Turqia reagon ndaj Mitsotakisit, deklarata për “casus belli” ndez debatet

Presidenti turk, i cili prej muajsh, si ai vetë ashtu edhe ministrat e tij të lartë, kanë sulmuar Greqinë për programin e armatimit të Forcave të Armatosura, u acarua dje sepse Greqia po shpreh kundërshtime ndaj shitjes së avionëve F-35 Turqisë. Dhe në fakt, në përgjigje të pyetjeve megjithatë me tone të buta ai e karakterizoi gabimisht qëndrimin e Kyriakos Mitsotakis, ndërsa u përpoq të minimizonte casus belli dhe të dukej i gatshëm të zgjidhte çështjet e Egjeut.

Sipas mediave të huaja, Greqia ka qenë në shënjestër të udhëheqjes turke në muajt e fundit për shkak të marrëveshjeve të mbrojtjes që ka lidhur jo vetëm me Izraelin, por edhe me Francën. Në fakt, vetë presidenti Erdogan shpesh ka shprehur pikëpamje përçmuese në lidhje me programet e armatimit të Greqisë, duke sugjeruar se ato nuk kanë asnjë vlerë dhe se thjesht i ngarkojnë popullin grek.

“A e kemi pyetur ndonjëherë z. Mitsotakis për pajisjet mbrojtëse që ka blerë Greqia ‘Pse e keni blerë këtë?’” tha presidenti turk.

Recep Tayyip Erdogan, gjatë konferencës për shtyp në përfundim të Samitit të NATO-s, i cili konsiderohet i suksesshëm jo vetëm për sa i përket organizimit të vendit pritës, por edhe sepse, pavarësisht ndërhyrjeve shpërthyese publike të Donald Trump, u shmang një përçarje e re, donte të dërgonte, përmes përgjigjeve të pyetjeve që i ishin bërë, mesazhe në lidhje me marrëdhënien greko-turke. Ndoshta sepse e kupton që qëndrimi i Greqisë është kritik dhe vendimtar për projektin e madh të afrimit euro-turk dhe hyrjes së Turqisë në Mbrojtjen Evropiane.

Athina ka vendosur si kusht të qartë për pjesëmarrjen e Turqisë në programin e madh të armatimit SAFE, me vlerë 150 miliardë euro, heqjen e casus belli, diçka që Kyriakos Mitsotakis e ngriti drejtpërdrejt disa muaj më parë në pallatin presidencial në Ankara, në takimin e tij dypalësh me presidentin turk, dhe e përsëriti dje, duke iu drejtuar si NATO-s ashtu edhe BE-së. Dhe pala turke nuk do të donte që casus belli të lidhej, qoftë edhe tërthorazi, me çështjen F35. Presidenti turk sigurisht e kupton se ajo që mori nga Trump ishte një tjetër premtim dhe një demonstrim i qëllimeve të mira në lidhje me F-35, por ai padyshim nuk do të donte që ky qëndrim pritjeje t'i atribuohej reagimit publik të Izraelit, por edhe rezervave që Athina kishte shprehur.

Pse u shqetësua Turqia nga referenca ndaj casus belli?

Referenca dy herë publike e Kyriakos Mitsotakis ndaj casus belli është ajo që e shqetësoi palën turke, e cila e kupton se nuk ka asnjë qëllim nga ana e Athinës për të ndryshuar qëndrimin e saj në lidhje me çështjet euro-turke, ndërsa bezdisja nga thirrja e Benjamin Netanyahut si casus belli ishte gjithashtu e dukshme, kur ai shprehu, duke folur për rrjetet televizive amerikane, kundërshtimet e tij ndaj shitjes së F-35 Turqisë.

Sepse referenca ndaj ekzistencës së një kërcënimi lufte kundër një shteti anëtar të BE-së dhe NATO-s, me qëllim që ta pengojë atë të ushtrojë një të drejtë të njohur nga e Drejta Ndërkombëtare dhe e Ligjit të Detit, është një argument jashtëzakonisht bindës si për partnerët ashtu edhe për ligjvënësit amerikanë.