Qyteti i mrekullisë që “mposhti” tërmetin 7.4 ballë në Kolumbi dhe që nuk regjistroi asnjë viktimë

Banorët e Armenias, në Kolumbinë Perëndimore, ishin zgjuar dhe po përgatiteshin të shkonin në punë mëngjesin e së hënës së kaluar, kur papritur toka filloi të dridhej.

Për shumë prej tyre, momentet e para të tërmetit rikthyen menjëherë kujtimet e vitit 1999. Atëherë, një tërmet i fuqishëm me magnitudë 6.2 ballë shkatërroi 60% të ndërtesave në kryeqytetin e departamentit të Quindíos dhe u mori jetën gati 1,000 njerëzve.

Këtë herë, megjithatë, banorët e dinin se çfarë duhej të bënin.

Ata kujtuan stërvitjet e emergjencës që zhvillohen të paktën dy herë në vit në qytet. Kështu, ata që ndodheshin në shtëpi u shtrinë pranë shtratit, duke shpresuar se, në rast shembjeje, do të krijohej një hapësirë që mund t’i mbronte. Të tjerë u mbështetën pranë frigoriferëve.

Kur lëkundjet pushuan, ata prisnin të dëgjonin sirenat e ambulancave. Por dëgjuan shumë pak prej tyre. Diçka tregonte se këtë herë situata kishte ndryshuar.

Tërmeti me magnitudë 7.4 që goditi brigjet e Kolumbisë, në Oqeanin Paqësor, mëngjesin e së hënës, shkaktoi shembjen e ndërtesave në të gjithë pjesën perëndimore të vendit, duke lënë pas të paktën 285 të vdekur dhe mijëra të plagosur, ndërsa ekipet e shpëtimit vijojnë kërkimet në rrënoja, tashmë me shumë pak shpresa për të gjetur të mbijetuar.

Në Armenia, një qytet me rreth 300 mijë banorë, i cili ndodhet vetëm 43 milje, ose rreth 69 kilometra, nga epiqendra, situata ishte krejtësisht ndryshe: asnjë ndërtesë nuk u shemb, nuk pati nevojë për operacione shpëtimi dhe asnjë banor nuk humbi jetën.

Ndërkohë, në qytetet fqinje Pereira dhe Manizales u regjistruan dhjetëra viktima, ndërsa në Cali, që ndodhet më shumë se dy herë më larg nga epiqendra në krahasim me Armeninë, të vdekurit ishin të paktën 95.

“Qyteti i Mrekullisë” që... nuk u shpëtua nga një mrekulli

Kolumbianët nisën ta quanin Armeninë “La Ciudad Milagro” – “Qyteti i Mrekullisë”. Për inxhinierët dhe zyrtarët që morën pjesë në rindërtimin e saj pas tërmetit shkatërrues të vitit 1999, ajo që ndodhi këtë herë nuk kishte asgjë të përbashkët me një mrekulli. Ishte rezultat i 27 viteve planifikim, standardeve më të rrepta të ndërtimit dhe përgatitjes sistematike.

“Jemi përgatitur. Kemi forcuar sistemet e reagimit dhe të shpëtimit”, deklaroi kryebashkiaku James Padilla për një televizion lokal. “Të gjitha këto stërvitje që janë zhvilluar gjatë viteve të fundit janë ato që e kanë bërë Armeninë një qytet rezistent ndaj tërmeteve.”

Megjithatë, stërvitjet ishin vetëm një pjesë e përgjigjes. Tragjedia e vitit 1999 i dha qytetit mundësinë të rindërtohej nga e para, me standarde shumë më të rrepta ndërtimi.

“Tërmeti mori të gjitha strukturat e vjetra dhe të ndërtuara keq dhe i shembi”, shpjegon për The Washington Post inxhinieri civil Omar Cardona, një nga ekspertët më të njohur të Kolumbisë për rrezikun sizmik.

