Historia e Ceutës, enklavës spanjolle në Marok ku bashkëjetojnë myslimanët, hebrenjtë dhe hindutë

Në bregun verior të Afrikës, përgjatë Mesdheut, Spanja administron disa territore të vendosura në territorin gjeografik të Marokut. Më të rëndësishmet janë qytetet autonome Ceuta dhe Melilla, të cilat kanë rreth 85 mijë banorë secila dhe ndodhen rreth 400 kilometra larg njëra-tjetrës. Përveç tyre, Spanjës i përkasin edhe disa ishuj të vegjël dhe zona të pabanuara me prani ushtarake.

Këto territore janë pjesë e Mbretërisë së Spanjës prej shekujsh dhe nuk janë përfshirë asnjëherë në Protektoratin Spanjoll të Marokut (1912–1956) apo në strukturat e tjera koloniale që Madridi administronte në Afrikën e Veriut.

Ceuta ka një përbërje të larmishme demografike. Mbi 40% e qytetarëve spanjollë që jetojnë atje janë myslimanë. Në qytet jetojnë gjithashtu komunitete historike hebraike dhe hindu, ndërsa rreth 4.500 banorë janë emigrantë të rregullt me shtetësi marokene. Melilla ka një strukturë të ngjashme të popullsisë.

Pozicioni gjeografik i këtyre dy qyteteve i bën ato një nga pikat kryesore të hyrjes së emigrantëve të paligjshëm drejt Bashkimit Evropian. Gjatë viteve 2005, 2014 dhe 2018 pati valë të mëdha migrantësh që u përpoqën të hynin në Ceuta dhe Melilla, qoftë përmes detit, qoftë duke kaluar gardhet kufitare. Këto episode u shoqëruan me përplasje me forcat e sigurisë, si edhe me viktima dhe të plagosur.

Ngjarja më e rëndë ndodhi në maj 2021, kur rreth 10 mijë migrantë hynë në mënyrë të paligjshme në Ceuta brenda vetëm dy ditësh. Sipas analizave të kohës, kjo ndodhi pas përkeqësimit të marrëdhënieve mes Madridit dhe Rabatit, pasi Spanja kishte pranuar për trajtim mjekësor, nën identitet të rremë, liderin e Frontit Polisario, lëvizjes që kërkon pavarësinë e Saharasë Perëndimore.

Migrantët u kthyen në Marok brenda pak ditësh. Edhe në zhvillimet më të fundit janë ngritur dyshime se shtimi i presionit në kufi mund të lidhet me vizitën e kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez në Algjeri, vend që mbështet Frontin Polisario. Megjithatë, Ministria e Jashtme e Spanjës ka mohuar çdo lidhje mes këtyre ngjarjeve dhe ka deklaruar se bashkëpunimi me autoritetet marokene mbetet "i qëndrueshëm dhe besnik" në menaxhimin e flukseve migratore.

Marrëdhëniet mes Spanjës dhe Marokut kanë kaluar nëpër periudha bashkëpunimi dhe tensionesh. Një nga episodet më të njohura ishte kriza e vitit 2002 për ishullin Perejil, një territor i vogël pranë bregut maroken që administrohet nga Spanja.

Prania e enklavave spanjolle në bregdetin maroken mbetet një çështje e ndjeshme për Rabatin, i cili i konsideron ato si një trashëgimi të periudhës koloniale. Nga ana tjetër, Madridi mbështetet në bashkëpunimin me Marokun për kontrollin e migracionit drejt Ceutës dhe Melillës, të cilat, megjithëse ndodhen në Afrikë, janë pjesë integrale e territorit spanjoll dhe të Bashkimit Evropian.

Në vitin 2022, qeveria e Pedro Sánchez ndryshoi qëndrimin tradicional të Spanjës për Saharanë Perëndimore, duke mbështetur planin maroken për autonominë e territorit. Ky vendim u interpretua gjerësisht si një përpjekje për të forcuar marrëdhëniet me Rabatin dhe për të siguruar bashkëpunim më të ngushtë në çështjet e migracionit dhe sigurisë.