Gazeta e rëndësishme britanike ‘Observer’, publikoi një reportazh të gjatë për protestat që kanë kapluar S...
POLITIKE
Aleancë strategjike apo varësi e re? Marrëveshja që rishkruan raportin e fuqisë mes Italisë dhe Shqipërisë
PiranjatPërditësimi i fundit 11 Dhjetor 2025, 23:01
Nga Alba Kepi
Marrëveshja e re Itali–Shqipëri, e ratifikuar sot në mbrëmje nga qeveria Meloni, përfaqëson një nga instrumentet më të rëndësishme strategjike të viteve të fundit në marrëdhëniet dypalëshe. Ky dokument tejkalon natyrën e një pakti teknik dhe shtrihet në një gamë të gjerë fushash që prekin drejtpërdrejt zhvillimin dhe funksionimin e shtetit shqiptar: energjinë, sigurinë, mjedisin, migracionin, shëndetësinë, arsimin, mbrojtjen, inovacionin dhe transformimin ekonomik.
Risia themelore e kësaj marrëveshjeje qëndron në ndryshimin e modelit të bashkëpunimit mes dy vendeve. Në vend të qasjes së dikurshme të bazuar në projekte sporadike, të shpërndara dhe pa një strukturë të përhershme koordinimi, nënshkrimi i këtij dokumenti vendos një arkitekturë të plotë, sistematike dhe afatgjatë, ku prioritetet identifikohen, planifikohen dhe zbatohen brenda një mekanizmi të përbashkët vendimmarrës. Ky transformim e ngre bashkëpunimin në një nivel të ri, duke e shndërruar atë në një proces të qëndrueshëm dhe strategjik.
Pikat kryesore të marrëveshjes përfshijnë:
Energjia dhe mjedisi: Promovim i burimeve të rinovueshme, efikasitet energjetik, përdorim i qëndrueshëm i burimeve natyrore dhe mbrojtja e biodiversitetit në zonën adriatiko-joniane. Siguria dhe mbrojtja: Bashkëpunim i thelluar në industrinë e mbrojtjes dhe modernizimi i sistemit të emergjencave civile, duke përfshirë numrin unik 112 dhe teknologjitë e avancuara. Migracioni: Intensifikimi i patrullimit detar shqiptar dhe bashkëpunimi kundër migracionit të paligjshëm, duke u frymëzuar nga Plani Mattei dhe EU Global Gateway.
Shëndetësia, arsimi dhe kultura: Përmirësimi i cilësisë dhe aksesit në shërbimet shëndetësore, promovimi i mësimit të gjuhëve, mobiliteti akademik dhe përfshirja e diasporës. Inovacioni dhe transformimi ekonomik: Mbështetje për start-up-et, teknologjitë e avancuara, përfshirë inteligjencën artificiale, dhe projekte të përbashkëta kërkimore dhe shkencore. Infrastruktura dhe koordinimi: Zhvillimi i projekteve fizike dhe dixhitale me mekanizma të qartë koordinimi, përmes Komitetit të Përbashkët të Bashkëpunimit dhe Sekretariatit Teknik.
Shtrirja e marrëveshjes e bën këtë dokument një pikë kthese për pozicionimin e Shqipërisë në rajon dhe në procesin e integrimit europian. Përfitimet potenciale janë të mëdha, por sfidat nuk mungojnë, sidomos në aspektet e varësisë strategjike, kapaciteteve institucionale dhe autonomisë vendimmarrëse në fushat më sensitive.
Çështja kyçe mbetet: a është kjo marrëveshje një hap drejt një aleance strategjike të fuqishme, që fuqizon pozicionin e Shqipërisë në rajon, apo një burim i ri varësie ndaj Italisë? Përgjigja do të varet nga mënyra se si zbatohen projektet dhe funksionon mekanizmi i përbashkët i vendimmarrjes.
Ky dokument nuk është thjesht një marrëveshje simbolike: ai përcakton një arkitekturë të re bashkëpunimi, vendos prioritetet strategjike dhe rishkruan raportin e fuqisë midis Italisë dhe Shqipërisë për dekadat e ardhshme.
