NASA kap momentin e rrallë kur Deti i Zi “shpërthen” në blu-jeshile, ja shpjegimi pas këtij fenomeni

Një fenomen natyror spektakolar po tërheq vëmendjen e shkencëtarëve dhe imazhet satelitore: çdo pranverë, Deti i Zi ndryshon ngjyrë, duke kaluar nga blu e thellë në nuanca bruz që shihen qartë edhe nga hapësira.

Fenomeni lidhet me lulëzimin masiv të kokolitoforëve, alga mikroskopike njëqelizore të mbuluara me pllaka të karbonatit të kalciumit. Këto struktura shpërndajnë dritën e diellit dhe i japin ujit ngjyrën karakteristike blu-jeshile.

Më 22 qershor 2026, sateliti PACE i NASA-s regjistroi kulmin e këtij lulëzimi në Detin e Zi, ndërsa pamje të mëhershme nga Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor tregonin shirita bruz përgjatë Bosforit dhe rrymave detare.

Shkencëtarët vërejnë se në vitet e fundit ky fenomen ka zgjatur më shumë se zakonisht. Sipas një studimi të Institutit Shirshov të Oqeanologjisë, në 2022 dhe 2023 lulëzimi i algave ka vijuar deri në korrik, ndërsa normalisht përfundon në mesin e qershorit.

Arsyet lidhen me kushte specifike në det: erëra më të dobëta, shtresë sipërfaqësore më të qëndrueshme të ujit dhe ndryshime në përbërjen e lëndëve ushqyese.

Reshjet e dendura kanë rritur sasinë e fosforit në zonat bregdetare, ndërsa niveli i ulët i azotit ka favorizuar zhvillimin e specieve dominuese të kokolitoforëve.

Në kulmin e lulëzimit janë regjistruar mbi 9 milionë qeliza për litër ujë.

Përveç pamjes së veçantë, ky proces ka rëndësi në ciklin global të karbonit. Kokolitoforët thithin karbon gjatë formimit të pllakave të tyre, ndërsa një pjesë e tij depozitohet në fund të detit kur organizmat bien. Nga ana tjetër, procesi çliron edhe dioksid karboni, duke ndikuar në mënyrën se si oqeanet e përthithin CO₂ nga atmosfera.

Studiuesit e konsiderojnë Detin e Zi një zonë të rëndësishme për studimin e këtyre proceseve, ndërsa analizat afatgjata tregojnë se lulëzime të zgjatura janë vërejtur vetëm në vitet e fundit.

Megjithëse nuk flitet për një trend të konfirmuar, shkencëtarët paralajmërojnë se ndryshimet klimatike mund të ndikojnë në shpeshtësinë e këtyre fenomeneve dhe në ekuilibrin e ekosistemeve detare.