Kim Jong-un i Koresë së Veriut ka më shumë para në arkën e tij sesa në çdo kohë tjetër gjatë 15 viteve të tij në pushtet. Regjimi i Phenianit arriti të mbledhë deri në 22 miliardë dollarë të ardhura nga jashtë midis viteve 2022 dhe 2025, sipas një analize të Bloomberg Economics, e cila u bazua në të dhëna zyrtare të tregtisë, informacione të inteligjencës dhe kërkime të pavarura mbi burimet kryesore të të ardhurave të vendit.
Kjo shumë është pothuajse katërfishi i shumës së mbledhur gjatë katër viteve të mëparshme, menjëherë pasi SHBA-ja arriti të bindte Kinën dhe Rusinë të mbështesnin sanksionet e OKB-së, të cilat synonin ta privonin Kim Jong-unin nga valuta e huaj që i nevojitej për zhvillimin e programit të tij bërthamor.
Megjithatë, pavarësisht kufizimeve, udhëheqësi i Koresë së Veriut arriti të forconte kapacitetet bërthamore të vendit, të thellonte marrëdhëniet me partnerë të rëndësishëm diplomatikë dhe të zgjeronte burimet e të ardhurave të regjimit.
“Lotaria” ekonomike e Kim-it
Dhe e gjithë kjo është arritur pa miliarda dollarë ndihmë të huaj, të cilat kishin ndihmuar në mbështetjen e regjimeve të babait dhe gjyshit të tij, të vetmit udhëheqës të tjerë që kanë sunduar ndonjëherë Korenë e Veriut.
Gjatë kësaj periudhe, Pheniani është transformuar ndjeshëm, falë një programi të gjerë ndërtimi. Rrugët dikur të zbrazëta të kryeqytetit janë mbushur me makina private të prodhuara në Kinë, ndërsa Kim Jong-un ka shfaqur sisteme armësh gjithnjë e më të sofistikuara, përfshirë edhe dy anije luftarake moderne.
“Koreja e Veriut është në një pozicion më të fortë se në çdo kohë tjetër gjatë 35 viteve të fundit”, tha për Bloomberg Andrei Lankov, ekspert i studimeve koreane dhe drejtor i konsulencës Korea Risk Group.
Të ardhurat nga shitja e armëve ndaj Rusisë ishin si një “fitore në lotari” për Kim Jong-unin, tha ai, ndërsa mbështetja e ripërtërirë e presidentit kinez Xi Jinping përbën një “pension” të besueshëm për regjimin e Phenianit.
Një ekonomi e fshehtë dhe gjithnjë e më e fuqishme
Koreja e Veriut nuk publikon të dhënat e saj financiare. Në të njëjtën kohë, qeveria e Kim Jong-unit dhe partnerët e saj ndërmarrin hapa për të fshehur transaksionet e paligjshme tregtare. Si rezultat, shifrat mbi të ardhurat janë vlerësime dhe mund të nënvlerësojnë ose mbivlerësojnë fitimet reale.
Pjesa më e madhe e parave mbetet jashtë Koresë së Veriut, pasi vendi është i shkëputur nga sistemi bankar ndërkombëtar, ndërsa pagesa të tjera besohet se kryhen në formën e mallrave ose përmes transferimit të teknologjisë.
Sidoqoftë, këto shifra paraqesin një pamje të një regjimi që ka kaluar nga metodat e vogla të shmangies së sanksioneve, si falsifikimi i monedhave dhe kontrabanda e duhanit, drejt aktiviteteve shumë më fitimprurëse. Rezultati është një Kore e Veriut më e pasur, e cila potencialisht përbën një kërcënim shumë më të madh për pjesën tjetër të botës.
Nga poshtërimi në Hanoi te pushtimi i Putinit
Rimëkëmbja ekonomike e Kim Jong-unit përfaqëson një përmbysje dramatike të fatit. Vetëm shtatë vjet më parë, udhëheqësi i Koresë së Veriut u largua nga një samit shumë i diskutuar me Donald Trump në Hanoi, pa arritur një marrëveshje për lehtësimin e sanksioneve gjithëpërfshirëse të OKB-së.
Vitet që pasuan ishin edhe më të vështira. Një korrje katastrofike shkaktoi një krizë ushqimore në vend, ndërsa mbyllja e kufijve për shkak të pandemisë reduktoi në mënyrë dramatike tregtinë me partnerin më të rëndësishëm të Koresë së Veriut, Kinën, duke thelluar izolimin diplomatik të Kim Jong-un.
