Çfarë pritet?/ SHBA fillojnë rishikimin e pranisë ushtarake në Evropë

SHBA kanë nisur rishikimin e njoftuar të pranisë së tyre ushtarake në Evropë. Ky është një “rishikim i vërtetë”, shkroi Sekretari i Shtetit Elbridge Colby, zyrtari i tretë më i lartë në Pentagon, në platformën X. Ai synon të sigurojë që NATO të veprojë shpejt për t’u siguruar që Evropa të marrë përsipër përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj konvencionale.

Presidenti amerikan Donald Trump  prej kohësh ka qenë kritik ndaj faktit se shpenzimet për mbrojtje nga shtetet anëtare evropiane të NATO-s janë shumë të ulëta. Megjithatë, shumë vende – përfshirë Gjermaninë – kohët e fundit kanë rritur ndjeshëm buxhetet e tyre të mbrojtjes.

Sekretari i Mbrojtjes i Trumpit, Pete Hegseth, e kishte njoftuar këtë rivlerësim të pranisë amerikane në takimin e ministrave të mbrojtjes të NATO-s në Bruksel në qershor, duke deklaruar se pritej të zgjaste rreth gjashtë muaj.

“NATO ka qenë për shumë kohë një tigër letre dhe një rrugë me një drejtim, por tani kjo ka marrë fund,” tha Hegseth në atë kohë. Ndërsa ai vuri në dukje përparimin në forcimin e kapaciteteve ushtarake të aleatëve evropianë, ai gjithashtu theksoi pengesat. Kështu, thuhet se Presidenti amerikan Trump i ka vënë në provë shtetet anëtare, por “shumë prej tyre” thuhet se kanë dështuar.

Hegseth duket se iu referohej faktit që vende të tjera të NATO-s kishin refuzuar të mbështesnin SHBA  në luftën kundër Iranit. SHBA dhe Izraeli kishin nisur luftën kundër Iranit në shkurt. Partnerët e NATO-s, megjithatë, nuk ishin përfshirë. Shumë ekspertë e konsiderojnë veprimin e SHBA-së në Iran si në kundërshtim me ligjin ndërkombëtar.

Në deklaratat e tij, Sekretari i Shtetit Colby nuk dha detaje mbi aspektet specifike të pranisë ushtarake që tani do të ishin subjekt i rishikimit. Në qershor, megjithatë, mediat kishin raportuar se, përveç numrit të trupave, do të analizohej dhe do të reduktohej edhe numri i avionëve luftarakë, dronëve, avionëve për furnizim me karburant në ajër dhe njësive detare të stacionuara në Evropë. Aktualisht, SHBA kanë rreth 80.000 trupa të stacionuara në Evropë.

Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së përcakton prioritete të tjera

Ky rishikim synon të sigurojë që prania ushtarake e SHBA-së në Evropë të jetë në përputhje me strategjitë e saj aktuale dhe të bazohet, ndër të tjera, në një kuptim të qartë të realiteteve gjeopolitike dhe ushtarake, shkroi Colby.

Është e qartë nga strategjia e re e mbrojtjes së Presidentit Trump, e prezantuar në janar, se ndërsa SHBA padyshim dëshirojnë të mbeten një partner i fortë i NATO-s dhe për rrjedhojë një aleat i evropianëve, ato konsiderojnë se prioritetet e tyre qëndrojnë në mbrojtjen e territorit kombëtar dhe në frenimin e Kinës.

Në pranverë, Trump dhe Hegseth kishin njoftuar tashmë tërheqjen e trupave amerikane, përfshirë edhe nga Gjermania, gjë që shkaktoi një reagim të ashpër në komunitetet lokale potencialisht të prekura.

Janë përhapur raporte kontradiktore mbi këtë çështje: në një moment, u fol për të paktën 5000 ushtarë (nga rreth 39000 që aktualisht janë stacionuar atje) që supozohej të tërhiqeshin nga Gjermania brenda gjashtë deri në dymbëdhjetë muajve. Për më tepër, Uashingtoni ka pezulluar planet për të vendosur raketa lundruese me rreze të gjatë në Gjermani./DW