Diplomatët britanikë dënuan sjelljen izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar si një model të shkeljeve të t&eu...
LIFESTYLE
Kur psikologjia e turmës vret intelektualin për personazhin
PiranjatPërditësimi i fundit 30 Mars 2026, 23:50
Nga Flora Xhemani Baba
Fenomeni që po shohim sot në “Ferma VIP” nuk është thjesht një episod mediatik, por një reflektim i qartë i mënyrës se si funksionon Psikologjia e Turmës në epokën digjitale. Turma nuk ka durim për thellësi. Ajo kërkon ritëm, reagim të menjëhershëm dhe emocione të shpejta. Në këtë kontekst, çdo figurë – sado e thellë apo e konsoliduar intelektualisht – rrezikon të reduktohet në një produkt konsumues.
Rasti i Mimoza Ahmetit është një ilustrues i qartë i kësaj dukurie. Një zë i veçantë në letërsinë dhe mendimin shqiptar, me një identitet të ndërtuar prej dekadash mbi reflektim dhe origjinalitet artistik, sot po konsumohet kryesisht për batutat, reagimet spontane dhe elementët e saj “të çuditshëm” në një format spektakli. Publiku nuk ndalet tek ajo çfarë ajo përfaqëson në thelb, por tek ajo që ajo prodhon si moment viral, bazuar në tiparet e sinqeritetit dhe natyralitetit të Mozës si personazh dhe jo të brendisë së saj artistike dhe intelektuale.
Kjo nuk është rastësi. Formate si reality show-t janë të ndërtuara mbi logjikën e thjeshtimit dhe dramatizimit. Ato nuk ushqejnë mendimin kritik por reagimin emocional. Dhe kur një figurë intelektuale hyn në këtë mekanizëm, ajo përkthehet automatikisht në një rol: personazh. Në këtë përkthim, intelektuali nuk zhduket, por mbulohet nga një shtresë spektakli që bëhet më e dukshme dhe më e konsumueshme për publikun e gjerë.
Këtu lind një pyetje më e thellë: a është problemi tek individi apo tek mënyra se si shoqëria zgjedh të konsumojë? Një publik i mësuar me përmbajtje të shpejtë, me video të shkurtra dhe me narrativë të thjeshtuar, gradualisht humbet aftësinë për të ndjekur kompleksitetin. Si pasojë, ai nuk refuzon intelektualen – ai thjesht nuk e sheh më atë. E anashkalon në favor të asaj që kuptohet menjëherë. Kjo krijon një paradoks të fortë: sa më shumë një figurë intelektuale ekspozohet në hapësira masive, aq më shumë rrezikon të zhvishet nga dimensioni i saj më i rëndësishëm. Dukshmëria rritet, por thellësia humbet në perceptimin publik. Dhe kështu, intelektuali nuk e sfidon më turmën – ai përthithet prej saj. Në fund, nuk është se arti apo mendimi zhduken. Ato thjesht shtyhen në periferi të vëmendjes kolektive. Në qendër mbetet personazhi: më i lehtë për t’u kuptuar, më i shpejtë për t’u shpërndarë dhe mbi të gjitha, më i përshtatshëm për një shoqëri që gjithnjë e më pak ka kohë – ose durim – për të menduar thellë.
