Rritja e numrit të turistëve gjatë sezonit veror është shoqëruar edhe me shqetësime për abuzimet me çmimet n&eu...
LIFESTYLE
Një nga proceset më misterioze në mjekësi: Shkenca zbulon çfarë ndodh në tru kur futesh në anestezi
PiranjatPërditësimi i fundit 31 Mars 2026, 16:54
Një minutë je zgjuar, tjetrën zhdukesh, por çfarë ndodh realisht në tru kur futesh në anestezi? Një studim i ri po hedh dritë mbi një nga proceset më misterioze në mjekësi. Anestezia ka pasur gjithmonë diçka pak “magjike”. Edhe pse përdoret çdo ditë në kirurgji dhe konsiderohet e sigurt, shkencëtarët ende nuk e kuptojnë plotësisht se si funksionon në tru.
Një studim i ri, i publikuar në Cell Reports, sjell disa të dhëna interesante. Studiuesit zbuluan se tre lloje të ndryshme anestezie ndikojnë në tru në të njëjtën mënyrë, edhe pse veprojnë në sisteme të ndryshme. Kjo sugjeron se efekti i anestezisë nuk lidhet vetëm me mënyrën si veprojnë barnat, por me diçka më të gjerë, si ndërprerja e komunikimit mes qelizave nervore në tru.
Çfarë i bën anestezia trurit
Barnat si propofoli, ketamina dhe deksmedetomidina përdoren shpesh në anestezi, por secili prej tyre vepron ndryshe në tru. Megjithatë, rezultati është i njëjtë, humbja e vetëdijes.
Sipas studiuesve, anestezia nuk e “fik” thjesht trurin. Ajo ndryshon mënyrën si funksionon ai.Kur jemi zgjuar, qelizat nervore komunikojnë vazhdimisht me njëra-tjetrën, duke krijuar modele të rregullta aktiviteti elektrik që mund të maten. Por gjatë gjumit apo anestezisë, këto modele ndryshojnë ndjeshëm. Në këtë studim, shkencëtarët analizuan aktivitetin e trurit tek majmunët makakë, duke vendosur elektroda direkt në tru për të parë më nga afër këto ndryshime.
Si reagon truri nën anestezi
Kur studiuesit i ekspozuan makakët ndaj tingujve gjatë anestezisë, vunë re një ndryshim të rëndësishëm. Në situatë normale, truri reagon shpejt dhe rikthehet menjëherë në gjendjen e tij. Por nën anestezi, ai bëhet më i paqëndrueshëm dhe ka nevojë për më shumë kohë për t’u rikthyer. Një krahasim i thjeshtë, truri i zgjuar është si një lodër që rrotullohet shpejt dhe ruan ekuilibrin edhe kur e shtyn pak. Ndërsa truri nën anestezi është si një lodër që rrotullohet ngadalë dhe lëkundet më lehtë. Kjo paqëndrueshmëri u vu re në të gjitha llojet e anestezisë të studiuara, gjë që i habiti edhe vetë shkencëtarët.
Pse ka rëndësi ky zbulim
Të kuptosh si funksionon truri gjatë anestezisë nuk është vetëm një kuriozitet shkencor, por mund të ndikojë drejtpërdrejt në mënyrën si trajtohen pacientët gjatë operacioneve. Aktualisht, në disa raste përdoret një metodë që mat aktivitetin e trurit gjatë operacionit, por nuk është ende standard kudo. Nëse mjekët arrijnë të kuptojnë më mirë “shenjat” që tregon truri gjatë anestezisë, ata mund të përshtasin më saktë dozën për çdo pacient, duke ulur rreziqet dhe efektet anësore.
Madje, studime të tilla mund të ndihmojnë edhe në një pyetje shumë më të madhe, si p.sh. çfarë është në të vërtetë vetëdija?
