AKTUALITET

Unesco: Emigracioni ka boshatisur shkollat, 50% e shqiptarëve janë larguar që nga viti 1991

Piranjat Përditësimi i fundit 6 May 2026, 13:04
Unesco: Emigracioni ka boshatisur shkollat, 50% e shqiptarëve janë

Përfundimi i arsimit të mesëm të lartë në Shqipëri është rritur ndjeshëm në dekadat e fundit, megjithatë raporti i UNESCO-s nxjerr në pah probleme strukturore që vazhdojnë të ndikojnë sistemin, nga pabarazitë sociale te emigracioni dhe dobësitë në arsimin profesional.

Sipas raportit, Shqipëria pësoi një rënie të fortë të përfundimit të arsimit të mesëm të lartë nga 49% në vitin 1992 në 42.5% në vitin 2000, gjatë viteve të tranzicionit. Edhe pse më pas pati një rikuperim të shpejtë, duke arritur në 82% në vitin 2018, sfidat nuk janë tejkaluar plotësisht.

Të dhënat tregojnë se mbetet problem pesha e lartë e borxhit të trashëguar në sistemin arsimor dhe ndikimi i faktorëve socio-ekonomikë. Raporti thekson se pabarazitë janë veçanërisht të dukshme tek grupet vulnerabël: në vitin 2017, vetëm 1% e komunitetit rom dhe 5% e komunitetit egjiptian kishin përfunduar arsimin e mesëm të lartë.

Raporti thekson rënien drastike të arsimit profesional. Në vitin 1990, 72% e nxënësve ishin të regjistruar në shkolla profesionale, por kjo shifër ra në 19% në vitin 2002. Po ashtu, pjesa e të diplomuarve nga arsimi profesional zbriti nga 62% në vitin 1992 në vetëm 13% në vitin 2001, dhe më tej në 7% në vitin 2012.

Edhe pse pas reformave kjo përqindje u rrit në 12% në vitin 2016 dhe rreth 15% e nxënësve në arsimin profesional përfitojnë bursa në vitin 2025, raporti sugjeron se sistemi ende nuk është plotësisht i përshtatur me kërkesat e tregut të punës.

Emigracioni dhe tkurrja e popullsisë

Shqetësim vijon të mbetet ndikimi i fortë i emigracionit në arsim. Që nga viti 1991, rreth 50% e popullsisë shqiptare ka emigruar, duke ndikuar drejtpërdrejt në tkurrjen e popullsisë në moshë shkollore dhe në numrin e nxënësve.

Në të njëjtën kohë, trendi ka ndryshuar: nga emigrimi i punëtorëve të pakualifikuar në vitet ’90, drejt largimit të individëve më të arsimuar, çka ka rritur kërkesën për arsim të mesëm dhe të lartë, por edhe presionin mbi sistemin.

Nga ana tjetër, financimi publik për arsimin është rritur ndjeshëm, nga 7% e shpenzimeve publike në vitin 1990 në 14% në vitin 2016, ndërsa pjesa e arsimit të mesëm të lartë në buxhet është rritur nga 6.5% në vitin 2002 në 20% në vitin 2020.

Megjithatë, UNESCO thekson se, pavarësisht reformave, si zgjerimi i arsimit të detyrueshëm në 9 vite në 2012, programet për rikthimin në shkollë dhe mbështetja për nxënësit vulnerabël, faktorë si varfëria, niveli i ulët arsimor i prindërve dhe distanca nga shkolla vijojnë të rrisin rrezikun e braktisjes.

Arsimi i lartë dhe “efekti Bolonja”

Sipas raportit,  zhvillim i rëndësishëm është zgjerimi i arsimit të lartë pas anëtarësimit në Procesin e Bolonjës në vitin 2003. Numri i studentëve u rrit me mesatarisht 13% në vit gjatë periudhës 2003–2013, ndërsa shkalla e regjistrimit u rrit nga 16% në 64% dhe arriti në 82% në vitin 2024.

