Veliaj, në letrën e zbardhur nga gazetarja e Top Channel, Anila Hoxha, shprehet: “E nderuar zonjagjykatëse, siç jeni vënë...
BOTA
Çfarë është “Porta e Lotëve” dhe pse është kaq strategjike për botën?
PiranjatPërditësimi i fundit 17 September 2026, 21:18
Ku ndodhet Bab el-Mandeb?
Ngushtica e Bab el-Mandeb ndodhet midis Jemenit, në Gadishullin Arabik, dhe brigjeve afrikane të Xhibutit dhe Eritresë. Ajo lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe, përmes tij, me Oqeanin Indian. Në pjesën më të ngushtë, ngushtica është vetëm rreth 29 kilometra e gjerë. Në qendër ndodhet ishulli Perim, i quajtur Mayyun në arabisht, i cili e ndan kalimin e anijeve në dy kanale të mëdha të veçanta.
Pse është strategjike?
Sot, Bab el-Mandeb është një nga portat detare më të rëndësishme – fjala “bab” në arabisht do të thotë “portë” – midis Azisë dhe Evropës.
Një anije që vjen nga Azia mund të kalojë përmes Bab el-Mandeb, të përshkojë Detin e Kuq dhe të mbërrijë në Mesdhe përmes Kanalit të Suezit.
Përmes Bab el-Mandeb kalon rreth 10% ose më shumë e tregtisë botërore.
Kush e kontrollon?
Huthët, një milici aleate dhe e mbështetur nga Irani. Grupi kontrollon prej vitesh kryeqytetin jemenas, Sana, si dhe një pjesë të madhe të veriut të Jemenit.
Në javët e fundit, ata kanë marrë nën kontroll territore të reja, përfshirë ishuj strategjikë për kontrollin e lundrimit detar. Ndër territoret e pushtuara është pikërisht ishulli Perim.
A mund të kalojnë anijet?
Huthët kanë deklaruar se trafiku përmes ngushticës mbetet “i lirë dhe i sigurt” për të gjitha anijet, me përjashtim të atyre saudite.
Problemi është se kalimi në këtë pjesë të vogël të detit konsiderohej i rrezikshëm edhe përpara përshkallëzimit të fundit.
Çfarë lidhjeje ka nafta?
Me Ngushticën e Hormuzit të mbyllur (ose të paktën të bllokuar pjesërisht) nga Irani, Arabia Saudite ka zhvendosur një pjesë gjithnjë e më të madhe të eksporteve të saj të naftës drejt Detit të Kuq.
Nafta bruto transportohet përmes territorit të vendit deri në portin e Yanbu-së, në Arabinë Saudite, dhe prej andej ngarkohet në anije cisternë.
Për të arritur në Azi, megjithatë, këto anije duhet patjetër të kalojnë përmes Bab el-Mandeb.
Çfarë do të ndodhte nëse do të mbyllej?
Anijet do të detyroheshin të zgjidhnin rrugë më të gjata, duke bërë që koha e transportit dhe kostot të rriteshin ndjeshëm.
Rreziku, natyrisht, nuk lidhet vetëm me naftën, por me të gjitha llojet e mallrave që transportohen përmes kësaj rruge detare.
Pse quhet “Porta e Lotëve”?
Emri Bab el-Mandeb përkthehet si “Porta e Lotëve” ose “Porta e Vajtimeve”. Referenca lidhet me rrezikshmërinë që historikisht karakterizon lundrimin në këtë zonë, për shkak të pranisë së rrymave të forta detare, erërave, shkëmbinjve dhe cekëtinave. /PiranjatNews/
