Pse shtypim disa herë butonin e ashensorit? Shkenca zbulon arsyen psikologjike pas këtij zakoni

Një veprim i zakonshëm që shumë njerëz e bëjnë pa e menduar, si shtypja e përsëritur e butonit të ashensorit apo të mbylljes së dyerve, nuk lidhet vetëm me padurimin. Sipas psikologëve, kjo sjellje lidhet me nevojën tonë për të ndier kontroll dhe për ta bërë pritjen të duket më e shkurtër.

Edhe pse një shtypje e dytë apo e tretë e butonit zakonisht nuk ndryshon shpejtësinë e ashensorit, ajo krijon ndjesinë se po ndërmarrim një veprim dhe se kemi ndikim mbi situatën.

Ky fenomen njihet si “iluzioni i kontrollit”, një koncept i studiuar nga psikologia Ellen Langer që në vitin 1975. Sipas këtij fenomeni, njerëzit shpesh besojnë se mund të ndikojnë në ngjarje që në të vërtetë nuk varen prej tyre.

Në një eksperiment me bileta lotarie, personat që zgjidhnin vetë biletën e konsideronin atë më të vlefshme sesa ata që e merrnin rastësisht, edhe pse mundësia për të fituar ishte e njëjtë. Veprimi i zgjedhjes krijonte një ndjenjë më të madhe kontrolli.

E njëjta logjikë shfaqet edhe me butonat e ashensorëve. Në shumë ndërtesa, butoni për mbylljen e dyerve mund të mos funksionojë menjëherë për përdoruesit, pasi sistemet janë programuar të respektojnë kohën e nevojshme për hyrjen e sigurt të personave me aftësi të kufizuara apo të atyre që kanë nevojë për më shumë kohë.

Ekspertët e menaxhimit të pritjes kanë vërejtur se njerëzit e përjetojnë kohën më lehtë kur janë të angazhuar me diçka. Një hotel që përballej me ankesa për ashensorët e ngadaltë vendosi pasqyra në holl, duke bërë që njerëzit të shpërqendroheshin gjatë pritjes dhe ankesat të uleshin ndjeshëm.

E njëjta gjë ndodh edhe kur rifreskojmë vazhdimisht një faqe interneti, kontrollojmë vendndodhjen e një porosie apo shtypim disa herë telekomandën. Veprimi nuk e ndryshon rezultatin, por na jep ndjesinë se nuk jemi thjesht duke pritur.

Sipas psikologëve, këto sjellje të vogla janë pjesë normale e mënyrës sesi truri përpiqet të përballojë pasigurinë dhe pritjen. Në fund, ashensori do të hapet kur të vijë momenti, por disa shtypje të butonit e bëjnë pritjen të duket më e lehtë.