Megjithatë, raporti paralajmëron se këto shifra duhen parë me kujdes për shkak të ndikimit të emigracionit dhe ndryshimeve demografike. /ekofin.al

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

Me buzëqeshje e revoltë: Gen Z po e dridh pushtetin e Ramës!

Pa numër identifikimi e me shpërblim në xhep: Policët fshihen nga kamera e Piranjave!

Krah për krah për humanizëm: Aktivistët shpëtojnë jetë e mjekojnë uniformat blu!

Studentët kanë të drejtë!

Arroganca e pushtetit përballë krizës: Studentët i thonë "JO" Edi Ramës!

Pedagogët braktisin auditoret e bashkohen me studentët: Ultimatumi për grevë urie!

Trupi i fëmijës është i shenjtë.

Shoqërime masive e presion në shesh: Ish-policët denoncojnë skandalin e uniformave blu!

"Po t'i thyhej këmba fëmijës tuaj?": Piranjat "gozhdojnë" deputetët!

20-vjeçari rrëfen tmerrin që ndodh pas atyre dyerve.

Hiqe atë gur nga dora!

Si parashikoi Rama 13 vite më parë atë që po bën sot?

Gen Z/ Zëri i revoltës që po dridh pushtetin.

Ju lutem kujdes me veprimet, mos e provokoni policinë! ????

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

3 vite pa licencë: Si u punësua psikologia në Vorë dhe kush mban përgjegjësi?

Flet i dyshuari i Masakrës së Beratit: Çfarë zbulon Kudret Zhuka?

Ne jemi me ju, gjatë gjithë vitit!

Zëri ynë për çdo grua që lufton sot!

Konflikti familjar në Klos që përfundoi në dhunë: Çfarë ndodhi mes Fluturës dhe të afërmve?

Kalvari i Anxhelës: Si u kthye një histori dashurie në një makth të vërtetë?

"Doktor Shkencash": Çfarë fshihet pas titullit akademik të Ulsi Manjës?

Unë e njoh atë djalin e shtrirë përtokë.

4 ditë revolte, gjenerata e re flet ndryshe.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 4

Vendimi që ngre dyshime: Çfarë e detyroi gjyqtaren e Shkodrës të vendosë për 42-vjeçarin?

Nga t*rturat te ekzekutimi barbar: Masakra e ’97-ës që nuk u zbardh kurrë.

I pastrehu kërkon ndihmë, Bashkia e Korçës i “ofron” një rrenoje.

Paguaj që të punosh: Zbërthehet skema e mashtrimit me "punën nga shtëpia"

Skandali me tunelin e Skërficës: Pas dështimit 23-milionësh, ARRSH thërret policinë për "Piranjat"

Ermal Pashaj: "Jam këtu kundër mediokërve, kriminelëve dhe dështimit 13-vjeçar të kësaj politike"

Manastirliu, kandidatja për Bashkinë e Tiranës, plagjiatura e radhës.

Patronazhistët e Ogerta Manastirliut gjatë Pranisë Besnike

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 3

Shantazh në emër të dashurisë, 40-vjeçari terrorizon gruan e martuar.

Faturat e avokatit. Si u zhdukën mijëra euro pa bërë asnjë punë?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Saranda e fëmijërisë sime, sot mes plumbave

Nga mësuese filloreje në drejtoreshë gjimnazi. Historia që na vjen nga Ishmi i Durrësit.

Rilindësit me plagjiaturë / Piranjat kapin ish-ministren e Arsimit. Si do të justifikohet ajo?

Prania besnike, një strategji djallëzore për të eliminuar praktikat institucionale.

Fshije videon! Mos shkatërro një jetë.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 2

Nga burgu në arrest shtëpie: Eduard Limaj rikthehet te përndjekja e grave!

Haris Vongli: Dua të kthehem në Shqipëri për Davidin, tim bir.

Fyerje ndaj nxënësve, ngacmime e shkelje rregulloreje: Kush është nëndrejtori problematik?

Institucionet në shërbim të krimit: Pse hesht kryeministri për skandalet?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Porti i Durrësit po mbyllet, investimet në infrastrukturë vazhdojnë. Cili është justifikimi i APD?