Zonat malore në qarkun e Kukësit po përjetojnë kushte klimaterike dimërore, ndonëse jemi ende në fund të muajit tetor.
...
LIFESTYLE
Të jetosh me njerëz të vështirë mund të të plakë më shpejt
PiranjatPërditësimi i fundit 16 March 2026, 10:50
Sipas një studimi amerikan, prania e njerëzve stresues në jetën tuaj shoqërohet me plakje më të shpejtë biologjike. Afërsia e detyruar - veçanërisht me familjen - duket se e përkeqëson këtë efekt
E njihni atë kolegun që takoni çdo ditë të javës? Ai që nuk lodhet kurrë kur tregon dramat e tij romantike, që monopolizon bisedën gjatë pushimit të drekës dhe që pret komente simpatizuese nga ju për të njëjtat tema çdo ditë? Apo si është puna me babanë tuaj, i cili ju telefonon disa herë në javë me pyetje teknike, pastaj fillon të kritikojë stilin tuaj të jetesës, ndërsa pret që ju të caktoni takimet e tij me mjekun?
Një studim i ri, i botuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences, konfirmon atë që shumë prej nesh e kanë dyshuar prej kohësh: këta njerëz mund t'ju plakin më shpejt.
Në një kohë që ushqimi i marrëdhënieve të shëndetshme shoqërore është në të vërtetë pozitive për shëndetin tuaj (vdekshmëria rritet me ndjenjat e vetmisë), autorët e këtij studimi amerikan tregojnë se "të kesh më shumë njerëz bezdisës shoqërohet me plakje biologjike të përshpejtuar".
Fjala kyçe këtu është "shoqërohet". Një numër më i lartë njerëzish bezdisës e grindavecë - domethënë njerëz që ju shkaktojnë stres - u vu re midis pjesëmarrësve në studim të cilët gjithashtu shfaqën plakje biologjike të përshpejtuar. Kjo nuk vërteton se këta njerëz që ju thithin energji janë shkaku i plakjes suaj.
Njerëz më bezdisës - plakje edhe më e shpejtë
Megjithatë, studiuesit zbuluan se ekziston një efekt kumulativ: sa më rregullisht të bashkëveproni me këta njerëz që ju marrin energji, aq më e keqe bëhet situata. Secili prej këtyre faktorëve shoqërohej me një përshpejtim mesatar të procesit të plakjes me 1.5%. Kjo do të thotë që trupi juaj do të plakej 1.015 vjet biologjikë në një vit të vetëm kalendarik.
A nuk tingëllon shumë? Gjatë një periudhe 10-vjeçare, kjo normë përkthehet në gati dy muaj shtesë të plakjes biologjike për çdo person të vështirë me të cilin ju duhet të merreni.
Një arsye mund të jetë se të kalosh kohë me njerëz të vështirë ka efekte të ngjashme me ato të stresorëve tradicionalë, siç janë problemet financiare ose stresi i lidhur me punën, shpjegojnë autorët. Këta stresorë kontribuojnë në një rrezik në rritje të sëmundjeve kardiovaskulare dhe të tjera, uljen e funksionit imunitar dhe rritjen e inflamacionit në trup.
Femrat kanë më shumë gjasa sesa meshkujt të raportojnë se kanë njerëz të vështirë në rrethin e tyre shoqëror.
Për këtë studim, studiuesit mblodhën mostra pështyme nga 2.345 pjesëmarrës në shtetin amerikan të Indianës dhe më pas analizuan ADN-në e tyre për shënjues të plakjes biologjike. Pjesëmarrësit varionin në moshë nga 18 deri në 103 vjeç. Si pjesë e anketës, ata gjithashtu iu përgjigjën pyetjeve në lidhje me marrëdhëniet e tyre shoqërore dhe përshkruan shëndetin e tyre të përgjithshëm.
Rezulton se femrat kishin më shumë gjasa sesa meshkujt të raportonin se kishin njerëz të pakëndshëm në rrethin e tyre të zgjeruar shoqëror (megjithëse është e paqartë nëse këta njerëz ishin më shpesh meshkuj apo femra). Njerëzit që ishin në shëndet të dobët që në fillim, si dhe ata që kishin një fëmijëri të vështirë, kishin gjithashtu më shumë gjasa të raportonin se kishin të bënin me njerëz të pakëndshëm.
Dhe cilët janë këta njerëz të pakëndshëm? Ata janë më të shumtë në mesin e atyre nga të cilët nuk ka shpëtim. Pjesëmarrësit në studim raportuan një përqindje më të lartë të njerëzve të pakëndshëm midis kolegëve ose shokëve të tyre të dhomës. Ata që e kanë përjetuar këtë personalisht mund ta dëshmojnë me siguri: të punosh, apo edhe të jetosh, me një person të pakëndshëm është veçanërisht stresuese.
Jo të gjithë bezdisësit janë njësoj
Por kjo lidhje është e vërtetë në përgjithësi, dhe jo vetëm me shokët e dhomës: njerëzit që rregullisht duhet të merren me njerëz të pakëndshëm plaken më shpejt. Ky proces biologjik do të thotë që trupi juaj grumbullon dëmtime molekulare të pariparuara, duke çuar në një rënie të funksioneve të ndryshme trupore dhe në një ndjeshmëri më të madhe ndaj sëmundjeve dhe lëndimeve. Plakja nuk është për ata që kanë zemër të dobët.
Plakja më e shpejtë biologjike "parathotë gjithashtu me besueshmëri pasojat kritike shëndetësore, duke përfshirë sëmundjet kronike dhe rrezikun e vdekshmërisë", thekson studimi.
Studimi tregon gjithashtu se disa njerëz bezdisës asociohen më fort me plakjen e përshpejtuar biologjike sesa të tjerët. Siç pritej, anëtarët bezdisës të familjes (p.sh. nëna, babai, motra, vëllai) ndikojnë më fort me plakjen tonë të përshpejtuar sesa njerëzit bezdisës, që nuk janë të afërmit tuaj.
Por ka një përjashtim: studiuesit nuk gjetën asnjë lidhje të rëndësishme midis plakjes së përshpejtuar biologjike dhe një bashkëshorti/bashkëshorteje të përshkruar si bezdisës. Pra, një burrë ose e dashur bezdisëse nuk duket se ju bën të thinjeni më shpejt. Një ngushëllim i vogël./DW
