Parajsë e humbur/ “Superautostrada e kokainës” së bandave të dhunshme që lë pas gjurmë vdekjeje. Roli i shqiptarëve

Dikur një parajsë për mijëra turistë britanikë me çanta shpine, Ekuadori është shndërruar me shpejtësi në një makth të përgjakshëm, ndërsa kartelet e pamëshirshme të trafikut të drogës kanë marrë nën kontroll vendin.

I cilësuar si “superautostrada e kokainës” në botë, vendi i Amerikës së Jugut është zhytur në një valë dhune, ndërsa bandat zhvillojnë luftëra mes tyre, terrorizojnë banorët dhe korruptojnë policë për të mbrojtur perandoritë e tyre shumë-miliardëshe të drogës.

Rreth 70 për qind e kokainës në botë transportohet përmes Ekuadorit, ndaj nuk është çudi që vendi është cilësuar si një pikë kyçe e trafikut ndërkombëtar të narkotikëve.

Trafiku i shfrenuar i drogës ka sjellë një rritje të ndjeshme të dhunës. Të paktën 30 mijë persona janë vrarë në Ekuador që nga viti 2020, ndërsa gati një e treta e tyre u vranë vetëm gjatë vitit të kaluar.

Ndërkohë, në shkurt të vitit 2025, sipas të dhënave të qeverisë, rreth shtatë persona rrëmbeheshin çdo ditë.

Bandat e përfshira në trafikun e drogës janë zgjeruar në mënyrë agresive, duke rekrutuar fëmijë dhe të burgosur për të fuqizuar aktivitetin e tyre kriminal.

Fëmijë që në moshën 12-vjeçare rekrutohen shpesh nga grupet kriminale, për t’u shndërruar më pas në vrasës të besuar kur arrijnë fundin e adoleshencës, thanë aktivistë të të drejtave të njeriut për BBC-në.

Shifrat në rritje tregojnë pasojat brutale të zgjerimit të rrjeteve të trafikut të kokainës, por edhe të luftës së qeverisë kundër tyre.

Autoritetet vendase janë përpjekur t’i japin fund kaosit duke shpërbërë bandat dhe goditur drejtuesit kryesorë, por kjo qasje ka rezultuar e kundërt me pritshmëritë dhe ka çuar në një fragmentim të papritur të grupeve kriminale në organizata më të vogla lokale.

Ekspertja e krimit të organizuar, Jennifer Scotland, tha se trafiku i drogës është shndërruar në një “biznes shumë fitimprurës”, i cili vepron mbi ligjin dhe jashtë kontrollit të tij.

“Mund ta shohësh si një biznes të ligjshëm”, tha ajo për The Sun.

“Qeveritë dhe qendrat kryesore të prodhimit dhe tranzitit të kokainës kanë hasur vështirësi për ta çmontuar plotësisht tregtinë e kokainës... sepse për sa kohë që ekziston kërkesa, gjithmonë do të ketë dikush që do ta furnizojë atë.”

Një cikël i dhunshëm, ku pas goditjes së drejtuesve të bandave më të mëdha shfaqen grupe të reja kriminale, e ka lënë gjithashtu vendin në një gjendje të vazhdueshme anarkie.

Ajo tha: “Kjo qasje, që synon drejtuesit kryesorë të bandave, nuk ka arritur realisht t’i çrregullojë këto grupe.”

“Kërkesa nuk është zhdukur, ndaj vazhdimisht shfaqen aktorë të rinj për të mbushur boshllëqet, ose grupe të fragmentuara që konkurrojnë për kontrollin.

“Që nga viti 2020, kemi parë këtë fragmentim të grupeve kriminale, i cili ka sjellë një konkurrencë të dhunshme dhe, si pasojë, një rritje të ndjeshme të dhunës.”

Korrupsioni është gjithashtu i përhapur, ndërsa një polic ka treguar se si efektivë të policisë dhe politikanë mbushin xhepat me para të pista në këmbim të mbylljes së syve ndaj trafikut të paligjshëm.

