India: SHBA-të nuk duhet t'i shesin kurrë F-35 Turqisë

Pas Izraelit dhe Greqisë, edhe India po kundërshton shitjen e avionëve F-35 nga SHBA-të në Turqi.

Perspektiva e Turqisë për blerjen e avionëve luftarakë amerikanë të gjeneratës së pestë F-35 është gjithashtu në qendër të interesit në Indi, pasi vlerësohet se një zhvillim i tillë mund të ndikojë në ekuilibrin e sigurisë në rajonin më të gjerë.

Siç raporton gazeta indiane India Today , çështja nuk ka të bëjë drejtpërdrejt me marrëdhëniet dypalëshe midis Indisë dhe Turqisë, por po trajtohet me vëmendje të shtuar për shkak të bashkëpunimit mbrojtës që po forcohet vazhdimisht midis Ankarasë dhe Islamabadit. 

Në vitet e fundit, Turqia dhe Pakistani kanë zhvilluar lidhje më të ngushta ushtarake, duke mbajtur ushtrime të përbashkëta dhe duke forcuar bashkëpunimin e tyre në sektorin e armëve. Pakistani tashmë ka blerë dronë, anije luftarake dhe pajisje të tjera ushtarake turke, një fakt që po monitorohet nga afër nga pala indiane.

Sipas të njëjtit raport, shqetësimi në Nju Delhi u intensifikua pas raportimeve se Turqia i siguroi Pakistanit dronë dhe personel ushtarak gjatë Operacionit Sindoor , me të cilin India iu përgjigj masakrës së Pahalgam.

Analisti i mbrojtjes, Sandeep Unithan, vlerëson se skenari kryesor që po shqyrtohet nga qarqet indiane të sigurisë është mundësia që avionët turq F-35 të marrin pjesë në mënyrë operative së bashku me Forcat Ajrore Pakistaneze në një krizë ose konflikt të ardhshëm me Indinë.

Edhe pse ai e përshkruan një mundësi të tillë si mjaft të pamundur, ai vëren se nuk mund të përjashtohet plotësisht. Ai madje kujton se në luftën Indi-Pakistan të vitit 1971, Jordania i kishte furnizuar Pakistanit nëntë avionë luftarakë amerikanë F-104 Starfighter, të cilët u përdorën kundër forcave indiane.

Një marrëveshje e mundshme është ende larg
Pavarësisht deklaratave të Trump, shitja e mundshme e avionëve F-35 Turqisë është ende larg realizimit. Ankaraja do të duhet të gjejë një mënyrë të besueshme për t'u marrë me çështjen e S-400, e cila mbetet një pengesë e madhe.

Përveç kësaj, presidenti amerikan më parë e ka lënë të hapur mundësinë e shitjes së avionëve F-35 Arabisë Saudite, por pa ndonjë përparim të konsiderueshëm. Megjithatë, edhe diskutimi për një marrëveshje të mundshme pritet të vazhdojë të provokojë reagime të forta në Izrael dhe të ndiqet nga afër nga India.

Pse po reagon Izraeli?

Izraeli kundërshton fuqimisht një shitje të mundshme të avionëve F-35 Turqisë, pasi beson se kjo do të prishte epërsinë e saj ajrore në Lindjen e Mesme.

Marrëdhëniet midis dy vendeve janë përkeqësuar ndjeshëm vitet e fundit. Qeveria izraelite e sheh me dyshim praninë ushtarake në rritje të Turqisë në Siri, si dhe bashkëpunimin e saj me vende të tilla si Egjipti, Pakistani dhe Arabia Saudite.

Nga ana e saj, Ankaraja ka dënuar vazhdimisht operacionet ushtarake izraelite në Siri, Iran dhe Liban, ndërsa Presidenti Erdogan e ka akuzuar Izraelin për gjenocid në Gaza.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka bërë fushatë publike kundër marrëveshjes së mundshme, duke argumentuar se dorëzimi i avionëve F-35 ose motorëve për programin luftarak turk KAAN do të prishte ekuilibrin e pushtetit në Lindjen e Mesme.

Në intervista me rrjetet amerikane Fox News dhe CNN, Netanyahu paralajmëroi se forcimi i Turqisë me teknologji të gjeneratës së pestë mund të çojë në një agresion më të madh rajonal.

Pse SHBA-të e përjashtuan Turqinë?
Lockheed Martin F-35 Lightning II është një avion luftarak i gjeneratës së pestë, i teknologjisë së fundit, me një vend, i projektuar si për superioritet ajror ashtu edhe për misione goditjesh precize. Eksportet e tij kontrollohen rreptësisht nga Shtetet e Bashkuara, të cilat miratojnë shitjen e tij vetëm për aleatët e ngushtë pasi vlerësojnë çështjet e sigurisë së teknologjisë dhe ndikimin në ekuilibrat ushtarakë rajonalë.

Këto shqetësime e shtynë Uashingtonin të largonte Turqinë nga programi F-35 në korrik 2019, pas vendimit të Ankarasë për të blerë sistemin rus S-400. Në dhjetor 2020, u vendosën sanksione shtesë sipas ligjit CAATSA.

Shtatë vjet më vonë, pamja duket se po ndryshon. Pas kthimit në Shtëpinë e Bardhë, Trump po kërkon të rivendosë marrëdhëniet me Turqinë, duke njoftuar heqjen e sanksioneve dhe duke lënë të hapur mundësinë e riintegrimit të Ankarasë në programin F-35.

Pse po e ndryshon qëndrimin Uashingtoni?
Sipas analistit të mbrojtjes, Sandeep Unithan, Trump kërkon të rivendosë marrëdhëniet me Turqinë për shkak të pozicionit të saj të rëndësishëm gjeostrategjik, në Bosfor dhe në udhëkryqin e Evropës dhe Azisë.

Pala amerikane kishte shprehur frikën se sistemet S-400 mund të mbledhin të dhëna mbi karakteristikat e fshehtësisë së F-35, duke ulur ndjeshëm efektivitetin e tij operacional. Për këtë arsye, Kongresi kishte vendosur si kusht për rikthimin e Turqisë në program heqjen e sistemeve S-400 dhe një angazhim për të mos blerë sisteme të tjera të ngjashme ruse.

Megjithatë, tani Trump pretendon se Turqia ka treguar besueshmëri më të madhe si aleate dhe deklaroi se shitja e F-35 është një mundësi që po shqyrtohet./Piranjat News