“Dua miliarda për luftën, ose iu konfiskoj pasurinë” – Putin iu vë ‘lakun në fyt’ oligarkëve

Lufta në Ukrainë po ushtron një presion gjithnjë e më të madh mbi ekonominë ruse dhe mbi pasurinë e oligarkëve më të fuqishëm të vendit.

Sipas raportimeve të mediave të pavarura ruse dhe ndërkombëtare, Kremlini po kërkon gjithnjë e më shumë kontribute financiare nga biznesmenët e mëdhenj, ndërsa ata që nuk binden, përballen me rrezikun e humbjes së pronave dhe kompanive të tyre.

Në fund të marsit, gjatë një takimi me dyer të mbyllura me sipërmarrësit më të mëdhenj rusë, Vladimir Putin u ka kërkuar atyre të japin “kontribute vullnetare” për buxhetin e shtetit. Kërkesa lidhet me nevojën për të financuar shpenzimet e luftës dhe për të mbështetur ekonominë ruse, që ndodhet nën presionin e sanksioneve perëndimore.

Disa prej oligarkëve më të pasur thuhet se reaguan menjëherë. Suleiman Kerimov, një prej figurave më të pasura të Rusisë, premtoi rreth 100 miliardë rubla, ndërsa edhe biznesmenë të tjerë të mëdhenj, si Vladimir Potanin dhe Oleg Deripaska, u përfshinë në këtë valë financimesh. Sipas disa raportimeve, shuma totale e mbledhur nga këto kontribute arriti në qindra miliarda rubla.

Megjithatë, pas këtyre “donacioneve” që paraqiten si vullnetare, shumë analistë shohin një formë presioni politik. Në Rusi, kufiri mes kërkesës shtetërore dhe detyrimit praktik është bërë gjithnjë e më i paqartë. Oligarkët, të cilët në vitet ’90 krijuan pasuri të mëdha gjatë privatizimeve pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, tani janë të varur nga marrëdhënia e tyre me Kremlinin.

Që nga viti 2024, autoritetet ruse kanë nisur një proces më agresiv kontrolli dhe rikthimi të disa pasurive private në duart e shtetit. Kompanitë dhe pronat e biznesmenëve që mbajnë lidhje jashtë Rusisë ose që konsiderohen jo plotësisht besnikë ndaj pushtetit janë bërë objekt hetimesh dhe procedurash ligjore.

Një nga rastet më të bujshme ishte konfiskimi i aeroportit Domodedovo në Moskë, ndërsa pronarë të tjerë të mëdhenj janë përballur me ngrirje asetesh ose kërkesa për të transferuar pasuri te shteti.

Rasti i miliarderit Andrey Melnichenko është një shembull i presionit të drejtpërdrejtë: për të shmangur nacionalizimin e një kompanie energjetike, ai bëri një pagesë të madhe në një fond arsimor të lidhur me institucionet ruse. Mesazhi për oligarkët është i qartë: pasuria private në Rusi varet nga besnikëria ndaj Kremlinit. Në kushtet e luftës dhe rritjes së shpenzimeve ushtarake, qeveria ruse po kërkon më shumë burime financiare dhe po përdor kontrollin mbi pronën si mjet presioni.

Por ndërsa disa oligarkë paguajnë për të ruajtur pozicionin e tyre, të tjerë po kërkojnë mënyra për të larguar kapitalet nga Rusia. Sipas disa hetimeve mediatike, një pjesë e pasurisë po transferohet jashtë vendit përmes investimeve të reja dhe kriptomonedhave.

Qendra të tilla si Dubai janë bërë pika të rëndësishme për kapitalin rus, veçanërisht për transaksionet në kriptovaluta. Një zhvillim i ri është përdorimi i monedhave digjitale të lidhura me rublën, të cilat mund të përdoren për të lëvizur shuma të mëdha parash jashtë kanaleve tradicionale financiare.

Kjo situatë tregon një ndryshim të madh në marrëdhënien mes Kremlinit dhe elitës ekonomike ruse. Oligarkët, të cilët dikur konsideroheshin si njerëzit më të fuqishëm pas presidentit Putin, sot ndodhen në një pozicion më të dobët: duhet të financojnë prioritetet e shtetit, të tregojnë bindje politike dhe njëkohësisht të mbrojnë pasurinë e tyre nga rreziku i konfiskimit.

Kështu, presioni ndaj oligarkëve nuk është vetëm një çështje financiare, por edhe një mjet kontrolli politik. Lufta ka ndryshuar ekuilibrin mes pushtetit shtetëror dhe elitës së biznesit, duke e bërë pasurinë private në Rusi gjithnjë e më të varur nga vullneti i Kremlinit./Corriere della Sera