Shqipëria ka arritur të hapë fazën përfundimtare të negociatave për anëtarësimin në Bashkimin Evropian (BE) në Konferencën Ndërqeveritare të 26 majit, duke ndjekur hapat e Malit tw Zi. Të dy vendet janë kandidatët për anëtarësim që kanë avancuar më shumë në procesin e negociatave.
Por Shqipëria vazhdon të vuajë nga mangësi serioze, siç tregojnë skandalet e përsëritura të korrupsionit, fuqia e krimit të organizuar, seancat kaotike në Parlament, financimi i errët i partive politike dhe intimidimi i gazetarëve.
Kryeministri Edi Rama synon ta integrojë vendin në BE deri në vitin 2030, falë mbështetjes së Komisionit Evropian, megjithëse mes 27 vendeve anëtare ekzistojnë shumë rezerva.
Rama, në pushtet që nga viti 2013, ka arritur t’u mbijetojë një sërë skandalesh, si dorëheqjet e ministrave të Brendshëm, Saimir Tahiri (2017) dhe Fatmir Xhafaj (2018), të akuzuar për mbrojtjen e trafikantëve të drogës; publikimin nga shtypi gjerman të përgjimeve që flisnin për blerje votash nga grupe kriminale (2019); si dhe shkarkimin e zëvendëskryeministres Belinda Balluku më 26 shkurt, e akuzuar për korrupsion në dhënien e kontratave infrastrukturore.
Që prej kësaj jave, Rama përballet me protesta masive nën sloganin “Shqipëria nuk shitet”, kundër miratimit pa transparencë të ndërtimit të komplekseve të mëdha turistike të promovuara nga familja e presidentit amerikan Donald Trump (vajza e tij Ivanka Trump dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner), në një zonë të mbrojtur bregdetare në Zvërnec dhe në Ishullin e Sazanit, me një investim të parashikuar prej 3.4 miliardë eurosh.
Ndryshimet ligjore nën vëzhgim
Rama deklaroi me ton sfidues më 2 qershor: “Nuk ka asnjë mundësi që ky investim të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”.
Por SPAK tashmë po heton ndryshimet ligjore të miratuara për të lehtësuar këtë projekt dhe ka urdhëruar ngrirjen e fondeve bankare të grupit që bleu tokat, një kompani e lidhur me biznesmenët Mutaz Al-Khayyat dhe Ramez Al-Khayyat, sipas ‘Projektit për Raportimin e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit’.
Pavarësisht përparimit të arritur në Konferencën e Anëtarësimit, ministrat e 27 vendeve të BE-së i paraqitën në maj qeverisë shqiptare një listë të gjatë detyrash paraprake për të mbyllur kapitujt kryesorë të Traktatit të Anëtarësimit.
BE-ja i kërkon Ramës reformimin e legjislacionit zgjedhor për të garantuar zgjedhje më të pastra dhe për t’i dhënë fund rrjeteve patronazhiste; gjithashtu kërkon që Parlamenti të ketë një rol real në kontrollin e qeverisë, të ndalet ngacmimi i gazetarëve dhe të mbrohet liria e shprehjes.
Sipas ‘Balkan Investigative Reporting Network’, intimidimi dhe sulmet ndaj gazetarëve nga politikanë dhe grupe kriminale janë bërë një dukuri e normalizuar në Shqipëri.
Federata Evropiane e Gazetarëve ka dokumentuar të paktën 35 sulme kundër lirisë së shtypit në një vend me vetëm 2.7 milionë banorë.
Korrupsioni dhe krimi i organizuar
Dokumenti i gjatë i BE-së i kushton vëmendje të veçantë korrupsionit dhe fuqisë së grupeve kriminale në Shqipëri.
27 vendet anëtare theksojnë se: “Korrupsioni mbizotëron në shumicën e fushave të jetës publike dhe të biznesit, duke përfshirë të gjitha degët e qeverisjes qendrore dhe vendore, si dhe institucionet”.
Ata kritikojnë gjithashtu refuzimet e Parlamentit shqiptar për t’u hequr imunitetin personave nën hetim për korrupsion.
Shqipëria rezulton me notë negative në indeksin global të ‘Transparency International’, me 39 pikë nga 100 në vitin 2025, duke shënuar përkeqësim krahasuar me vitin 2024.
Sa i përket krimit të organizuar, BE-ja vëren se: “Policia mbetet shumë e cenueshme ndaj korrupsionit”.
Dhe kërkon forcimin e hetimeve ndaj grupeve kriminale dhe rrjeteve të pastrimit të parave, si në trafikun e narkotikëve ashtu edhe në trafikimin e fëmijëve dhe grave për shfrytëzim seksual.
Vendet anëtare nënvizojnë gjithashtu mangësitë serioze të sistemit gjyqësor, ndikimin e papërshtatshëm të politikanëve dhe mungesën e reagimit ndaj sjelljeve kriminale të gjyqtarëve dhe prokurorëve.
Sipas raporteve të Europol, ‘Human Rights Experts dhe Global Initiative against Transnational Crime’, grupet kryesore shqiptare të trafikut të drogës – Bajri, Habilaj dhe Shkodra – kontrollojnë rajone të tëra të vendit, janë të lidhura ngushtë me klasën politike, financojnë fushatat e saj, blejnë vota dhe kërcënojnë gjyqtarë e prokurorë.
Shqipëria është një nga prodhuesit më të mëdhenj të kanabisit në Evropë dhe një nyje kyçe për shpërndarjen e kokainës në kontinent, me një biznes vjetor prej më shumë se 4.5 miliardë eurosh, sipas Europol-it.
