Natë në mes të ditës

Më 12 gusht 2026, qielli do të dhurojë një nga ngjarjet më të jashtëzakonshme astronomike të viteve të fundit, eklipsin total të Diellit. Ky fenomen do të jetë i dukshëm në formën e tij të plotë përgjatë një korridori të ngushtë që përshkon pjesë të Grenlandës, Islandës, Spanjës dhe Rusisë, ndërsa në një pjesë të madhe të Evropës, Afrikës Veriore dhe Azisë Perëndimore ai do të shihet si eklips i pjesshëm.

Eklipsi i parë total në Evropën kontinentale pas 27 vitesh

Ky do të jetë eklipsi i parë total i Diellit i dukshëm nga Evropa kontinentale që nga viti 1999, duke e bërë atë një nga ngjarjet më të rëndësishme astronomike të dekadës. Për këtë arsye, pritet që shumë entuziastë të astronomisë dhe vizitorë nga e gjithë bota të udhëtojnë drejt zonave ku eklipsi do të shihet në formën e tij të plotë.

Në Spanjë, shtegu i totalitetit do të jetë rreth 290 kilometra i gjerë, duke përshkuar vendin nga bregdeti verior deri në Ishujt Balearikë në Detin Mesdhe. Qytetet e Madridit dhe Barcelonës do të mbeten jashtë brezit të totalitetit, por shumë pranë tij, duke përjetuar një eklips të pjesshëm me mbulim shumë të madh të diskut diellor.

Për shkak se eklipsi në Spanjë do të ndodhë gjatë orëve të mbrëmjes, Dielli do të jetë relativisht ulët mbi horizontin perëndimor, duke krijuar kushte mbresëlënëse për vëzhgim dhe fotografim.

Çfarë është një eklips diellor?

Eklipsi i Diellit ndodh kur Hëna kalon ndërmjet Tokës dhe Diellit, duke bllokuar pjesërisht ose plotësisht dritën e Diellit. Kur mbulimi është i plotë, dita shndërrohet për disa minuta në një errësirë të pazakontë, ndërsa bëhet e dukshme korona diellore – atmosfera e jashtme e Diellit, e cila zakonisht fshihet nga shkëlqimi intensiv i tij.

Si do të shihet eklipsi nga Kosova?

Nga Kosova, eklipsi i 12 gushtit 2026 do të jetë i dukshëm si eklips i pjesshëm diellor, pasi brezi i totalitetit nuk do të përfshijë territorin e Kosovës.

Në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë, fenomeni do të zhvillohet në orët e mbrëmjes, afër perëndimit të Diellit.

Sipas të dhënave astronomike, fazat kryesore të eklipsit në Prishtinë do të jenë:

Eklipsi i pjesshëm diellor do të fillojë në orën 19:29, momenti kur skaji i Hënës prek për herë të parë skajin e Diellit, i njohur si kontakti i parë. Meqenëse Dielli do të ndodhet pranë horizontit, rekomandohet të zgjidhet një pikë më e lartë për vëzhgim.

Maksimumi i eklipsit do të arrihet në orën 19:38, momenti kur Dielli do të jetë i mbuluar në masën më të madhe nga Hëna. Meqenëse Dielli do të jetë shumë pranë horizontit në këtë kohë, rekomandohet të zgjidhet një pikë më e lartë ose një vend me horizont të hapur dhe pamje të lirë drejt perëndim-veriperëndimit (WNW), për vëzhgimin sa më të mirë të fenomenit.

Në orën 19:41, Dielli do të perëndojë, duke i dhënë fund edhe vëzhgimit të eklipsit nga vendi ynë.

Kujdes gjatë vëzhgimit

Shikimi i Diellit pa mbrojtjen e duhur mund të shkaktojë dëmtime serioze dhe të përhershme të shikimit. Prandaj:

Përdorni vetëm syze të certifikuara për vëzhgimin e eklipseve (ISO 12312-2).
Mos e shikoni Diellin përmes dylbive, teleskopëve apo kamerave pa filtra të posaçëm diellorë.

Syzet e zakonshme të diellit nuk ofrojnë mbrojtje të mjaftueshme.
Një mundësi e rrallë për të apasionuarit e astronomisë

Edhe pse nga Kosova eklipsi nuk do të jetë total, ai mbetet një mundësi e shkëlqyer për të vëzhguar një fenomen të rrallë astronomik. Për shumë vende të Evropës, kjo është ngjarja më e rëndësishme e këtij lloji që nga fundi i shekullit të kaluar, ndërsa eklipsi total i vitit 2026 do të mbetet një kujtim i veçantë për të gjithë ata që do ta kenë mundësinë ta ndjekin nga brezi i totalitetit.