Në një fjalim në vitin 2020, udhëheqësi i Koresë së Veriut u shfaq i përlotur dhe kërkoi falje, në një rast të rrallë, duke pranuar se nuk kishte arritur t’i menaxhonte më mirë vështirësitë ekonomike.
Pika e kthesës erdhi në vitin 2022, kur Vladimir Putin pushtoi Ukrainën, duke i ofruar Kim Jong-unit një shpëtim të papritur.
Ndërsa Moska konsumonte sasi të mëdha municionesh, ajo iu drejtua Phenianit për predha artilerie të stilit sovjetik. Rezervat e mëdha të Koresë së Veriut papritmas morën një vlerë të madhe, të cilën Kim mund ta shndërronte në para, ndihma ushqimore dhe teknologji të përparuar ushtarake.
Deri në 50% të municioneve kritike të Rusisë
Deri në fund të vitit 2025, Koreja e Veriut kishte mbuluar deri në 50% të nevojave të Rusisë për municione të kalibrave 122 dhe 152 milimetra, sipas vlerësimeve të agjencive të inteligjencës ukrainase.
Krahas municioneve, Kim dërgoi edhe trupa. Sipas vlerësimeve të Koresë së Jugut dhe Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, në Rusi u vendosën 16,000 deri në 22,000 ushtarë të Koresë së Veriut, me një kosto prej rreth 2,000 dollarësh në muaj për secilin ushtar.
Mijëra prej tyre u vranë në fushën e betejës, përfshirë ushtarë që, sipas informacioneve përkatëse, kryen vetëvrasje në vend që të binin robër. Madje, raportohet se Koreja e Veriut merr kompensim shtesë për çdo ushtar të vrarë.
“Bashkëpunimi ushtarak Kore e Veriut-Rusi nuk është më vetëm një çështje diplomatike ose sigurie”, tha ligjvënësi i opozitës së Koresë së Jugut Kang Dae-sik, anëtar i komisionit parlamentar të mbrojtjes. “Ai është bërë një burim kyç të ardhurash që mbështet ekonominë e Koresë së Veriut”, shtoi ai.
Viti i tretë radhazi i rritjes
Banka e Koresë vlerëson se ekonomia e Koresë së Veriut u rrit me 3.5% në vitin 2025, duke shënuar vitin e tretë radhazi të rritjes. Performanca ishte pak më e dobët se në vitin 2024, kur vendi shënoi rritjen më të fortë ekonomike që nga shtrëngimi i sanksioneve.
Edhe Kina duket se e ka vënë re realitetin e ri, pas viteve të marrëdhënieve më të ftohta me Phenianin për shkak të bashkëpunimit të saj më të ngushtë me Moskën.
Në një paradë ushtarake në Pekin, shtatorin e kaluar, Kim qëndroi përkrah Xi Jinping dhe Vladimir Putin, në një shfaqje uniteti mes fuqive bërthamore. Ai u shoqërua nga vajza e tij adoleshente, Kim Ju-ae, duke nxitur spekulimet se ajo mund të jetë e destinuar ta pasojë.
Telefona inteligjentë, taksi dhe makina kineze në Phenian
Përmirësimi i financave të regjimit duket se po ndikon, në një farë mase, edhe në jetën e përditshme të disa banorëve të një vendi që mbetet ndër më të varfrit në botë.
Tregtia me Kinën u rrit në qershor në nivelin më të lartë që nga vendosja e sanksioneve, ndërsa koreano-veriorët importuan mallra sportive dhe argëtuese me vlerë 1.2 milionë dollarë.
Topa ping-pongu, ski uji, videolojëra, pista vrapimi dhe mallra të tjera sportive kanë hyrë në vend, megjithëse disa prej tyre konsiderohen artikuj luksi që u nënshtrohen kufizimeve të OKB-së.
Ndërkohë, sipas mediave shtetërore, banesa të reja po ndërtohen çdo muaj në të gjithë vendin.
Banorët e Phenianit tani mund të përdorin aplikacione dixhitale, përmes rrjetit të brendshëm të kontrolluar rreptësisht të vendit, për të blerë ushqime ose për të thirrur një taksi, sipas Rowan Bird të Young Pioneer Tours, i cili e ka vizituar kryeqytetin disa herë që nga viti 2012.
