Nga Ditmir Bushati
Në një shoqëri demokratike njerëzit janë të lirë të bëjnë zgjedhjen që mendojnë ...
BOTA
FOTO/ Vdekja tragjike e gruas britanike nga ‘parfumi’ i markës luksoze franceze dhe loja e agjenturave
PiranjatPërditësimi i fundit 12 Korrik 2026, 19:32
Për Charlie Rowley, kërkimi i sendeve në kazanët e dhurimeve ishte një zakon i përditshëm. Shpesh ai gjente pajisje elektrike, vegla pune ose objekte të tjera që mund të përdoreshin sërish. Atë pasdite të qershorit të vitit 2018, në qytetin Amesbury të Anglisë jugore, ai besoi se kishte bërë zbulimin më të madh.
Brenda një kazani, ai gjeti një kuti të vogël kartoni të mbështjellë me plastikë. Brenda saj ndodhej një shishe me markën e firmës së njohur franceze Nina Ricci. Ai mendoi se dikush kishte hedhur gabimisht një parfum të shtrenjtë për femra dhe vendosi ta mbante për t’ia dhuruar partneres së tij, 44-vjeçares Dawn Sturgess.
Ai zbuloi më vonë se në atë periudhë po kërkonte madje edhe një unazë, pasi planifikonte t’i bënte një propozim martese. Dawn i kishte shprehur disa herë dëshirën për të pasur një unazë fejese me safir dhe ai shpresonte se një ditë do të gjente diçka që mund t’ia dhuronte.
Ajo që ai nuk e dinte ishte se shishja nuk përmbante parfum, por një nga substancat kimike më të rrezikshme të krijuara ndonjëherë.
Paketimi i çuditshëm që nuk i ngjalli dyshime
Dy ditë më vonë, më 30 qershor 2018, Rowley ia dhuroi “dhuratën” partneres së tij. Sturgess e njohu menjëherë emrin e kompanisë dhe u gëzua shumë, duke menduar se bëhej fjalë për një parfum luksoz.
Rowley vuri re se diçka nuk dukej normale. Mekanizmi i spërkatësit ishte i ndarë nga shishja dhe atij iu desh të hiqte kapakun dhe ta vendoste vetë. Megjithatë, edhe në atë moment nuk dyshoi se bëhej fjalë për një kurth vdekjeprurës.
Dawn spërkati përmbajtjen, e nuhati dhe vendosi një sasi të vogël në kyçin e dorës. Por lëngu kishte një teksturë vajore dhe, në mënyrë të çuditshme, nuk kishte fare aromë.
“Mendova se ishte shumë e çuditshme. Një parfum pa aromë”, kujton ajo sot.
Brenda pak minutash ajo u rrëzua.
Vetëm pak minuta pas përdorimit të shishes, Sturgess filloi të ankohej se ndihej çuditshëm. Ajo tha se kishte një dhimbje të fortë koke dhe shqetësim të përgjithshëm, më pas u drejtua drejt banjës. Papritur u dëgjua një zhurmë e fortë. Rowley vrapoi dhe e gjeti atë pa ndjenja brenda vaskës.
“Një minutë po flisnim normalisht dhe në tjetrën ajo nuk reagonte fare. U futa në panik. Nuk dija çfarë të bëja”, tregon ai.
Ekipet e shpëtimit mbërritën shpejt dhe e transportuan në spital, por pa e ditur se kishin përballë një rast helmimi nga një substancë kimike.
Ai vetë u helmua disa orë më vonë
Rowley mendonte se partnerja e tij kishte pësuar një problem të papritur shëndetësor. Kështu, në vend që ta ndiqte menjëherë në spital, vendosi të kthehej në shtëpi për t’i përgatitur një çantë me rroba, produkte kozmetike dhe sende personale.
Disa orë më vonë, edhe ai filloi të shfaqte simptoma të rënda. Djersitje e madhe, çorientim, pamundësi për të folur dhe lëvizje të pakontrolluara i detyruan ekipet e shpëtimit të riktheheshin në të njëjtën shtëpi.
Edhe ai u dërgua në spital, ku mjekët e vendosën në koma artificiale për disa javë. Kur më në fund doli nga spitali, pësoi një goditje në tru dhe iu desh të shtrohej përsëri për një periudhë të gjatë.
Dawn Sturgess vdiq dhjetë ditë pas helmimit, pa arritur që partneri i saj të kishte mundësinë të fliste përsëri me të.
