Teksa largohej nga mbledhja e ditës së parë me ministrat në Pogradec, kryeministri Edi Rama u afrua i ngrysur tek Mercedesi Benz S-Class, ...
BOTA
Kërcënimet nga Irani/ Greqia ngre “murin” Patriot për Qipron dhe Bullgarinë
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Gusht 2026, 22:35
Pentagoni është në gatishmëri të vazhdueshme pas kërcënimeve të reja të lëshuara nga Teherani, i cili për herë të parë ka lënë të hapur mundësinë e goditjes së objektivave në territorin evropian, duke përmendur mes tyre edhe instalime ushtarake në Evropën Juglindore, si në Qipro dhe Bullgari.
Duke ndjekur nivelin e vigjilencës që tashmë është aktivizuar në shumicën e kryeqyteteve evropiane, edhe Athina po shqyrton skenarë të ndryshëm pas zhvillimeve të reja. Nga njëra anë, ajo po monitoron deklaratat e zyrtarëve të lartë iranianë dhe, nga ana tjetër, ekuilibrat e rinj që po krijohen në Mesdheun Lindor.
Shkak për përditësimin e planeve në Pentagon u bë një raportim i Financial Times, i cili e përshkroi si plotësisht të mundshme që Irani të përpiqet ta zgjerojë luftën përtej Lindjes së Mesme, duke goditur edhe objektiva ushtarake amerikane në Evropë, në rast se Shtetet e Bashkuara vendosin të përshkallëzojnë më tej situatën në nivel operacional.
Edhe pse për disa drejtues ushtarakë të Pentagonit kërcënimet e fundit nga Irani konsiderohen si “skenarë me probabilitet të ulët”, zhvillimet ndërkombëtare të dy viteve të fundit, sipas qarqeve ushtarake, “nuk lejojnë asnjë lloj vetëkënaqësie”, duke bërë që të merren masa shtesë sigurie.
Pavarësisht se disa pretendojnë se kërcënimi i Teheranit është rezultat i “garës së frikës” ku, kryesisht për arsye psikologjike, janë përfshirë Uashingtoni dhe Teherani, niveli i gatishmërisë nga pala greke mbetet i lartë, ashtu si edhe reagimi i saj ndaj zhvillimeve.
Masat mbrojtëse
Në kuadër të masave parandaluese që po shqyrton Pentagoni është edhe transferimi i baterisë Patriot nga Karpathos, ku ishte dislokuar, drejt Kretës, në mënyrë që të kontribuojë më tej në mbulimin kundërajror të bazës së Souda-s.
Në të njëjtën linjë, në Qipro vijojnë të qëndrojnë katër avionë luftarakë të Forcave Ajrore Greke, si dhe fregata e tipit S “Nikiforos Fokas” e Marinës Greke, e cila ka pasur herë pas here një prani të shtuar në Mesdheun Juglindor.
Përveç forcave greke në ishull, të cilat mbeten në pozicionet e tyre, Athina shprehet e gatshme të ofrojë ndihmë mbrojtëse ndaj Bullgarisë në nivelin e mbulimit kundërajror, në rast se vendi fqinj paraqet një kërkesë të tillë në një mbledhje të ardhshme të Këshillit Qeveritar për Çështjet e Jashtme dhe të Mbrojtjes (KYSEA).
Vlera strategjike e Greqisë
Fakti që Bullgaria iu drejtua Athinës gjatë fazës së mëparshme të konfliktit në Lindjen e Mesme për mbulim kundërajror, sipas analistëve ushtarakë, përbën një “votë të fortë besimi” ndaj kapaciteteve mbrojtëse të Greqisë në nivel rajonal, veçanërisht në Ballkanin historikisht të brishtë.
Kjo aftësi është bërë e njohur ndërkombëtarisht edhe përmes sukseseve të njëpasnjëshme të Forcës Greke në Arabinë Saudite (ELDYSA), e cila ka për detyrë mbrojtjen kundër raketave balistike të instalimeve të naftës së Aramco-s, në zonën e Yanbu-së në Arabinë Saudite.
Sukseset e përsëritura të kësaj force në zmbrapsjen e raketave balistike iraniane, si dhe të mjeteve ajrore pa pilot të Houthive, kanë ndryshuar ndjeshëm imazhin operacional të Greqisë në rajon, në një periudhë kur po përditësohen ose po shfaqen bashkëpunime të reja shumëpalëshe.
Në këtë kuadër, “Marrëveshja e Mekës”, pra marrëveshja trepalëshe e mbrojtjes së përbashkët e nënshkruar në fillim të muajit mes Turqisë, Pakistanit dhe Arabisë Saudite, ka rikthyer në Greqi diskutimin mbi rolin e baterisë greke Patriot në instalimet e Aramco-s.
Megjithatë, diskutimi për këtë çështje thuhet se kishte nisur prej muajsh në nivele të larta brenda Pentagonit. Sipas informacioneve, Athina kishte vendosur shumë më herët – dhe sigurisht përpara krijimit të këtij mekanizmi trepalësh ku përfshihet edhe Turqia – që të vlerësonte çdo muaj praninë ushtarake greke në Arabinë Saudite.
Sipas informacioneve nga Ministria Greke e Mbrojtjes Kombëtare, po shqyrtohen dy skenarë. I pari parashikon një zgjatje të shkurtër të qëndrimit të baterisë së raketave të drejtuara Patriot të Forcave Ajrore Greke në Arabinë Saudite.
