Material bërthamor në objektin sekret të Sirisë/ IAEA përgatitet ta largojë, SHBA ndërhyn për të shmangur krizën me Izraelin

Material bërthamor i ruajtur në një objekt sekret në Siri pritet të largohet së shpejti nga vendi, pas një marrëveshjeje mes Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA) dhe qeverisë së re siriane. Operacioni synon të sigurojë materialin dhe të shmangë një përshkallëzim të mundshëm mes Sirisë dhe Izraelit.

Sipas zyrtarëve amerikanë dhe izraelitë të cituar nga Axios, marrëveshja është arritur pas muajsh negociatash të zhvilluara në mënyrë të fshehtë, me përfshirjen e administratës së Donald Trump dhe IAEA-së.

Në qendër të çështjes ndodhet objekti i njohur si “Site 99”, ku dyshohet se janë ruajtur materiale të mbetura nga programi i fshehtë bërthamor i regjimit të Bashar al-Assadit.

Mes materialeve raportohet edhe prania e “yellowcake”, një koncentrat uraniumi që mund të përpunohet më tej.

Programi bërthamor sirian u godit rëndë në vitin 2007, kur Izraeli bombardoi objektin e fshehtë Al-Kibar, i dyshuar si reaktor bërthamor. Megjithatë, materiale dhe mbetje të lidhura me programin dyshohet se mbetën në disa objekte.

Sipas zyrtarëve amerikanë, materiali i ruajtur në “Site 99” nuk mund të përdoret drejtpërdrejt për prodhimin e një arme bërthamore. Megjithatë, ai mund të përdoret për një pajisje që përhap material radioaktiv, e njohur si “bombë e ndyrë”.

Kjo situatë kishte ngritur shqetësim edhe në Izrael. Autoritetet izraelite kishin paralajmëruar se nuk do të pranonin që materiali të mbetej jashtë kontrollit dhe kishin shqyrtuar mundësinë e goditjes së objektit.

Në këtë pikë ndërhyri administrata amerikane, e cila kërkoi që çështja të zgjidhej përmes negociatave dhe përfshirjes së IAEA-së, në vend të një veprimi ushtarak.

Një marrëveshje mes IAEA-së dhe Damaskut është nënshkruar rreth tre javë më parë. Megjithatë, materiali ende nuk është larguar nga objekti.

Sipas një zyrtari amerikan, operacioni pritet të nisë së shpejti dhe të përfundojë përpara fundit të vitit. Largimi i materialit shihet si një hap për të shmangur një krizë të re të sigurisë në një rajon ku tensionet mes Sirisë dhe Izraelit mbeten të larta.