I ftuar në edicionin e pasdites në Syri TV, Avenir Peka, Ekspert Sigurie, deklaroi se Gjykata Speciale e Kosovës është ngritur si rezultat i presionit ndërkombëtar dhe se, sipas tij, nuk kishte nevojë juridike apo politike për krijimin e një gjykate të re.
Peka solli në vëmendje faktin se krimet e luftës në Kosovë ishin hetuar më herët nga mekanizma ndërkombëtarë, duke përmendur Gjykatën për Krimet e Luftës në ish-Jugosllavi, si dhe strukturat e drejtësisë të administruara nga Kombet e Bashkuara në Kosovë.
Sipas tij, edhe çështjet ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së, përfshirë Ramush Haradinajn dhe Fatmir Limajn, ishin trajtuar nga këto institucione.
Peka u ndal veçanërisht te pretendimet për “Shtëpinë e Verdhë”, libri i Carla Del Pontes dhe raporti i Dick Martit, duke argumentuar se këto pretendime ishin në origjinën e debatit që çoi më pas drejt krijimit të Gjykatës Speciale.
Ai tha se raporti i Clint Williamson në vitin 2014 rrëzoi pretendimet për “Shtëpinë e Verdhë”, ndërsa pas kësaj, sipas Pekës, Kosova u përball me presion ndërkombëtar për ngritjen e një gjykate të re.
Në këtë proces, ai përmendi edhe rolin e Shqipërisë dhe të kryeministrit Edi Rama, duke kujtuar vizitën e Ramës në Prishtinë dhe presionin për miratimin e ndryshimeve kushtetuese që i hapën rrugë krijimit të Gjykatës Speciale.
Pjesë nga intervista:
Unë gjithmonë e kam parë si një gjykatë politike dhe nga një gjykatë politike nuk mund të presësh gjë. Nëse i rikthehesh historikut të krimit të kësaj gjykate, por edhe në tërësi hetimit të krimeve të kryera gjatë luftës në ish-Jugosllavi, kupton që krijimi i kësaj gjykate nuk bën sens. Janë dy komponentë që duhet të trajtohen: e para, mënyra se si u ngritën akuzat dhe e dyta, evoluimi i gjykatave. Ju e dini që ka operuar një gjykatë tjetër, që ka qenë gjykata për krimet e luftës në ish-Jugosllavi, e cila është themeluar në ’92 dhe ka trajtuar krimet e luftës në ish-Jugosllavi, që përfshinte Kosovën. Ju e dini që Ramush Haradinaj, Fatmir Limaj etj. janë gjykuar nga gjykata dhe fatmirësisht janë shpallur të pafajshëm.
Paralelisht me këtë gjykatë, me marrjen e Kosovës gjatë luftës nën administrim nga Kombet e Bashkuara, u ngrit sistemi gjyqësor, i cili drejtohej nga Kombet e Bashkuara, dhe ato gjykata e kanë bërë hetimet e plota me qindra raste të krimeve të kryera para, gjatë dhe gjatë luftës në Kosovë.
Pasi mbaroi mandati i asaj gjykate, u krijua gjykata e UNMIK-ut, po ashtu gjykatë ndërkombëtare, dhe ajo është marrë me hetimet e krimeve të kryera në Kosovë para, gjatë dhe pas luftës. Me mbarimin e mandatit të gjykatës së UNMIK-ut, u krijuan institucionet kosovare, sistemi i gjykatave që kanë edhe sot.
E para, në këtë këndvështrim, nuk kishte nevojë asnjë bazë juridike apo politike për krijimin e një gjykate të re. Por pse u krijua kjo gjykatë e re? Pikënisja e parë ishte libri i Carla Del Pontes të pranverës 2008, ku u ngritën pretendimet për ekzistencën e Shtëpisë së Verdhë, që quhej të ishte një ambient privat në Shqipëri, që pretendohej se ishte përdorur nga UÇK-ja për vrasjen e personave të kapur, të civilëve, ushtarakëve dhe marrjen e organeve të tyre për trafik.
Mbi këtë libër, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Europës, 2010–2011, miratoi një rezolutë, caktoi një prokuror zviceran dhe të bënte një raport për pretendimet e ngritura nga Carla Del Ponte. Libri i Carla Del Pontes dhe raporti i Dick Martit ishin bazuar në informacione të dhëna nga institucionet serbe të sigurisë, prokuroria serbe, por edhe siguria serbe.
