LIFESTYLE

Pse zgjohemi më herët teksa plakemi?

Piranjat Përditësimi i fundit 23 February 2026, 12:57

Pse zgjohemi më herët teksa plakemi?

Ndryshimet në mënyrën se si flemë gjatë jetës nuk lidhen vetëm me zakonet apo stilin e jetesës, por janë të lidhura ngushtë me orën tonë biologjike. Nëse të moshuarit zgjohen shumë herët në mëngjes, ndërsa adoleshentët e kanë të vështirë të ngrihen nga gjumi, shkenca shpjegon se këto dallime lidhen me ndryshimet që pëson trupi dhe truri me kalimin e viteve.

Ekspertët theksojnë se cikli i gjumit ndryshon natyrshëm me moshën, duke ndikuar jo vetëm në orën kur biem për të fjetur, por edhe në cilësinë dhe kohëzgjatjen e pushimit.

Sipas Cindy Lustig, profesoreshë psikologjie në Universitetin e Miçiganit, ndryshimet në gjumë nuk kanë një shkak të vetëm, por janë rezultat i disa faktorëve të ndërlidhur që ndikojnë në funksionimin e trupit.

Me kalimin e viteve, truri bëhet më pak i ndjeshëm ndaj stimujve që rregullojnë ritmin e përditshëm, si drita, errësira, ushqimi, aktivitetet sociale dhe lëvizja fizike. Këta faktorë ndihmojnë organizmin të orientohet në ciklin 24-orësh të ditës.

Dr. Sairam Parthasarathy, drejtor i Qendrës për Gjumin dhe Shkencat Cirkadiane në Universitetin e Shkencave Shëndetësore të Arizonës, shpjegon se me plakjen, truri nuk i percepton më këto sinjale me të njëjtën efikasitet.

Për shembull, tek të rinjtë ora e darkës mund të shërbejë si sinjal se po afron koha e gjumit, ndërsa tek të moshuarit kjo lidhje dobësohet për shkak të konsumimit të nervave që transmetojnë këto sinjale kohore. Si rezultat, të moshuarit lodhen më herët dhe zgjohen më shpejt në mëngjes.

Një tjetër faktor i rëndësishëm që ndikon në ritmin e gjumit është drita dhe mënyra se si perceptohet ajo nga organizmi.

Sipas studiuesve, ndryshimet në shikim që vijnë me moshën zvogëlojnë sasinë e dritës që arrin në tru, duke ndikuar drejtpërdrejt në rregullimin e orës biologjike. Ky fenomen është edhe më i theksuar tek personat me katarakt, një gjendje që prek më shumë se gjysmën e njerëzve mbi moshën 80 vjeç.

Kur sasia e dritës që hyn në sy zvogëlohet, truri mund të “mendojë” se dielli ka perënduar më herët, duke nxitur prodhimin e melatoninës hormonit të gjumit më shpejt se zakonisht. Kjo bën që të moshuarit të ndihen të përgjumur herët në mbrëmje dhe të zgjohen më herët në mëngjes.

Ekspertët theksojnë se në disa raste trajtimi i problemeve të shikimit, si heqja e kataraktit, mund të përmirësojë cilësinë e gjumit duke lejuar që sinjalet e dritës të arrijnë më mirë në tru.

Specialistët sugjerojnë disa mënyra praktike për të përmirësuar cilësinë e gjumit dhe për të rregulluar ritmin biologjik:

Ekspozohuni më shumë ndaj dritës në pasdite. Mjediset e ndritshme në fund të ditës mund të ndihmojnë në vonimin e prodhimit të melatoninës dhe në përmirësimin e ciklit të gjumit. Ecja para perëndimit të diellit, leximi në një ekran të ndritshëm ose përdorimi i ndriçimit të fortë në shtëpi mund të jenë të dobishme.

Synoni rreth dy orë ekspozim ndaj dritës dhe mbani dritat ndezur edhe pas perëndimit të diellit për të rregulluar orën biologjike.

Shmangni alkoolin para gjumit, pasi megjithëse mund të ndihmojë për të fjetur më shpejt, ai ndikon negativisht në cilësinë e gjumit.

Forconi zakonet e shëndetshme, si aktiviteti fizik i rregullt dhe ekspozimi ndaj dritës natyrale në mëngjes, për të stabilizuar ritmin cirkadian.