Helmi i përdorur si armë kimike
Analizat zbuluan se brenda shishes ndodhej Novichok. Bëhet fjalë për një familje agjentësh nervorë toksikë që u zhvilluan në mënyrë sekrete në Bashkimin Sovjetik gjatë viteve 1970 dhe 1980, si pjesë e një programi për zhvillimin e armëve kimike.
Substanca vepron duke bllokuar funksionimin e sistemit nervor, duke shkaktuar paralizë të muskujve, konvulsione, dështim të frymëmarrjes dhe, pa trajtim të menjëhershëm, vdekje.
Sipas Neil Basu, ish-drejtuesit të njësisë kundër terrorizmit në Britaninë e Madhe, sasia e Novichok-ut që ndodhej në atë shishe teorikisht mund të vriste deri në 10 mijë njerëz.
Lidhja me çështjen Skripal
Rasti nuk vonoi të lidhej me një nga incidentet më të mëdha diplomatike mes Britanisë së Madhe dhe Rusisë.
Më 4 mars 2018, vetëm tre muaj para vdekjes së Sturgess, ish-oficeri i inteligjencës ushtarake ruse Sergei Skripal dhe vajza e tij Yulia u gjetën pa ndjenja në një stol në Salisbury të Britanisë së Madhe.
Skripali ishte dënuar në Rusi sepse bashkëpunonte me shërbimin britanik MI6 dhe më vonë ishte shkëmbyer në një operacion shkëmbimi spiunësh.
Hetimi britanik arriti në përfundimin se dy oficerë të shërbimit ushtarak rus të inteligjencës GRU udhëtuan në Britani duke përdorur identitete të rreme dhe lyen me Novichok dorezën e derës së hyrjes së shtëpisë së tij.
Babë e bijë mbijetuan pas disa javësh trajtim në spital, por shishja që ishte përdorur për transportimin e helmit nuk u gjet kurrë gjatë hetimeve të para.
Autoritetet vlerësojnë se autorët e hodhën atë pas operacionit dhe ajo përfundoi disa muaj më vonë në duart e Rowley-t.
Një qytet i tërë në gjendje alarmi
Çështja shkaktoi një mobilizim të madh të autoriteteve britanike. Njësi speciale me kostume mbrojtëse dezinfektuan rrugë, parqe, lokale, restorante dhe madje edhe shtëpinë e Skripalit. Dhjetëra zona u bllokuan për javë të tëra, ndërsa çdo rast i ri i njerëzve që ndiheshin keq shkaktonte një valë të re frike te banorët.
Helmimi i Sturgess tregoi se, pavarësisht operacioneve të gjera të pastrimit, Novichok vazhdonte të përbënte një kërcënim vdekjeprurës.
Faji që e shoqëron ende sot
Kur Rowley u zgjua nga koma, mjekët i thanë se gruaja që ai dashuronte kishte vdekur.
“Isha në shok. Ishte ajo shishe që ia dhashë unë. Ndjeva se isha përgjegjës dhe ende nuk arrij ta kapërcej”, thotë ai.
Ai vazhdon të përballet me probleme të rënda shëndetësore, si vështirësi në ekuilibër, probleme me shikimin, humbje të funksionimit të dorës së majtë dhe boshllëqe të mëdha në kujtesë, të cilat ai i lidh me pasojat e helmimit.
Tetë vite më vonë, ai ende jeton pranë Salisbury-t, duke u përpjekur të lërë pas një histori që, siç pranon vetë, nuk do të mund ta harrojë kurrë.
Autorët mbeten të pakapur
Dy personat që autoritetet britanike i kanë identifikuar si anëtarë të shërbimit ushtarak rus të inteligjencës nuk u arrestuan kurrë.
Rusia mohoi çdo përfshirje, ndërsa Vladimir Putin i cilësoi akuzat si të pabazuara. Vetë të dyshuarit u shfaqën në një televizion rus, duke pretenduar se kishin vizituar Salisbury-n vetëm si turistë për të parë katedralen e famshme të qytetit.
Rowley madje u takua me ambasadorin rus në Londër, duke shpresuar se do të mësonte të vërtetën për atë që kishte ndodhur. Siç thotë ai, nuk mori kurrë ndonjë përgjigje konkrete.
“Kam ndaluar së prituri drejtësi. Nuk ka asgjë tjetër që mund të bëj. E vetmja gjë që më ka mbetur është të përpiqem të jetoj me atë që ndodhi”, përfundon njeriu që, pa e ditur, u gjend në qendër të një prej rasteve më serioze të spiunazhit ndërkombëtar të viteve të fundit. /Përshtati në shqip PiranjatNews/