Kapiteni i policisë Jean Carlos Bustamante i tha BBC-së: “Kemi shumë, shumë njerëz të këqij brenda njësisë sonë, brenda shtetit dhe brenda politikës.

“Kemi shumë, shumë persona të korruptuar. Ata paguhen nga bandat.”

Jennifer vuri në dukje: “Në tregun e kokainës qarkullojnë aq shumë para, saqë ekziston një prirje e madhe për korrupsion.

“Dhe kjo nuk kufizohet vetëm te policia, por përfshin edhe zyrtarë të porteve, zyrtarë të rangut të lartë të qeverisë dhe pronarë biznesesh.”

Bosët britanikë të drogës, pjesë e luftës së përgjakshme

Edhe bosët britanikë të drogës po ushqejnë luftën e përgjakshme të narkotrafikut, duke bashkëpunuar me banda të pamëshirshme për të transportuar lëndë narkotike drejtpërdrejt drejt Britanisë së Madhe.

Gangsteri i njohur skocez Jamie “Iceman” Stevenson, 61 vjeç, u dënua me 16 vite burg në vitin 2025, pasi drejtoi një komplot që lidhte një treg frutash në Glasgow me kartelet ekuadoriane.

Përveç kontrollit të pakufizuar mbi trafikun e drogës, këto banda të etura për para janë zgjeruar edhe në fusha të tjera të botës së krimit.

Eksperti i krimit në Amerikën Latine, Will Freeman, i tha The Sun: “Këto grupe janë aq të fuqishme, saqë kanë disa biznese.

“Tani ato janë përfshirë në trafikun e paligjshëm të arit, kontrabandën e njerëzve dhe aktivitete të tjera. Kokaina i vuri në lëvizje, por tani ato zhvatin bizneset e vogla dhe qeveritë vendore.”

Freeman tha se një “stuhi e përsosur” faktorësh e shndërroi Ekuadorin në atë që sot njihet si “superautostrada e kokainës”.

Goditjet e ashpra ndaj tregjeve të eksportit në Kolumbi i shtynë trafikantët drejt Ekuadorit, ku ata shfrytëzuan paqëndrueshmërinë politike dhe sigurinë e dobët kufitare për të ngritur operacionet e tyre.

“Shteti ishte më i dobët në Ekuador dhe kishte shumë paqëndrueshmëri politike, ndaj ishte një stuhi e përsosur”, tha ai.

Sot, pluhuri i bardhë hyn kryesisht në Ekuador përmes vendeve fqinje Kolumbisë dhe Perusë, dy prodhuesit më të mëdhenj të kokainës në botë.

Jennifer tha: “Ekuadori ka luajtur gjithmonë një rol në rrugët e trafikut të kokainës, kryesisht sepse ndodhet mes dy vendeve kryesore prodhuese të kokainës, Kolumbisë dhe Perusë.

“Por që nga viti 2020, kemi parë një ndryshim të madh, ku Ekuadori është shndërruar në një qendër shumë më të rëndësishme tranziti.”

Narkotikët futen në vend nga banda, përfshirë grupe meksikane dhe shqiptare, të cilat përfitojnë nga kontrollet kufitare jashtëzakonisht të dobëta të Ekuadorit.

Punonjësit vendas, si peshkatarët dhe fermerët, më pas detyrohen ose kërcënohen që të mbyllin sytë ndaj aktiviteteve të paligjshme, ose edhe të ndihmojnë në transportimin e drogës.

Jennifer theksoi gjithashtu se burgjet janë shndërruar në një qendër të rëndësishme rekrutimi për bandat.

Të burgosurve të rinj, të cilët vuajnë dënime të shkurtra, u jepet rregullisht një ultimatum: të pranojnë të punojnë për bandën pasi të dalin nga burgu, ose të përballen me mungesën e ushqimit dhe mbrojtjes.

“Kemi pasur mungesë investimesh në porte dhe burgje, gjë që u ka mundësuar bandave lokale të konsolidojnë kontrollin mbi këto rrugë”, tha ajo.