“Armenia nuk ka më ndërtesat e vjetra që vazhdojnë të ekzistojnë në qytete të tjera. Dhe ky është një borxh që tërmetet vijnë gjithmonë për ta mbledhur.”

Plani i rindërtimit pas katastrofës së vitit 1999

Pas tërmetit, Kolumbia krijoi një fond prej 1 miliard dollarësh për rindërtimin e zonës së prodhimit të kafesë.

Fondi për Rindërtimin e Boshtit të Kafesë (FOREC) e ndau Armenian në 15 zona, në varësi të gjeografisë dhe shkallës së dëmeve. Çdo zonë iu besua një organizate joqeveritare, ku urbanistë dhe punonjës socialë bashkëpunonin me inxhinierë dhe sizmologë. Detyra e tyre ishte të evidentonin dëmet, të hartonin projektet e rindërtimit dhe më pas të menaxhonin fondet përkatëse.

Drejtori ekzekutiv i fondit në atë kohë, Everardo Murillo, e përshkroi filozofinë e projektit me katër fjalë: “planifikim i ngadaltë, zbatim i shpejtë”.

Tri vendimet që bënë diferencën

Sipas Zahir Rodriguez, i cili në vitin 1999 drejtonte planifikimin urban dhe shërbimin e menaxhimit të fatkeqësive në Armeni, tri vendime rezultuan vendimtare gjatë tërmetit të fundit.

Së pari, Armenia u bë një nga qytetet e para në Kolumbi që realizoi një studim të detajuar mikrozonal, duke hartëzuar, bllok pas blloku, mënyrën se si reagon terreni gjatë një tërmeti.

Së dyti, u ndaluan ndërtimet e reja në terrene të buta, të cilat mund të përforcojnë lëkundjet sizmike.

Dhe së treti, u zbatuan rregulla të rrepta dhe të përditësuara të ndërtimit.

Kodi kombëtar antisizmik i Kolumbisë, i cili u rishikua për herë të fundit në vitin 2010, ka një objektiv të qartë: ndërtesat të mos shemben dhe jetët e njerëzve të mbrohen. Një tërmet i vogël nuk duhet të shkaktojë dëme, ndërsa një tërmet shumë i fuqishëm mund të shkaktojë dëme serioze, por jo shembjen e ndërtesave.

Problemi nuk janë ligjet, por zbatimi i tyre: Ndërtesa të ndërtuara... me allçi!

Sipas ekspertëve, problemi i madh në Kolumbi nuk qëndron te cilësia e rregullave antisizmike, por te shkalla e zbatimit të tyre, veçanërisht në ndërtimet pa leje dhe ato informale.

Inxhinierët ndonjëherë i anashkalojnë standardet, siç shprehet Rodriguez, “ndonjëherë me bashkëpunimin e administratës publike që miraton projektin”.

Të martën, një ditë pas tërmetit, ai inspektoi në Pereira rrënojat e një ndërtese vetëm një vjeçare. Të gjithë mendonin se ajo ishte ndërtuar me tulla. Por, siç u konstatua, ishte ndërtuar me allçi!

Në Bogota, sipas Cardona-s, rreth 70% e ndërtimeve janë informale. Ai ka hartuar një manual të ilustruar për t’u treguar mjeshtërve të ndërtimit se si mund të ndërtojnë shtëpi më të sigurta një- ose dykatëshe, edhe pa pasur diplomë në inxhinieri civile.

“Njerëzit do të ndërtojnë”, është logjika e tij. “Çështja është që të ndërtojnë më mirë.”

Si FOREC, ashtu edhe Cardona janë nderuar me Çmimin Sasakawa të Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë, për kontributin e tyre në këtë fushë.

Dhe për Cardona-n, mësimi nga Armenia është i qartë: “Të mbijetosh nga një tërmet nuk është çështje fati. Është çështje inxhinierie, është çështje shkence. Ekziston një mënyrë për të ndërtuar ndërtesa që nuk shemben, sado i frikshëm dhe i fuqishëm të jetë tërmeti.” /PiranjatNews/