Analisti Enton Abilekaj ka reaguar për marrëveshjen që pritet të shqyrtohet në Kuvend, duke paralajmëruar se miratimi i saj pa u...
BOTA
Studentët rebelohen kundër Inteligjencës Artificiale, fishkëllima në ceremonitë e diplomimit
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Qershor 2026, 11:12
Ndërsa kompanitë garojnë për të integruar inteligjencën artificiale (AI) pothuajse në çdo industri, disa studentë universitetesh po reagojnë me armiqësi të hapur. Në të paktën tre ceremoni diplomimi këtë muaj, të diplomuarit fishkëllyen me zë të lartë folësit e ftuar që lavdëronin AI-në. Të enjten, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance iu referua këtyre incidenteve në një fjalim në Akademinë e Forcave Ajrore të SHBA-së, duke pranuar se po rritet ndjenja kundër AI-së.
Në të paktën pesë kampuse universitare, studentët kanë krijuar gjithashtu grupe kundër AI-së, duke u mbledhur me bashkëmoshatarët për të kërkuar ngadalësimin e zhvillimit të pakontrolluar të kësaj teknologjie.
Ky reagim pasqyron një shkëputje gjithnjë e më të madhe midis optimizmit të drejtuesve të biznesit për AI-në dhe ankthit të studentëve për ndikimin e saj në vendet e punës, krijimtarinë dhe të menduarit kritik.
“Një pjesë e procesit të të mësuarit është përpjekja për të kuptuar dhe analizuar përmbajtjen,” tha Paul Webster, një student i vitit të dytë në degën e shkencave kompjuterike në University of California, Berkeley. “Nëse përdor AI për këtë — gjë që profesorët po i inkurajonin studentët ta bënin — kjo ndikon seriozisht në kuptimin tënd real.”
NBC News foli me shtatë studentë nga universitete në të gjithë vendin, përfshirë Webster, të cilët thanë se shohin bashkëstudentët e tyre të përdorin AI-në për të shkurtuar rrugën në shkollë, ndonjëherë edhe me nxitjen e pedagogëve.
Një sondazh i kryer në tetor nga Gallup dhe Fondacioni Lumina me mbi 3,500 studentë universitetesh zbuloi se 57% e studentëve amerikanë përdorin AI për detyrat e tyre të paktën një herë në javë, ndërsa 21% e përdorin çdo ditë. Studentët thanë se AI-në e përdorin më shpesh për t’i ndihmuar të kuptojnë mësimet dhe për të kontrolluar përgjigjet e detyrave.
Rritja shpërthyese e AI-së vitet e fundit ka bërë që disa studentë të krijojnë grupet e tyre universitare për t’i rezistuar avancimit të saj. PauseAI US, një organizatë kombëtare e përkushtuar për të ndalur zhvillimin e sistemeve më të avancuara të AI-së derisa ato të mund të përdoren në mënyrë të sigurt, tani ka pesë degë në universitete të ndryshme.
Drejtoresha ekzekutive e saj, Holly Elmore, tha se ka vënë re një ndjenjë në rritje mes studentëve se zhvillimi aktual i AI-së është potencialisht i rrezikshëm dhe po ecën shumë shpejt. Sipas saj, drejtuesit e degëve universitare mendojnë se shkollat kanë ushtruar “gjithë këtë presion për të braktisur çdo ndjenjë morali apo nderi për të shkruar vetë fjalët e tua dhe për të bërë vetë punën tënde.”
Studentët “ndiejnë sikur jetët e tyre po kthehen në kaos, e ardhmja e tyre po tronditet, dhe më pas ata i drejtohen gjërave që u japin kuptim, por edhe ato rrezikojnë të mbyten nga AI-ja,” tha Elmore.
Degët universitare të organizatës vendosin vetë rregullat dhe aktivitetet e tyre, si p.sh. ndërgjegjësimi për rreziqet e AI-së ose përpjekjet ligjore në vazhdim për të rregulluar kompanitë kryesore të AI-së.
Nickolas Spiliotopoulos, student i vitit të fundit në shkencat politike në University of California, Santa Barbara dhe drejtues i degës lokale të PauseAI US, tha se grupi i tij thekson diskutimin e hapur dhe të sinqertë për ndikimet e AI-së.
Shumë anëtarë, tha ai, “nuk duan që AI-ja të dominojë proceset tona akademike, politike apo mendore.”
“Ne duam të sigurohemi që ajo të rregullohet në një mënyrë që të jetë e dobishme për të gjithë dhe që të mos zëvendësojë aftësitë tona të të menduarit kritik,” shtoi ai, duke thënë se rreth një duzinë studentësh janë rregullisht aktivë në klub.
Përtej grupeve universitare që synojnë ndalimin e zhvillimit të AI-së, dhjetëra të tjera janë krijuar për t’i ndihmuar studentët të diskutojnë dhe të merren me kërkime teknike mbi sigurinë e AI-së, në universitete nga Georgetown University deri te University of Washington.
