Nga aktoret e Hollivudit si Jennifer Aniston dhe Anne Hathaway te biznesmenët e famshëm si CEO i Apple, Tim Cook, dhe sipërmarrësi Richard Branson, të gjithë duan të na bindin të zgjohemi në orën 5 të mëngjesit për të kapur ditën: me banja të ftohta, ushtrime, meditim.
Por sa përputhet rutina e mëngjesit me shkencën?
Përgjigja ndoshta nuk është sipas dëshirës së tyre, por mund t’u japë të drejtë atyre që -shumë prej tyre- refuzojnë ta bëjnë këtë.
“Për shumë njerëz, një rutinë e orës 5 të mëngjesit bie ndesh me biologjinë e tyre dhe mund të dëmtojë si shëndetin ashtu edhe produktivitetin. Shumë varet nga ritmi biologjik individual dhe kronotipi”, shpjegon Christoph Randler, Profesor, Departamenti i Biologjisë, Universiteti i Tübingen, në një artikull në The Conversation.
Si funksionojnë kronotipet?
Kronotipet pasqyrojnë kur njerëzit ndihen natyrshëm vigjilentë ose të përgjumur, dhe gjenetika luan një rol të rëndësishëm në formësimin e tyre. Hulumtimet tregojnë se koha e gjumit bazohet pjesërisht në gjenet tona dhe se kronotipi trashëgohet.
Kronotipi ndryshon gjithashtu gjatë jetës : adoleshentët kanë tendencë të flenë më vonë, ndërsa të rriturit shpesh kalojnë në orët e para të mëngjesit. “Shumica e njerëzve nuk janë ‘njerëz të mëngjesit’ ekstremë ose ‘bufë nate’, por bien diku në mes”, vëren profesori.
Njerëzit në mëngjes zgjohen herët dhe ndihen vigjilentë menjëherë pas kësaj. Ata zakonisht zgjohen herët edhe në fundjavë pa pasur nevojë për orë me zile. Njerëzit në mbrëmje ndihen më energjikë më vonë gjatë ditës dhe mund të performojnë më mirë natën. Shumë njerëz bien në një lloj të ndërmjetëm.
Studimet shpesh gjejnë dallime midis kronotipeve. Tipet e mëngjesit kanë tendencë të raportojnë rezultate më të mira akademike, të tilla si performancë më e mirë në shkollë dhe kolegj. Ata gjithashtu kanë më pak gjasa të raportojnë përdorimin e substancave, me shkallë më të ulëta të pirjes së duhanit, alkoolit dhe përdorimit të drogës, dhe kanë më shumë gjasa të ushtrohen rregullisht.
Njerëzit që jetojnë në mbrëmje, mesatarisht, përjetojnë shkallë më të larta të lodhjes nga puna dhe kanë më shumë gjasa të raportojnë shëndet më të dobët mendor dhe fizik.
Një shpjegim është mospërputhja kronike. Njerëzit që jetojnë në mbrëmje kanë më shumë gjasa të jetojnë në kundërshtim me oraret e tyre të punës dhe shkollës, gjë që çon në privim të përsëritur të gjumit, lodhje dhe stres të akumuluar.
Kronotipi duket se shoqërohet gjithashtu me tendenca më të gjera sjelljeje, siç janë ndryshimet në qëndrimet politike, ndërgjegjja, shtyrja e punëve dhe qëndrueshmëria e orarit. Këto modele përforcojnë mënyrën se si kronotipi formëson sjelljen e përditshme dhe jo vetëm gjumin.
Për të kuptuar kronotipin tuaj, vëzhgoni modelet tuaja natyrore të gjumit. Mbani një ditar të thjeshtë të orareve të gjumit dhe të zgjimit për disa ditë, veçanërisht në ditët e pushimit, dhe shënoni kur ndiheni më energjikë.
Nëse bini në gjumë në më pak se 30 minuta, koha e duhur për të fjetur është për ju; nëse ju duhet më shumë se një orë, mund të jeni më shumë një person i mbrëmjes. Gjithashtu, nëse mëngjeset ju duken të natyrshme pas kohës së verës, ndoshta ju anoni nga një person i mëngjesit./ piranjat.news
Artikuj te sugjeruar
LIFESTYLE
4 March14:45
Bombardimet në Dubai nuk e ndalin, influencuesja shpërthen me foto të nxehta
Lufta në Lindjen e Mesme ka sjellë kaos në rang botëror, ndërsa raketave nuk i shpëtuar as vendi i luksit, Dubai, i bombarduar n...
LIFESTYLE
4 March14:17
5 arsye pse Peshqit janë shenja më e veçantë e zodiakut
Të lindurit në shenjën e Peshqve njihen si një nga shenjat më të ndjeshme dhe intuitive të zodiakut. Shpesh etiketohen si &...
LIFESTYLE
4 March07:14
HOROSKOPI/ Kujdes, do të përfshiheni në një debat mjaft të ndezur, që rrezikon të kthehet agresiv
DASHI
Pasi të ketë mbaruar faza e planifikimit të një projekti, është koha të kujdesemi për detajet, të cilat, m...
LIFESTYLE
3 March22:39
5-vjeçari zbulon mospërputhje në manualin e Southwest Airlines, kompania e shpërblen me udhëtim special
Një histori e pazakontë vjen nga Shtetet e Bashkuara, ku një fëmijë vetëm 5 vjeç arriti të vërë re një ...
LIFESTYLE
3 March21:21
Rolex hap një shkollë dhe pranimi është po aq i vështirë sa Harvard
²
Me një normë pranimi prej rreth 5%, shkolla e re e ornamentit e Rolex në Dallas është ndër programet më selektive t&e...
LIFESTYLE
3 March20:07
Ndodh sërish vetëm pas 2 vitesh, sonte mund të shihni hënën e përgjakur
Sonte, më 3 mars, në qiell do të ndodhë një eklips total hënor, i njohur edhe si “hënë e përgjakur”.
G...
LIFESTYLE
3 March13:33
A duhet t’ia kontrollojmë telefonin partnerit/es?
Dikur, dyshimi vinte me vonesë. Një telefonatë e humbur, një vonesë e pashpjeguar, një shikim që zgjaste pak më shum&e...
LIFESTYLE
3 March12:16
Traktati i Shën Stefanit, dokumenti që ndryshoi rrjedhën e historisë shqiptare
Muzeu Historik Kombëtar kujton sot nënshkrimin e Traktatit të Shën Stefanit (qytet në periferi të Stambollit) më 3 mars 1878,...
LIFESTYLE
3 March12:14
"Unë kam qenë i bekuar me një jetë të mjerë, kjo është e gjitha"
10 thënie nga Charles Bukowski për të shkruarit.
“Të shkruash nuk është aspak punë… Dhe kur njerëzit...
LIFESTYLE
3 March12:10
Gjurmët e një kulture a qytetërimi që më së shumti i rezistojnë kohës janë librat
Disa nga shprehjet më të veqanta për librin:
1. Shoku më besnik kur mbetem vetëm është libri, tek ai gjejë ngushël...