike një bust të kryeministrit Edi Rama me mbishkrimin "Diktatori i Fundit". Gjest ky që kujton rrëzimin e statujës së komunistit Enver Hoxha në vitin 1991.

Ata janë të zemëruar nga plani i Trump dhe Kushner për të ndërtuar një vendpushim në ishullin më të madh të vendit, veçanërisht pasi Ivanka, në një podkast tha se ishte “magjepsur” nga ishulli i bukur prej 1,400 hektarësh.

Sazani është i mbushur me mina dhe gjarpërinj në masë pothuajse të barabartë, të dy më pak se bunkerët dhe tunelet ushtarake të regjimit komunist paranojak të Enver Hoxhës të ndërtuara në të gjithë ishullin. Është më popullor me llojin e eksploruesve që janë të lumtur të shkelin pavlefshmërinë pavarësisht tabelave "Ndalohet hyrja" dhe nuk u shqetëson ndonjë blloq çimentoje që bie mbi ta.

Marka që Ivanka po ua shet miqve të saj të pasur në Miami fsheh faktin se marrëveshja ka të ngjarë të ketë përfunduar në prehrin e saj si rezultat i dekadave të tëra marrëveshjesh korruptive dhe të fshehta, të cilat raportimet dhe organet mbikëqyrëse të pavarura pretendojnë se ia kanë ndarë rreth 450 kilometra vijë bregdetare të paprekur të vendit ofertuesit më të lartë.

Ashtu si flamingot rrezikojnë të humbasin habitatin e tyre për shkak të zhvillimeve, protestuesit ndiejnë se po dëbohen nga vendi i tyre nga investitorë të huaj për dekada të tëra. Toka e tyre e çmuar po u shitet të huajve me xhepa të thellë, ndërsa çmimet në bregdetin ku ata dikur frekuentonin rastësisht rriten ndjeshëm dhe plazhet e egra shndërrohen në destinacione të mbyllura për elitën.

Shqipëria, si pjesa më e madhe e Ballkanit, ka vuajtur një traumë të dyfishtë të një tranzicioni për tu larguar nga komunizmi dhe një mbështetjeje të thellë dhe të dhimbshme nga SHBA-ja, e cila i dha jetë disa vendeve si kombe demokratike pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Mbështetja e vazhdueshme dypartiake e Uashingtonit për ambiciet e Tiranës për në BE dhe NATO e ka bërë atë aleatin e vetëm më të rëndësishëm të huaj të Shqipërisë, por kjo gjithashtu e bën vendin të përshtatshëm për shfrytëzim nga ata që janë të lumtur të monetizojnë peshën gjeopolitike të SHBA-së për përfitime personale.

Në Serbinë fqinje, tregtia e dukshme e favoreve për pasuri të paluajtshme është edhe më pak delikate. Ndryshe nga shqiptarët të cilët kanë tendencë të jenë kryesisht pro-amerikanë serbët kanë pasur një marrëdhënie të tensionuar me SHBA-në që nga bombardimi i vitit 1999 i shtetit të mbetur jugosllav të udhëhequr nga njeriu i fortë i Ballkanit, Slobodan Millosheviq.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, është një njeri i stërvitur në sjelljen e Uashingtonit kundër Moskës. Prishja e memorialit më të ndjeshëm të luftës në Serbi ish-selisë ushtarake jugosllave të kraterizuar, një objektiv kryesor i bombardimeve të NATO-s, i cili ka qëndruar i paprekur në qendër të Beogradit që nga viti 1999 për të ndërtuar një Kullë Trump do të kishte qenë një çmim i vogël për të paguar për monedhën që ai e vlerëson më shumë, një lidhje personale me presidentin e SHBA-së. (Kushner u tërhoq dhe marrëveshja dështoi për shkak të zemërimit publik dhe një aktakuze për korrupsion të lidhur me heqjen e vendit nga lista e trashëgimisë kulturore dhjetorin e kaluar.)

Do të ishte gabim të interpretoheshin demonstratat e vazhdueshme të Shqipërisë si të drejtuara kundër SHBA-së në tërësi, duke pasur parasysh pikëpamjet përgjithësisht pro-amerikane midis shqiptarëve. Shumë protestues kundërshtojnë rolin e Kushnerit në mënyrë specifike. Njeriu që po ndihmon në shndërrimin e një Gaze të rrafshuar në atë që Donald Trump e ka quajtur "Riviera e Lindjes së Mesme" tani dëshiron edhe një nga ishujt e tyre.

Paqartësia mbi mënyrën se si u zbatuan marrëveshjet e Beogradit dhe Sazanit, mbi komunitetet e peshkimit dhe ato bregdetare, jetët e të cilave do të riformësohen nga projektet - asgjë nga këto nuk duket se i bie në sy Kushnerit. Është e njëjta indiferencë që ai solli në Gaza, ku, siç e tha ai gjatë një fjalimi në Harvard, ai do të bënte "çmos për të larguar njerëzit dhe pastaj për ta pastruar atë". Projekti i Sazanit në fund të fundit përforcon bindjen, tashmë të përhapur midis shqiptarëve, se shteti e trajton vendin si inventar për investime të huaja dhe qytetarët e vet si e vetmja zonë zgjedhore, pëlqimin e së cilës nuk i duhet kurrë.

Për Jaredin dhe Ivankën, Sazani nuk është një ishull i formuar nga paranoja e Hoxhës apo një simbol i Shqipërisë që shndërrohet në një shesh lojërash për të pasurit, ndërsa qytetarët largohen nga vendi në numër rekord. Është thjesht një pronë e patundshme e shkëlqyer me një ish-qiramarrës të pafat, në rrugën e saj për t'u bërë përmbajtje e kuruar në Instagram.