Ekspertët theksojnë se ndryshimet në gjumë janë pjesë normale e procesit të plakjes, por përmes zakoneve të shëndetshme dhe kujdesit ndaj stilit të jetesës, është e mundur të përmirësohet cilësia e pushimit në çdo moshë.

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 6

Me buzëqeshje e revoltë: Gen Z po e dridh pushtetin e Ramës!

Pa numër identifikimi e me shpërblim në xhep: Policët fshihen nga kamera e Piranjave!

Krah për krah për humanizëm: Aktivistët shpëtojnë jetë e mjekojnë uniformat blu!

Studentët kanë të drejtë!

Arroganca e pushtetit përballë krizës: Studentët i thonë "JO" Edi Ramës!

Pedagogët braktisin auditoret e bashkohen me studentët: Ultimatumi për grevë urie!

Trupi i fëmijës është i shenjtë.

Shoqërime masive e presion në shesh: Ish-policët denoncojnë skandalin e uniformave blu!

"Po t'i thyhej këmba fëmijës tuaj?": Piranjat "gozhdojnë" deputetët!

20-vjeçari rrëfen tmerrin që ndodh pas atyre dyerve.

Hiqe atë gur nga dora!

Si parashikoi Rama 13 vite më parë atë që po bën sot?

Gen Z/ Zëri i revoltës që po dridh pushtetin.

Ju lutem kujdes me veprimet, mos e provokoni policinë! ????

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

3 vite pa licencë: Si u punësua psikologia në Vorë dhe kush mban përgjegjësi?

Flet i dyshuari i Masakrës së Beratit: Çfarë zbulon Kudret Zhuka?

Ne jemi me ju, gjatë gjithë vitit!

Zëri ynë për çdo grua që lufton sot!

Konflikti familjar në Klos që përfundoi në dhunë: Çfarë ndodhi mes Fluturës dhe të afërmve?

Kalvari i Anxhelës: Si u kthye një histori dashurie në një makth të vërtetë?

"Doktor Shkencash": Çfarë fshihet pas titullit akademik të Ulsi Manjës?

Unë e njoh atë djalin e shtrirë përtokë.

4 ditë revolte, gjenerata e re flet ndryshe.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 4

Vendimi që ngre dyshime: Çfarë e detyroi gjyqtaren e Shkodrës të vendosë për 42-vjeçarin?

Nga t*rturat te ekzekutimi barbar: Masakra e ’97-ës që nuk u zbardh kurrë.

I pastrehu kërkon ndihmë, Bashkia e Korçës i “ofron” një rrenoje.

Paguaj që të punosh: Zbërthehet skema e mashtrimit me "punën nga shtëpia"

Skandali me tunelin e Skërficës: Pas dështimit 23-milionësh, ARRSH thërret policinë për "Piranjat"

Ermal Pashaj: "Jam këtu kundër mediokërve, kriminelëve dhe dështimit 13-vjeçar të kësaj politike"

Manastirliu, kandidatja për Bashkinë e Tiranës, plagjiatura e radhës.

Patronazhistët e Ogerta Manastirliut gjatë Pranisë Besnike

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 3

Shantazh në emër të dashurisë, 40-vjeçari terrorizon gruan e martuar.

Faturat e avokatit. Si u zhdukën mijëra euro pa bërë asnjë punë?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Saranda e fëmijërisë sime, sot mes plumbave

Nga mësuese filloreje në drejtoreshë gjimnazi. Historia që na vjen nga Ishmi i Durrësit.

Rilindësit me plagjiaturë / Piranjat kapin ish-ministren e Arsimit. Si do të justifikohet ajo?

Prania besnike, një strategji djallëzore për të eliminuar praktikat institucionale.

Fshije videon! Mos shkatërro një jetë.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 2

Nga burgu në arrest shtëpie: Eduard Limaj rikthehet te përndjekja e grave!

Haris Vongli: Dua të kthehem në Shqipëri për Davidin, tim bir.

Fyerje ndaj nxënësve, ngacmime e shkelje rregulloreje: Kush është nëndrejtori problematik?

Institucionet në shërbim të krimit: Pse hesht kryeministri për skandalet?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Porti i Durrësit po mbyllet, investimet në infrastrukturë vazhdojnë. Cili është justifikimi i APD?