“Burgjet... janë shndërruar në qendra rekrutimi për grupet e krimit të organizuar.”

Rritja e frikshme e luftës në rrugë ka mbajtur larg turistët nga ky destinacion dikur i preferuar për pushime dhe e ka shndërruar Ekuadorin në “një nga vendet më të dhunshme të rajonit”, shtoi Jennifer.

Lufta e qeverisë kundër bandave

Për ta përkeqësuar situatën, lufta e presidentit ekuadorian Daniel Noboa kundër krimit duket se i ka bërë gjërat edhe më keq.

Ekstradimi i një prej drejtuesve më famëkeq të bandave drejt SHBA-së në korrik 2025 shkaktoi tronditje në të gjithë vendin.

José Adolfo Macías Villamar, i njohur si Fito, kreu i kartelit famëkeq Los Choneros, u dërgua në SHBA për t’u përballur me akuzat federale për trafik droge, por pas tij mbeti një vakum i përgjakshëm pushteti.

Fraksione të bandës rivale Los Lobos nisën luftëra agresive për territorin, me synimin për të marrë nën kontroll rrugët e dikurshme të Los Choneros, duke kulmuar me vrasje të targetuara dhe masakra hakmarrëse.

Një fragmentim i paprecedentë i bandave të mëdha la pas grupe më të vogla, disa prej të cilave zgjodhën emra të pazakontë si Peaky Blinders ose Los Freddy Kruegers.

Ekuadori është përfshirë gjithashtu në Operacionin Southern Spear, pjesë e luftës së Donald Trump kundër kokainës nga Amerika e Jugut që përfundon në SHBA.

Banorët vendas mbetën të tronditur më herët këtë vit pas një serie sulmesh ajrore misterioze, të lidhura me CIA-n, që goditën me zjarr varkat e peshkatarëve ekuadorianë, sipas The Washington Post.

Sulmet sekrete, pjesë e një fushate të fshehtë amerikane, lanë të paktën tetë peshkatarë të zhdukur në det.

Sulmet janë të ndara nga bombardimet vdekjeprurëse detare të Trump në Karaibe, të cilat kanë shkaktuar mbi 200 viktima.

Kokaina fshihet mes ngarkesave me banane

Bandat përdorin gjithashtu një nga eksportet kryesore të Ekuadorit, bananet, për të fshehur ngarkesat e drogës, ndërsa terrorizojnë fermat duke kërcënuar punëtorët.

Në fillim të këtij muaji, policia kufitare zbuloi 1.2 tonë kokainë, të fshehur brenda një ngarkese të madhe me banane që po transportohej nga Guayaquil drejt Malagës, në Spanjë.

Vetëm disa muaj më parë, Europol zbuloi një operacion të madh që tregoi se kompanitë legjitime të eksportit të frutave po përdoreshin si mbulesë nga trafikantët e drogës për të transportuar ngarkesa të mëdha narkotikësh nga Ekuadori drejt Evropës.

Freeman tha se droga shpesh “përzihet me sasi të mëdha produktesh që duhet të transportohen shpejt, pasi prishen”.

Ai tha gjithashtu se lëndët narkotike mund të fshihen “në çdo pikë” të zinxhirit të transportit, duke shtuar: “Ndonjëherë një anije largohet nga porti dhe më pas anije më të vogla i afrohen dhe ngarkojnë pako me kokainë, të cilat përzihen me mallrat e ligjshme – kështu që kjo mund të ndodhë në çdo pikë të zinxhirit.”

Jennifer tha se kjo mund të ndodhë edhe “pa dijeninë e kompanive eksportuese”.

Ndërsa lagjet e terrorizuara vuajnë nën kontrollin e bandave rivale, mbetet për t’u parë se si presidenti Noboa do të arrijë t’i japë fund luftës shkatërruese që po merr jetë të pafajshme. Jennifer e përfundoi duke thënë: “Vetëm presioni i zbatimit të ligjit, nuk mendoj se është përgjigjja.” /PiranjatNews/