Tenderi 50 milionë euro për mirëmbajtjen e akseve rrugore kombëtare është është shndërruar në një skandal...
BOTA
Fenomeni El Niño mund të shkaktojë dëme të mëdha në botën nënujore, ja çfarë paralajmërojnë shkencëtarët
PiranjatPërditësimi i fundit 4 Qershor 2026, 12:24
Ardhja e pritshme e fenomenit El Niño në muajt e ardhshëm mund të shkaktojë një tjetër ngjarje masive të zbardhjes së koraleve, vetëm një vit pas përfundimit të episodit të fundit, paralajmëroi këtë javë National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).
Nëse kjo ndodh, do të shënohet ngjarja e pestë globale e zbardhjes së koraleve në historinë e regjistruar. NOAA, agjencia amerikane që merret me kërkime mbi motin dhe klimën në mbarë botën, publikoi të martën një parashikim të përditësuar, sipas të cilit shkëmbinjtë koralorë përballen me rrezik të lartë humbjeje të ngjyrës gjatë verës në pjesën më të madhe të Oqeanit Paqësor Verior, përfshirë Hawain. Edhe shkëmbinjtë koralorë rreth Floridës dhe rajonit të Karaibeve mund të përballen me të njëjtin kërcënim.
Shkëmbinjtë koralorë janë ekosisteme jetike nënujore që mbështesin një numër të madh organizmash detarë dhe shërbejnë si habitat për rreth një të katërtën e të gjitha specieve detare. Temperaturat e larta të oqeanit shkaktojnë stres tek koralet, duke bërë që ato të humbasin pigmentin e tyre natyror dhe të zbardhen.
Zbardhja e koraleve është bërë një fenomen gjithnjë e më i shpeshtë në dekadat e fundit, një prirje që shumë shkencëtarë ia atribuojnë ndryshimeve klimatike. Tetorin e kaluar, studiuesit e Universitetit të Exeter deklaruan se shkëmbinjtë koralorë janë sistemi i parë mjedisor në Tokë që ka kaluar një “pikë kritike” klimatike pas viteve të degradimit të vazhdueshëm.
Derek Manzello, koordinator i programit Coral Reef Watch që hartoi parashikimin e NOAA-s, tha se monitorimi i ngjarjeve të zbardhjes masive është bërë gjithnjë e më i vështirë, pasi stresi termik i vazhdueshëm po i bën ato më të zakonshme se kurrë më parë. Sipas tij, ardhja e El Niño-s, e lidhur me temperatura më të larta të oqeaneve, tregon se një episod i ri mund të jetë shumë afër.
“Ne tashmë kemi hyrë në një epokë ku shkëmbinjtë koralorë mund të zbardhen pothuajse çdo vit, gjë që e bën gjithnjë e më të vështirë përcaktimin se kur fillojnë dhe mbarojnë ngjarjet globale,” tha ai.
Studimet tregojnë se episodi i fundit global i zbardhjes së koraleve, i cili preku 84% të shkëmbinjve koralorë në botë dhe vendosi rekorde historike, përfundoi në mesin e vitit 2025. Nëse El Niño shfaqet këtë verë siç pritet, NOAA paralajmëron se zbardhja e koraleve mund të rikthehet në shkallë të gjerë midis muajve qershor dhe shtator.
Shkencëtarët janë pothuajse të sigurt se El Niño do të shfaqet përpara fillimit të vjeshtës, por ende po përpiqen të përcaktojnë saktësisht kohën dhe intensitetin e tij. Sa më i fortë të jetë fenomeni, aq më e madhe është mundësia që të shkaktojë një zbardhje globale të koraleve. NOAA thekson se çdo El Niño i fuqishëm që nga viti 1998 është shoqëruar me episode globale të zbardhjes.
Ndërkohë, stresi i shkaktuar nga nxehtësia është bërë më i fortë dhe më i përhapur, ndërsa temperaturat sipërfaqësore të detit janë aktualisht më të larta sesa gjatë episodit të parë të zbardhjes masive, pothuajse tre dekada më parë.
Megjithatë, shkencëtarët kanë vënë re se koralet kanë treguar edhe aftësi rezistence. Gjatë episodit rekord të viteve 2024–2025, disa shkëmbinj koralorë arritën t’i rezistonin zbardhjes pavarësisht temperaturave të larta të oqeanit.
Jennifer Koss, drejtoreshë e programit të ruajtjes së shkëmbinjve koralorë në NOAA, deklaroi se agjencia po studion forma të ndryshme të tolerancës së koraleve ndaj nxehtësisë.
“Kjo do të na ndihmojë të kuptojmë më mirë aftësinë e koraleve për t’u përshtatur dhe të përmirësojmë strategjitë dhe teknikat e restaurimit të tyre,” tha ajo./Përktheu Piranjat News