“Rritja e përdorimit të telefonave inteligjentë është mbresëlënëse”, tha ai.
“Ajo nuk është dukur kurrë kaq e fortë”
Koreja e Veriut “nuk është dukur kurrë kaq e fuqishme”, tha Joanna Hosaniak, zëvendësdrejtoreshë e përgjithshme e Aleancës së Qytetarëve për të Drejtat e Njeriut të Koresë së Veriut në Seul, e cila e ka studiuar vendin për dy dekada.
Një nga treguesit kryesorë që ajo përmend është numri jashtëzakonisht i madh i anijeve të ankoruara në portin e Nampës, porta më e rëndësishme detare e vendit.
“Edhe në vitin 2016, kur Koreja e Veriut eksportoi një rekord prej 22 milionë tonësh qymyr, nuk kishte aq shumë anije sa shohim tani”, tha ajo.
Miliarda shkojnë në arsenalin bërthamor
Kim Jong-un e ka kanalizuar fluksin e kapitalit në zgjerimin e shpejtë të arsenalit bërthamor të vendit, i cili, nëse vazhdon me ritmin aktual, mund ta çojë Korenë e Veriut në nivele të krahasueshme me rezervat bërthamore të Francës brenda dekadës së ardhshme.
Pheniani ka argumentuar vazhdimisht se armët bërthamore janë një mburojë kundër një sulmi të mundshëm amerikan, duke përmendur rastet e Irakut dhe Libisë si shembuj që duhen shmangur.
Tradicionalisht, theksi te zhvillimi bërthamor ka bërë që forcat konvencionale të Koresë së Veriut të mbeten teknologjikisht të bllokuara në epokën sovjetike. Por kjo tani duket se po ndryshon.
Në dy vitet e fundit, vendi ka zbuluar dy shkatërrues me peshë 5,000 tonë, anijet luftarake më të mëdha që ka ndërtuar ndonjëherë, duke shënuar një hap teknologjik që deri pak vite më parë dukej i vështirë për t’u arritur.
Të paktën njëri prej tyre duket se është i pajisur me sistemin rus të mbrojtjes ajrore Pantsir-M, me vlerë rreth 20 milionë dollarë, i cili konsiderohet më i përparuar se çdo sistem me rreze të shkurtër veprimi që dihet se prodhohet në Korenë e Veriut.
Transferimet e teknologjisë ruse i kanë lejuar Phenianit të “shkurtojë afatet e zhvillimit për sistemet e tij të armëve”, sipas një zyrtari të Forcave Amerikane në Kore.
Rusia dhe Koreja e Veriut, të cilat ndajnë një kufi tokësor prej vetëm 17 kilometrash, po bashkëpunojnë gjithashtu në prodhimin e UAV-ve sulmuese, një zhvillim që mund të krijojë “rreziqe shtesë afatgjata për sigurinë në rajon”, sipas Vladislav Vlasyuk, përfaqësuesit të sanksioneve të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.
Raketat balistike të Koresë së Veriut “nuk janë thjesht kopje të sistemit rus Iskander”, shtoi ai. “Koreja e Veriut e ka përmirësuar ndjeshëm dizajnin dhe ka krijuar variantet e veta me karakteristika të veçanta teknike.”
Ky zhvillim hap gjithashtu një burim të ri potencial të ardhurash për Kim Jong-unin: shitjen e armëve për klientë jashtë Rusisë.
“Ushtria” e hakerëve dhe vjedhjeve të kriptomonedhave
Rimëkëmbja ekonomike e Koresë së Veriut varet shumë nga gatishmëria e Rusisë për të vazhduar luftën, por ky nuk është burimi i vetëm i të ardhurave në rritje.
Gjatë dekadës së fundit, Kim Jong-un ka ndërtuar një nga ushtritë më të fuqishme të hakerëve të kriptomonedhave në botë, duke diversifikuar ndjeshëm burimet e financimit të regjimit.
Grupet e hakerëve të lidhura me Phenianin tani janë përgjegjëse për më shumë se 70% të vjedhjeve të kriptomonedhave në mbarë botën, nga rreth 30% në vitin 2017, sipas firmës analitike të blockchain-it TRM Labs.
Fondet e vjedhura pastrohen kryesisht përmes rrjeteve kineze të krimit të organizuar, të cilat marrin një komision dhe, në këmbim, ofrojnë qasje në llogari jashtë vendit në juanë ose dollarë, sipas Nick Carlsen, studiues i lartë në TRM Labs.
