Nga Hormuzi në Detin e Kuq dhe të Zi! “Trekëndëshi i Djallit” që kërcënon ekonominë globale

Transporti detar, i konsideruar prej dekadash si mënyra më e sigurt dhe më ekonomike për lëvizjen e mallrave në botë, po përballet me një realitet të ri. Nga Ngushtica e Hormuzit te Deti i Kuq dhe Deti i Zi, korridoret kryesore detare janë shndërruar në pika të nxehta të tensioneve gjeopolitike, duke rritur pasigurinë për tregtinë ndërkombëtare. Sot, kompanitë e transportit nuk vlerësojnë më vetëm distancën, koston apo kohën e udhëtimit. Përpara çdo lundrimi, ato analizojnë rrezikun gjeopolitik, informacionet e sigurisë në kohë reale dhe mundësinë që një itinerar tregtar të jetë kthyer në zonë konflikti.

Tre nga rrugët më të rëndësishme detare, përmes të cilave transportohen energjia, lëndët e para dhe mallrat e konsumit, po operojnë njëkohësisht nën një nivel të lartë kërcënimi. Përshkallëzimi më i fundit vjen nga Jemeni, ku rebelët Huthi kanë shpallur ndalimin e plotë të transportit detar drejt dhe nga të gjitha portet e Arabisë Saudite. Vendimi u njoftua përmes Qendrës së Koordinimit të Operacioneve Humanitare (HOCC) dhe ka hyrë në fuqi që prej 20 korrikut. Sipas deklaratës, çdo anije që hyn ose del nga portet saudite mund të konsiderohet objektiv ushtarak, nëse ndodhet brenda rrezes operative të forcave Huthi. Ky konsiderohet një ndryshim i rëndësishëm në strategjinë e grupit. Deri tani, sulmet ishin fokusuar kryesisht ndaj anijeve me lidhje me Izraelin ose me operacionet ushtarake perëndimore. Me zgjerimin e kërcënimit ndaj gjithë trafikut detar saudit, rreziku prek drejtpërdrejt një nga eksportuesit më të mëdhenj të naftës në botë.

Ekspertët paralajmërojnë se, nëse këto kërcënime zbatohen në praktikë, pritet rritje e primeve të sigurimit të luftës, shtrenjtim i kostove të transportit dhe devijim i rrugëve detare për energjinë dhe mallrat. Ndërkohë, situata në Gjirin Persik vazhdon të jetë e brishtë. Edhe pse Ngushtica e Hormuzit mbetet e hapur për lundrim, prania e shtuar ushtarake, kontrollet intensive dhe tensionet e vazhdueshme e kanë bërë kalimin shumë më të pasigurt. Çdo incident në këtë korridor strategjik mund të ketë pasoja të menjëhershme në tregjet ndërkombëtare të energjisë.

Javët e fundit, vetëm raportimet për tarifa të mundshme mbi kalimet detare dhe zhvillimet ushtarake në rajon kanë qenë të mjaftueshme për të rritur tarifat e transportit të cisternave dhe kostot e sigurimit. Edhe pse tregjet kanë përthithur goditjen fillestare, pasiguria mbetet e lartë. Për sa kohë Hormuzi vazhdon të jetë arteria kryesore e furnizimit global me naftë, çdo përshkallëzim gjeopolitik në zonë pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në ekonominë botërore. Në të njëjtën kohë, analistët paralajmërojnë se edhe Deti i Zi po shndërrohet në një tjetër vatër rreziku, duke shtuar presionin mbi rrjetin global të transportit detar dhe zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit.