Shqipëria shpenzon 28.94% të PBB-së, më pak se vendet e rajonit dhe Evropa

Shqipëria renditet në vendin e 83-të në botë për shpenzimet e përgjithshme të qeverisë në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto, me një nivel prej vetëm 28.94% të PBB-së, dukshëm më të ulët se një pjesë e vendeve të Ballkanit. Sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar për vitin 2024, Maqedonia e Veriut arrin në 36.73% të PBB-së, ose 7.79 pikë përqindjeje më shumë se Shqipëria, ndërsa Bosnjë-Hercegovina është në 43.3%, Sllovenia në 46.5% dhe Kroacia e Greqia në 48%. Kjo e vendos Shqipërinë dukshëm poshtë ekonomive të rajonit të paraqitura në renditje për peshën që zënë shpenzimet publike në ekonomi.

Diferenca është edhe më e madhe me vendet europiane me sisteme të gjera të mirëqenies sociale. Finlanda shpenzon sa 57.7% e PBB-së, Franca 57.2%, Belgjika 54.5%, Italia 50.6% dhe Gjermania 49.4%. Krahasuar me Francën, shpenzimet e përgjithshme qeveritare në Shqipëri kanë një peshë ndaj ekonomisë rreth 28.3 pikë përqindjeje më të ulët.

Të dhënat janë pjesë e një renditjeje globale të bazuar në statistikat e Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) për shpenzimet e qeverisë së përgjithshme si përqindje e PBB-së. Ky tregues përfshin peshën që zënë në ekonomi shpenzimet publike për fusha të tilla si shëndetësia, pensionet, arsimi, infrastruktura, mbrojtja dhe shërbime të tjera shtetërore.

Në krye të renditjes botërore ndodhet Kiribati, ku shpenzimet e qeverisë arrijnë në 98.1% të PBB-së. Diferenca me vendin e dytë është shumë e madhe: Ishujt Marshall kanë shpenzime sa 71.6% e PBB-së, ndërsa Ukraina renditet menjëherë pas tyre me 71.3%.

Renditja tregon dy grupe të ndryshme vendesh me nivele të larta shpenzimesh. Në ekonomitë e vogla ishullore të Paqësorit, shpenzimet publike ndikohen ndjeshëm nga grantet dhe ndihma ndërkombëtare, të cilat financojnë një pjesë të madhe të shërbimeve publike krahasuar me përmasat e vogla të ekonomive vendase.

Në Europë, niveli i lartë lidhet më shumë me sistemet e zhvilluara të shtetit social. Finlanda, Franca, Belgjika, Italia dhe Gjermania financojnë në shkallë të gjerë pensionet, kujdesin shëndetësor, sigurimet e papunësisë dhe programe të tjera sociale. Popullsia më e plakur në shumë prej këtyre vendeve ushtron gjithashtu presion në rritje mbi shpenzimet për pensione dhe shëndetësi.

Mes ekonomive të mëdha botërore dallimet janë po aq të forta. Franca, me 57.2% të PBB-së, ka peshën më të madhe të shpenzimeve publike, ndërsa Japonia është në 39.1%, Australia 38.9%, SHBA 37.9% dhe Rusia 36.9%. Në krahun tjetër, Kina regjistron 33%, Meksika 30.3%, India 28.4% dhe Koreja e Jugut vetëm 22.5%.

Niveli i shpenzimeve, megjithatë, nuk tregon automatikisht cilësinë e shërbimeve publike apo rezultatet ekonomike. Efekti varet nga mënyra se si shpërndahen fondet, eficienca me të cilën përdoren dhe mënyra e financimit të tyre. Dy vende me të njëjtën peshë shpenzimesh ndaj PBB-së mund të kenë rezultate shumë të ndryshme, në varësi të pjesës që shkon për investime, arsim, shëndetësi, mbrojtje, pensione apo pagesën e interesave të borxhit.

Për Shqipërinë, niveli prej 28.94% të PBB-së tregon se sektori publik zë një peshë relativisht të ulët në ekonomi krahasuar jo vetëm me vendet e Europës Perëndimore, por edhe me disa nga ekonomitë e Ballkanit./ekofin.al