“Është absurde të mendosh se Koreja e Veriut tani ka qasje në kaq shumë para”, tha ai.
Ai nuk “digjet” më për një marrëveshje me SHBA-në
Kim Jong-un gjithashtu duket se po zgjeron rrjetin e tij diplomatik për të zvogëluar varësinë nga Rusia. Zyrtarë nga Singapori, Indonezia, Bjellorusia dhe Vietnami kanë vizituar Phenianin gjatë vitit të kaluar.
Udhëheqësi që dikur i dukej Perëndimit si një diktator i paparashikueshëm i një shteti të izoluar, tani po shfaqet si një udhëheqës i qëndrueshëm i një fuqie bërthamore në rritje.
Koreja e Veriut nuk ka më nevojë urgjente të negociojë me Shtetet e Bashkuara ose Korenë e Jugut, veçanërisht për arsenalin e saj bërthamor, tha Jenny Town, bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Stimson dhe eksperte për Korenë e Veriut.
“Pheniani ka demonstruar aftësinë e tij për t’u përshtatur me sanksionet e vazhdueshme”, tha ajo. “Dhe ndërsa ligji dhe normat ndërkombëtare gërryhen, ai ka gjetur aleatë në këtë rezistencë të përbashkët.” /Përshtati në shqip PiranjatNews/
Artikuj te sugjeruar
BOTA
17 Gusht18:06
Video/ E rëndë në Greqi, rrëzohet helikopteri në ishullin Sifnos; tre persona gjenden pa ndjenja
Një helikopter privat është rrëzuar pasditen e sotme, në ishullin Sifnos të Greqisë, ndërsa tre persona që ndodhesh...
BOTA
17 Gusht17:22
40 vite në pritje, Erdogan ndërron mendje: Anëtarësimi në BE nuk përbën më prioritet për Turqinë
Anëtarësimi i Turqisë në Bashkimin Evropian “nuk përbën më prioritet” për Ankaranë, deklaroi presidenti...
BOTA
17 Gusht16:52
Përplasje e rëndë mes dy varkave në brigjet e Kanës, 10 të plagosur dhe një 22-vjeçar i zhdukur
Një 22-vjeçar rezulton i zhdukur dhe dhjetë persona kanë mbetur të plagosur pas përplasjes së dy anijeve në brigjet e ...
BOTA
17 Gusht16:43
Pa tualete, kuzhina dhe ajër të kondicionuar/ Marina amerikane mbetet pa energji elektrike në Detin e Kinës Jugore
KINË- Një anije me raketa e Marinës Amerikane mbeti për katër ditë pa tualete, kuzhinë dhe ajër të kondicionuar n&e...
BOTA
17 Gusht16:30
Trump kërcënon Omanin me bombardime nëse ndërhyn për Ngushticën e Hormuzit
Presidenti amerikan Donald Trump ka ashpërsuar retorikën në lidhje me situatën në Ngushticën e Hormuzit. Së fundmi, ai ka k&e...
BOTA
17 Gusht14:51
Hawaii goditet nga stuhia “Lala”
Të paktën dy persona kanë humbur jetën në rrethana që po hetohen, ndërsa autoritetet vijojnë të vlerësojn&eu...
BOTA
17 Gusht12:55
BE përgatit paketë të re sanksionesh ndaj Rusisë, Kallas: Do të rrisim presionin ekonomik
Bashkimi Evropian po përgatit një paketë të re dhe a mbicioze sanksionesh ndaj Rusisë, me synimin për të rritur presionin e...
BOTA
17 Gusht12:52
Meta përballet me gjyqin që mund të ndryshojë Instagram dhe Facebook, 30 shtete amerikane kërkojnë kufizime të reja
Meta përballet me një nga gjyqet më të rëndësishme në historinë e saj. Nëse humbet, Instagram dhe Facebook mund t...
BOTA
17 Gusht11:57
Ministri izraelit: Duhet të vrasim 30-40 palestinezë çdo natë
Ministri izraelit i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben-Gvir, ka deklaruar se Izraeli duhet të kryejë “30 deri në 40 vrasje të ...
BOTA
17 Gusht11:50
Zjarret vënë në alarm Zvicrën/ Në skenë hyn dëbora artificiale si armë kundër flakëve
Në të gjithë Evropën, temperaturat ekstreme nisën që në maj, duke sjellë thatësi të zgjatur, rekorde të...
