Kur shiu bëhet kërcënim! Ja pse Europa po digjet, fenomeni i “ngarkesave të djegshme”

Zjarret shkatërruese që kanë goditur Evropën këtë vit nuk janë vetëm për shkak të valëve ekstreme të të nxehtit. Sipas ekspertëve, një dimër jashtëzakonisht i lagësht luajti një rol vendimtar, duke krijuar kushtet për një nga sezonet më të këqija të zjarreve që nga Lufta e Dytë Botërore .

Reshjet e dendura të shiut në disa pjesë të Evropës Jugore gjatë dimrit kanë shkaktuar një rritje shpërthyese të bimësisë. Barërat, shkurret dhe bimët e tjera janë rritur në sipërfaqe të mëdha, duke rritur ndjeshëm sasinë e materialit të ndezshëm në pyje dhe zona të hapura.

Megjithatë, me kalimin nga pranvera në verë, kushtet e motit ndryshuan në mënyrë dramatike. Temperaturat arritën nivele rekord, thatësira e zgjatur dhe erërat e forta e thanë bimësinë, duke e shndërruar atë në një material shumë të ndezshëm.

Në vend të bimësisë së kufizuar që vepronte si një barrierë natyrore për përhapjen e zjarreve, peizazhet u mbushën me biomasë të thatë, e cila lejoi që flakët të përhapeshin me shpejtësi të madhe dhe në distanca të gjera.

Kombinimi i rritjes së karburantit dhe temperaturave ekstreme krijoi kushte ideale për shpërthimin e zjarreve me zhvillim të shpejtë, të cilat tejkaluan aftësitë e forcave zjarrfikëse në shumë vende evropiane.

Shkencëtarët e përshkruajnë fenomenin si “efekti i ngarkesës së karburantit”. Është një proces në të cilin kushtet më të lagështa se normalet nxisin rritjen e bimësisë, e cila më pas, gjatë një periudhe thatësire ekstreme, bëhet karburant ideal për zjarre të mëdha. Rezultati janë zjarre që janë shumë më të përhapura dhe shkatërruese sesa ato që do të ndodhnin pas një dimri të thatë.

Ndryshimi i klimës po e bën këtë cikël gjithnjë e më të shpeshtë. Rritja e temperaturave mesatare po intensifikon valët e nxehtësisë dhe po përshpejton tharjen e bimësisë, ndërsa ndryshimet në modelet e reshjeve po çojnë në periudha alternative të shirave të rrëmbyeshëm dhe thatësirës së zgjatur.

Zjarret e fundit kanë shkatërruar shtëpi, kanë detyruar mijëra njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre dhe kanë djegur sipërfaqe të gjera pyjesh dhe tokash bujqësore. Përveç humbjes së menjëhershme të jetës dhe pronës, zjarret lënë pas ekosisteme që janë veçanërisht të ndjeshme ndaj erozionit të tokës, përmbytjeve dhe humbjes së biodiversitetit.

Ekspertët theksojnë se përgatitja për zjarret në pyje nuk mund të kufizohet më vetëm në përballimin e valëve të të nxehtit. Menaxhimi i bimësisë, djegiet e kontrolluara dhe zvogëlimi i lëndës djegëse të akumuluar gjatë viteve më të lagështa tani janë masa po aq të rëndësishme sa përballimi operativ i zjarreve gjatë sezonit të verës.

Siç theksojnë ata, zjarret e këtij viti nxjerrin në pah një realitet të ri për Evropën: një dimër me shi nuk është më domosdoshmërisht një zhvillim pozitiv. Nën kushtet e duhura, ai mund të hedhë themelet për një nga sezonet më shkatërruese të zjarreve deri më tani.