LIFESTYLE

Pse hiri i vullkanit është “dhuratë nga qielli” për fermerët

Piranjat Përditësimi i fundit 26 February 2026, 22:52

Pse hiri i vullkanit është “dhuratë nga qielli”

Në qytetin sicilian të Giarre-s me pamje nga mali Etna, Andrea Passanisi, një prodhues frutash tropikale dhe agrume, përdor një pleh të pazakontë në sipërfaqen e tij prej 100 hektarësh: hirin e vullkanit.

Ashtu si qindra fermerë dhe qytetarë të qyteteve rurale të vendosura në shpatet e vullkanit më të lartë dhe më aktiv të Evropës, familja e 41-vjeçarit është përballur me shqetësimin e rënies së hirit vullkanik për breza me radhë. Por vetëm vitet e fundit sasia e hirit është bërë aq e tepërt saqë është kërkuar një qasje alternative.

Me çdo shpërthim, qytete si Giarre përjetojnë mesatarisht 12,000 ton hi çdo ditë , të cilin era mund ta transportojë deri në 800 km (497 milje). Në korrik 2024, Catania - qyteti i dytë më i madh i Siçilisë, i vendosur në rrëzë të malit Etna - regjistroi 17,000 ton hi çdo ditë, të cilat u deshën gati 10 javë për t'u mbledhur.

Për vite me radhë, fermerë si Passanisi u bënë të besonin se fenomeni ishte një rrezik për të korrat, duke ndotur ujërat e ujitjes dhe duke kërkuar pajisje speciale dhe ditë pushim nga puna për pastrimin. Por një projekt pesëvjeçar nga Universiteti i Katanias rriti ndërgjegjësimin për potencialin që hiri të bëhet një burim në ciklin e prodhimit të shumë sektorëve të ndryshëm, përfshirë bujqësinë.

“Kjo na lejon të përdorim më pak kimikate, gjë që e bën plehërimin më të lirë dhe më të qëndrueshëm, duke respektuar ekuilibrin e natyrës pa abuzuar me të”, thotë Passanisi.

Pse hiri i vullkanit është “dhuratë nga qielli”

“Është e ardhmja e bujqësisë.” Paolo Roccaro, një profesor i inxhinierisë mjedisore dhe studiuesi kryesor i kësaj përpjekjeje të parë ndërdisiplinore për të zgjidhur çështjen e shpërndarjes së mbetjeve të hirit, thotë: “Kur fenomenet shpërthyese me çlirim të madh të hirit filluan të intensifikoheshin pas vitit 2011, kjo çoi në nevojën për të gjetur një zgjidhje sistemike për ta menaxhuar atë.”

Studimi përcaktoi karakteristikat kimike të hirit të Etnës në mënyrë që të propozonte potencialin e tij në fusha të ndryshme, nga materialet për ndërtimin e rrugëve dhe izolimin e mureve deri te pastrimi i ujit dhe boja për printerët 3D.

Deri më tani, përdorimi i tij informal po funksionon veçanërisht mirë për fermerë të tillë si Passanisi dhe Emilio Sciacca, një pronar vreshti në Linguaglossa, një qytet 38 km larg vullkanit.

“Hiri i Etnës përfaqëson një vlerë të shtuar për tokat vullkanike, një dhuratë për ne prodhuesit që bie fjalë për fjalë nga qielli”, thotë Sciacca. Në vend që ta mbledhë, Sciacca e lë hirin në tokë, pasi ai ka zbuluar se ndihmon në kullimin e ujit të tepërt nga toka dhe siguron pleh shtesë falë përbërjes së tij prej hekuri, alumini dhe silici. /PiranjatNews/

 

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

Me buzëqeshje e revoltë: Gen Z po e dridh pushtetin e Ramës!

Pa numër identifikimi e me shpërblim në xhep: Policët fshihen nga kamera e Piranjave!

Krah për krah për humanizëm: Aktivistët shpëtojnë jetë e mjekojnë uniformat blu!

Studentët kanë të drejtë!

Arroganca e pushtetit përballë krizës: Studentët i thonë "JO" Edi Ramës!

Pedagogët braktisin auditoret e bashkohen me studentët: Ultimatumi për grevë urie!

Trupi i fëmijës është i shenjtë.

Shoqërime masive e presion në shesh: Ish-policët denoncojnë skandalin e uniformave blu!

"Po t'i thyhej këmba fëmijës tuaj?": Piranjat "gozhdojnë" deputetët!

20-vjeçari rrëfen tmerrin që ndodh pas atyre dyerve.

Hiqe atë gur nga dora!

Si parashikoi Rama 13 vite më parë atë që po bën sot?

Gen Z/ Zëri i revoltës që po dridh pushtetin.

Ju lutem kujdes me veprimet, mos e provokoni policinë! ????

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

3 vite pa licencë: Si u punësua psikologia në Vorë dhe kush mban përgjegjësi?

Flet i dyshuari i Masakrës së Beratit: Çfarë zbulon Kudret Zhuka?

Ne jemi me ju, gjatë gjithë vitit!

Zëri ynë për çdo grua që lufton sot!

Konflikti familjar në Klos që përfundoi në dhunë: Çfarë ndodhi mes Fluturës dhe të afërmve?

Kalvari i Anxhelës: Si u kthye një histori dashurie në një makth të vërtetë?

"Doktor Shkencash": Çfarë fshihet pas titullit akademik të Ulsi Manjës?

Unë e njoh atë djalin e shtrirë përtokë.

4 ditë revolte, gjenerata e re flet ndryshe.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 4

Vendimi që ngre dyshime: Çfarë e detyroi gjyqtaren e Shkodrës të vendosë për 42-vjeçarin?

Nga t*rturat te ekzekutimi barbar: Masakra e ’97-ës që nuk u zbardh kurrë.

I pastrehu kërkon ndihmë, Bashkia e Korçës i “ofron” një rrenoje.

Paguaj që të punosh: Zbërthehet skema e mashtrimit me "punën nga shtëpia"

Skandali me tunelin e Skërficës: Pas dështimit 23-milionësh, ARRSH thërret policinë për "Piranjat"

Ermal Pashaj: "Jam këtu kundër mediokërve, kriminelëve dhe dështimit 13-vjeçar të kësaj politike"

Manastirliu, kandidatja për Bashkinë e Tiranës, plagjiatura e radhës.

Patronazhistët e Ogerta Manastirliut gjatë Pranisë Besnike

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 3

Shantazh në emër të dashurisë, 40-vjeçari terrorizon gruan e martuar.

Faturat e avokatit. Si u zhdukën mijëra euro pa bërë asnjë punë?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Saranda e fëmijërisë sime, sot mes plumbave

Nga mësuese filloreje në drejtoreshë gjimnazi. Historia që na vjen nga Ishmi i Durrësit.

Rilindësit me plagjiaturë / Piranjat kapin ish-ministren e Arsimit. Si do të justifikohet ajo?

Prania besnike, një strategji djallëzore për të eliminuar praktikat institucionale.

Fshije videon! Mos shkatërro një jetë.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 2

Nga burgu në arrest shtëpie: Eduard Limaj rikthehet te përndjekja e grave!

Haris Vongli: Dua të kthehem në Shqipëri për Davidin, tim bir.

Fyerje ndaj nxënësve, ngacmime e shkelje rregulloreje: Kush është nëndrejtori problematik?

Institucionet në shërbim të krimit: Pse hesht kryeministri për skandalet?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Porti i Durrësit po mbyllet, investimet në infrastrukturë vazhdojnë. Cili është justifikimi i APD?