16-vjeçari Arjon Xhezairi ka ndërruar jetë në Spitalin e Traumës në Tiranë, pasi nuk arriti t’u mbijetonte plagë...
BOTA
Alarmi për qytetet: Ja cilat mund të zhduken deri në vitin 2050
PiranjatPërditësimi i fundit 16 September 2026, 13:46
Mbi 570 qytete bregdetare dhe 800 milionë banorë janë në rrezik për shkak të rritjes së nivelit të detit dhe fundosjes së tokës. Në këtë përfundim ka arritur një raport me titullin “E ardhmja që nuk e duam” nga rrjeti ndërkombëtar i qyteteve C40, sipas të cilit këto qytete do të jenë të ekspozuara ndaj rritjes së nivelit të detit dhe përmbytjeve gjithnjë e më të shpeshta. Situata do të përkeqësohet nëse nuk merren masa urgjente në nivel global, jo vetëm në lidhje me ngrohjen, por edhe me situata si fundosja e tokës, erozioni ose humbja e sedimenteve.
Ja 10 qytetet që rrezikohen deri në vitin 2050:
Nju Orleans (SHBA)
Pjesa më e madhe e qytetit, vendlindja e xhazit, është tashmë nën nivelin e detit dhe e mbrojtur nga një sistem kompleks digash dhe pompash hidraulike. Pas uraganit Katrina në vitin 2005, u investuan miliarda në përmirësimin e mbrojtjes, por toka vazhdon të ulet dhe ligatinat që shërbenin si barrierë natyrore po pakësohen. Ekspertët besojnë se shpëtimi i saj do të kërkojë shpenzime gjithnjë e më të mëdha.
Miami (SHBA)
As delta lumenjsh dhe as pellgje liqenesh, por shkëmbinj gëlqerorë shumë porozë. Qyteti më i famshëm i Floridës ndodhet në këtë terren, duke lejuar që uji i detit të depërtojë nën tokë, duke anashkaluar digat dhe barrierat. Kësaj i shtohet edhe rritja e nivelit të detit, i cili shkakton përmbytje gjatë baticave të larta. Për shkak të këtyre veçorive, ekspertët e konsiderojnë Miamin një nga skenarët më sfidues të përshtatjes ndaj klimës.
Qyteti i Meksikos
I ndërtuar në pellgun e liqenit të lashtë Texcoco, kryeqyteti meksikan nuk i frikësohet detit, por tokës mbi të cilën ndodhet. Nxjerrja masive e ujërave nëntokësore shkakton një nga shkallët më të shpejta të fundosjes në planet, me tokën që fundoset me rreth 20-30 cm në vit . Kjo shkakton dëme të vazhdueshme në rrugë dhe infrastrukturë, duke e bërë jetën të vështirë për një megalopol me 21 milionë banorë.
Aleksandria (Egjipt)
E themeluar nga Aleksandri i Madh në vitin 331 para Krishtit, Aleksandria është një nga qytetet më të vjetra në Mesdhe. Sot, ajo kërcënohet nga erozioni bregdetar dhe ngrohja globale, të cilat po shkaktojnë depërtimin e ujit të kripur në deltën e Nilit. Sipas disa studimeve, ajo do të duhet të përshtatet me përmbytjet e përsëritura, të cilat do të shkaktojnë dëme të konsiderueshme jo vetëm në bujqësi, por edhe në trashëgiminë e saj të çmuar arkeologjike.
Bangkok (Tajlandë)
I vendosur në deltën e lumit Chao Phraya, është ndërtuar në tokë të butë dhe të paqëndrueshme. Shumë zona të qytetit janë afërsisht dy metra nën nivelin e detit dhe studimet parashikojnë përmbytje në rritje bregdetare gjatë dekadave të ardhshme. Shirat më intensivë të musoneve dhe ndryshimet klimatike kërcënojnë të shkatërrojnë një metropol me mbi 10 milionë banorë.
Xhakarta (Indonezi)
I themeluar në shekullin e 5-të në deltën e 13 lumenjve, ai është fundosur më shumë se katër metra vitet e fundit dhe sot afërsisht 40% e zonës urbane është tashmë nën nivelin e detit. Ky kombinim i fundosjes dhe rritjes së nivelit të detit ka nxitur qeverinë lokale të investojë 32 miliardë dollarë për të ndërtuar një kryeqytet të ri, Nusantara, nga e para në xhunglën e Borneos, ku të gjitha aktivitetet do të zhvendosen gradualisht.
Manila (Filipine)
Kryeqyteti i njërit prej shteteve më të prekshme në botë ndaj tajfuneve dhe përmbytjeve, Manila po përballet gjithashtu me problemin e dyfishtë të fundosjes së tokës, të shkaktuar nga mbishfrytëzimi i ujërave nëntokësore dhe rritja e nivelit të detit. Disa zona të metropolit po fundosen me rreth dy centimetra në vit dhe, pa ndërhyrje radikale, mund të jenë nën ujë deri në fund të shekullit.
Qyteti Ho Çi Min (Vietnam)
Zemra ekonomike e Vietnamit, ai shtrihet në një rajon jashtëzakonisht të prirur ndaj përmbytjeve, me afërsisht 40-45% të zonës urbane që shtrihet më pak se një metër mbi nivelin e detit. Përveç rritjes së nivelit të detit, qyteti përballet me fundosje të shkaktuar nga nxjerrja e ujërave nëntokësore, një efekt i kombinuar që rrit rrezikun e përmbytjeve kronike në shumë lagje.
Venecia (Itali)
Është ndoshta qyteti më i famshëm në botë kur bëhet fjalë për rrezikun klimatik. Laguna Serenissima ndodhet pak mbi nivelin e detit dhe qyteti vazhdon të fundoset ngadalë ndërsa nivelet e detit rriten. Sistemi i digave mobile MOSE ka ulur rrezikun e përmbytjeve ekstreme, por shkencëtarët besojnë se masa të mëtejshme përshtatjeje do të jenë të nevojshme në planin afatgjatë.
Amsterdam (Holandë)
I ndërtuar midis kanaleve, polderëve dhe tokave të ulëta, Amsterdami mbrohet nga diga, pompa dhe barriera që e bëjnë Holandën një model global për mbrojtjen e ujit. Megjithatë, rreziku mbetet real: sipas Programit Holandez të Deltës, nivelet e detit përgjatë vijës bregdetare të vendit mund të rriten me më shumë se një metër deri në vitin 2100, duke i detyruar holandezët të rimendojnë mbrojtjen e tyre për të mbijetuar.