Ndërkohë, disa nga kompanitë më të mëdha amerikane të AI-së kanë krijuar gjithashtu prani në kampuse universitare. Anthropic, për shembull, financon klube universitare që synojnë të rrisin ndërgjegjësimin për produktet e saj Claude AI dhe të krijojnë lidhje “me studentë që e shohin AI-në si një mjet për të zgjeruar aftësitë njerëzore, jo për t’i zëvendësuar ato.”
Shumë studentë universitarë shprehën gjithashtu shqetësimin se AI-ja po zbraz kuptimin e hobive të tyre të preferuara, përveç ndikimit të saj të perceptuar në tregun e punës. Disa thanë se ende ndiejnë presion për ta përqafuar teknologjinë, pavarësisht ankthit personal që kanë ndaj saj.
“Kam këtë ndjesi të përgjithshme mes nesh se AI-ja po na imponohet,” tha Zoe Kaufman, e sapodiplomuar në Mary Baldwin University me diplomë në psikologji. “Sot, shkolla po na inkurajon të shkarkojmë AI të ndryshme dhe t’i përdorim ato, dhe duket sikur po vjen pas punëve të të gjithëve, thjesht me ritme të ndryshme.”
Kaufman tha gjithashtu se disa punonjës të universitetit dukeshin tepër optimistë për teknologjinë. Kur ajo kërkoi ndihmë për të hartuar një CV në qendrën e karrierës së universitetit, tha se iu sugjerua thjesht të përdorte ChatGPT.
“Gjithsesi një robot do ta lexojë aplikimin tënd, kështu që lëre një të tillë ta shkruajë,” tha Kaufman se i kishte thënë këshilltari, duke e përshkruar këtë këshillë si “të shtrembëruar.”
Kimberly Aron, studente masteri në Eastern University, shprehu shqetësime të ngjashme për natyrën e detyruar të përdorimit të AI-së në akademi.
“Në disa mënyra, ndihemi sikur duhet të përdorim AI pothuajse nën presion, sikur kemi diçka rreth qafës,” tha ajo. “Duhet ta njohësh këtë; nëse jo, do të mbetesh pas.”
Aron, 37 vjeçe, tha se studentët janë të hutuar nga politikat e shkollave që njëkohësisht përpiqen të kufizojnë përdorimin e AI-së në klasë dhe t’i shtyjnë studentët të zhvillojnë ekspertizë në të. Si studente e analizës së të dhënave, ajo tha se shqetësohet që shumë nga ato që po mëson në Excel, SQL, Tableau dhe Python mund të bëhen të vjetruara deri sa të hyjë në tregun e punës.
Daniel Liddle, profesor i asociuar i anglishtes në Western Kentucky University, i cili jep mësim për studentë nga fusha humanitare dhe STEM, tha se ka vënë re “më shumë rrotullime sysh” sa herë përmendet AI-ja në klasë.
“Mendoj se shumë nga studentët e mi janë të lodhur nga biseda për AI-në,” tha Liddle, “dhe dëshirojnë t’i rikthehen asaj për të cilën u regjistruan fillimisht: të mësojnë disiplinën e tyre.”
Por disa thonë gjithashtu se opinionet për AI-në shpesh bien në ekstreme — drejtuesit e teknologjisë e paraqesin atë si zgjidhje universale, ndërsa kampet kundër AI-së po “fshehin kokën në rërë.”
Jeffrey Kang, një i diplomuar i fundit nga University of Southern California dhe tani inxhinier softueri në Meta, tha se e kupton pse disa njerëz duan që AI-ja të dështojë dhe se një botë e dominuar nga automatizimi tingëllon “goxha dëshpëruese” edhe për të. Por kjo, sipas tij, injoron përfitimet e punës me teknologjinë në mënyra vërtet të dobishme.
“Mendoj se është një mentalitet fatalist,” tha Kang. “Nuk ka asnjë person në Meta që do të thoshte: ‘Oh, unë nuk përdor AI, nuk përdor Claude Code, nuk është i dobishëm.’ Dhe besoj se kjo është e vërtetë edhe në kompani të tjera të mëdha teknologjike.”
Spiliotopoulos, drejtuesi i degës së PauseAI në UCSB, tha se edhe disa studentë skeptikë ndaj teknologjisë e njohin potencialin e saj për të qenë e dobishme për shoqërinë.
“Ajo që shoh më shumë është një ndjenjë në rritje se inteligjenca artificiale po zhvillohet gjithnjë e më shumë pa rregullim, dhe pikërisht kjo është ajo që shqetëson njerëzit,” tha ai. “Nuk është vetëm e keqe; nuk është vetëm e mirë. Si shumë gjëra në jetë, ka nuanca.”/Përktheu Piranjat News