Skenari i dytë është rikthimi i tyre në atdhe, pra transferimi i sistemit të armëve në Greqi. Në çdo rast, tendenca që duket se po formohet në planet e Ministrisë Greke të Mbrojtjes anon drejt kthimit të sistemit të armëve në Greqi në periudhën e ardhshme, pa përjashtuar vlerësimin e vazhdueshëm të pranisë së Patriotëve në rajon.
Duhet theksuar se dislokimi i baterisë greke në këtë zonë nisi në vitin 2021, në kuadër të nismës ndërkombëtare “Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept”, për mbështetjen e mbrojtjes ajrore të Mbretërisë së Arabisë Saudite. Detyra kryesore e Forcës Greke në Arabinë Saudite (ELDYSA) ishte mbrojtja kundërajrore e instalimeve të ARAMCO-s. Kapaciteti i saj operacional u vu në provë në terren, ku arriti të zmbrapsë me sukses raketa balistike dhe mjete ajrore pa pilot.
Ndërkohë, Pentagoni kishte dërguar prej muajsh sinjale të qarta përmes shpejtësisë së dërgimit të forcave në Qipro, kur nisën sulmet e para iraniane ndaj Akrotirit.
Sistemi PATRIOT
Sistemi kundërajror PATRIOT është prodhim amerikan dhe u përfshi në Forcat Ajrore Greke në vitin 2003. Ai është një sistem mobil kundërajror me rreze të gjatë veprimi (HSAM), me rreze kërkimi të radarit prej 170 kilometrash dhe rreze maksimale angazhimi prej 150 kilometrash.
Ai përbëhet nga:
Qendra e Koordinimit dhe Informacionit (ICC); Radari (Radar Set); Stacioni i Kontrollit të Angazhimit (ECS); Stacionet e lëshimit (Launching Stations). Njësia e zjarrit kontrollon deri në 16 stacione lëshimi, të cilat mund të vendosen dhe të operojnë deri në 30 kilometra larg stacionit të angazhimit, në mënyrë që të arrihet mbulimi maksimal i zonës.
Sistemi ka mundësi të angazhojë njëkohësisht 9 objektiva, përfshirë objektiva taktikë, raketa balistike, raketa Cruise dhe avionë.
Çdo Qendër Koordinimi dhe Informacioni kontrollon dhe koordinon deri në gjashtë ECS dhe është e lidhur me Sistemin Kombëtar të Kontrollit Ajror. Forcat Ajrore Greke disponojnë dy Qendra Koordinimi dhe Informacioni dhe gjashtë Stacione Kontrolli të Angazhimit, secili me nga gjashtë stacione lëshimi.
Qetësi dhe gatishmëri
Në këtë valë kërcënimesh dhe lëvizjesh në “shahun” gjeopolitik të Mesdheut Juglindor, janë pothuajse të sigurta masat e shtuara të sigurisë për anijet e vendeve mesdhetare që lundrojnë në Detin e Kuq dhe në pika të tjera strategjike të rajonit.
Ndërkohë, edhe NATO ka deklaruar se po ndjek nga afër zhvillimet. Një zyrtar i lartë i Aleancës tha për Jerusalem Post se, siç është dëshmuar më herët gjatë këtij viti, kur mbrojtja ajrore e NATO-s interceptoi me sukses raketa balistike që nga Irani drejtoheshin drejt Turqisë në katër raste të veçanta, “qëndrimi ynë parandalues dhe mbrojtës është i fortë dhe efektiv”.
Në të njëjtën kohë, Qiproja thekson se “nuk kërcënon askënd” dhe nuk përbën faktor të përshkallëzimit ushtarak në rajon.
Përkundrazi, vendi funksionon si një “shtyllë stabiliteti, sigurie dhe bashkëpunimi” dhe si urë lidhëse mes BE-së dhe Lindjes së Mesme, sipas një burimi qeveritar të cituar nga gazeta Phileleftheros. Në të njëjtën kohë, burimi konfirmoi se gjatë muajve të fundit janë marrë masa të shtuara parandaluese.
Duhet theksuar se Qiproja është përfshirë në “listën e zezë” të Teheranit si objektiv i mundshëm për shkak të pranisë së një baze ajrore britanike në ishull.
Në rastin e Bullgarisë, vlerësohet se një pjesë e territorit të saj mund të shndërrohet në objektiv të mundshëm, për shkak të faktit se Sofja ka vënë në dispozicion bazën ajrore Bezmer për avionët amerikanë që kryejnë furnizim me karburant.
Shqetësimet janë shtuar edhe më shumë për shkak të sulmit që Teherani kreu muajt e kaluar, kur lëshoi dy raketa balistike me rreze të mesme drejt bazës “Diego Garcia”, duke demonstruar aftësinë e tij për të goditur një zonë shumë larg kufijve të tij gjeografikë dhe me prani të fuqishme amerikane.
Që atëherë, lodhja e sistemeve kundërajrore të vendeve evropiane, edhe për shkak të konfliktit të ngrirë në Ukrainë, është përkeqësuar. Megjithatë, kjo nuk vlen për kapacitetet operacionale iraniane, edhe pse disa informacione pretendojnë se Teherani po kërcënon hapur miliona qytetarë evropianë në kontinent, me synimin që ata të përhapin më tej valën e frikës dhe pasigurisë. /PiranjatNews/
