Skadon afati 60-ditor, SHBA dhe Irani pa marrëveshje: rritet rreziku i përshkallëzimit në Lindjen e Mesme

Ka skaduar afati 60-ditor i vendosur nga Shtetet e Bashkuara dhe Irani për arritjen e një marrëveshjeje më të gjerë, por palët nuk kanë arritur ende një marrëveshje konkrete.

Afati ishte pjesë e një Memorandumi Mirëkuptimi të nënshkruar më 17 qershor nga presidenti amerikan Donald Trump dhe presidenti iranian Masoud Pezeshkian, pas më shumë se tre muajsh konflikti të ashpër.

Marrëveshja e përkohshme synonte ndalimin e armiqësive dhe hapjen e rrugës për një marrëveshje përfundimtare që do t’i jepte fund konfliktit në disa fronte.

Mes pikave kryesore ishte rihapja e Ngushticës së Hormuzit, lehtësimi i disa kufizimeve financiare ndaj Iranit dhe nisja e bisedimeve për programin bërthamor të Teheranit.

Mosmarrëveshjet për Ngushticën e Hormuzit u rikthyen dhe në fund të qershorit pati sulme të reja ushtarake. Më 8 korrik, Trump deklaroi se Memorandumi i Mirëkuptimit kishte përfunduar. Tani, me skadimin e afatit 60-ditor, një marrëveshje e përhershme mes Uashingtonit dhe Teheranit duket ende larg.

Trump ka deklaruar se presioni ekonomik ndaj Iranit është pjesë e strategjisë së SHBA-së. Në fillim të këtij muaji, ai tha se Uashingtoni po e vëzhgonte Iranin teksa përballej me inflacion të lartë dhe mungesë parash.

Nga ana tjetër, Teherani nuk ka dhënë sinjale për rikthim të menjëhershëm në negociata. Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha të shtunën se ende nuk është marrë një vendim nëse bisedimet me SHBA-në do të rifillojnë. Araghchi reagoi gjithashtu ndaj kërcënimit të Trump për ta shpallur Ngushticën e Hormuzit territor amerikan pasi SHBA-ja të përfundojë mposhtjen e Iranit. Sipas tij, ngushtica nuk mund të “pushtohet me një cicërimë”.

Ndërkohë, edhe pse sulmet direkte mes forcave amerikane dhe iraniane janë ndalur, konflikti vazhdon të ketë pasoja në rajon. Grupet e mbështetura nga Irani vijojnë aktivitetin e tyre, ndërsa në Jemen ushtria ka intensifikuar fushatën kundër Houthëve, të cilët kanë sulmuar objektiva të lidhura me transportin detar dhe aleatët e SHBA-së. Në Liban, ndërkohë, ditët e fundit janë shënuar sulme të rënda ajrore izraelite, duke rritur sërish tensionet pavarësisht armëpushimit të arritur në qershor.

Me skadimin e afatit 60-ditor pa një marrëveshje të re, presioni ndaj Uashingtonit dhe Teheranit për të gjetur një zgjidhje diplomatike rritet, ndërsa rreziku i një përshkallëzimi të ri në Lindjen e Mesme mbetet i lartë.