Raporti i Dick Martit, i cili u publikua në 2011, mbështeste pretendimet e Carla Del Pontes që kishte pasur një Shtëpi të Verdhë ku ishte bërë heqja e organeve dhe trafiku i organeve. Nisur nga ky raport, Bashkimi Europian në 2011 krijoi një grup hetimor të drejtuar nga një ish-prokuror amerikan, i cili kishte punuar edhe në Kosovë. Kishte qenë drejtor i Departamentit të Drejtësisë në Kosovë, i cili në vitin 2014 krijoi një raport 7-faqesh, ku hidhte poshtë pretendimet për Shtëpinë e Verdhë.
Në këtë moment, raporti i Dick Martit, rezolutat e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës, libri i Carla Del Pontes binin poshtë. Çfarë ishte për të hetuar ishin gjykatat që kishin hetuar më përpara.
Në këto kohë filloi presioni. Pas miratimit filloi presioni ndaj Kosovës për krijimin e një gjykate që tashmë do hetonte krimet që nuk ishin fokusi i pretendimeve të Dick Martit, sepse fokusi i pretendimeve ishin Shtëpia e Verdhë dhe trafiku i organeve.
Me raportin e Kris Williamson të 2014, këto pretendime binin. Faktori ndërkombëtar i bëri presion Kosovës, Shqipëria u bashkëngjit presionit ndaj Kosovës. Iu kujtohet Edi Rama, shkoi në Prishtinë, udhëtoi me helikopter nga Tirana për t’u bërë presion institucioneve të Kosovës, por edhe Parlamentit të Kosovës, për ta miratuar këtë gjykatë.
E ndodhur në këtë presion, Kosova vendosi t’i bëjë ndryshimet kushtetuese që lejonin ngritjen e gjykatave speciale, pastaj miratoi edhe ligjin për ngritjen e gjykatave speciale si pjesë e institucioneve të Kosovës. U vendos që të ishte në Hagë, për arsye se konsiderohej e rrezikshme dhe mund të ndikonte në ecurinë e gjykatës.
U financua edhe nga buxheti i partnerëve ndërkombëtarë, gjyqtarët, prokurorët dhe hetuesit u përzgjodhën ndërkombëtarisht.
Artikuj te sugjeruar
POLITIKE
16 Shtator18:08
BIRN: Institucionet e drejtësisë kundërshtojnë projektligjin për pagat e magjistratëve
Gjykata e Lartë dhe Prokuroria e Përgjithshme kundërshtuan të mërkurën më 16 shtator projektligjin e ri për pagat e magj...
POLITIKE
16 Shtator17:56
"Zgjohet" Lulzim Basha dhe reagon për dënimin e ish-krerëve të UÇK-së
Nga Lulzim Basha
Vendimi i gjykatës speciale është një goditje për të gjithë shqiptarët. Dënimet e shqiptuara ndaj...
POLITIKE
16 Shtator16:36
PD ripërsërit kërkesën: Kuvendi të miratojë rezolutën për dënimin e gjenocidit serb në Kosovë
Partia Demokratike ka ripërsëritur kërkesën që Kuvendi i Shqipërisë të miratojë një rezolutë për d...
POLITIKE
16 Shtator15:59
Nesër shpallet vendimi për Ilir Metën, ish presidenti: Nuk kam munguar asnjëherë në gjyq
Është mbajtur seanca në Gjykatën e Apelit të Posaçëm, me relatore gjyqtaren e posaçme Saida Dollani, një proces...
POLITIKE
16 Shtator15:49
Vendimi i Hagës/ Berisha: Thirrja jonë është për vetëpërmbajtje! Emocionet nuk duhet të ndikojnë në stabilitetin e Kosovës
Partia Demokratike reagoi kundër vendimit të Gjykatës së Hagës dhe dënimit të ish-drejtuesve të UÇK. Në mble...
POLITIKE
16 Shtator15:30
Pas Ballukut dhe Ballës, protestuesit kapin “mat” në rrugë edhe Olta Xhaçkën: O hajdute...
Pasi kanë kapur mat në rrugët e Tiranës Belinda Ballukun dhe Taulant Ballën, protestuesit këtë herë janë për...
POLITIKE
16 Shtator14:22
“I ka çmendur hajnia”/ Denoncon Berisha: Aeroportin e Vlorës do ia japin Yeffetit! Agasi ka hequr 4 ministra dhe…
Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, ka hedhur akuza të forta ndaj qeverisë gjatë mbledhjes së grupit parlamentar të PD-s&e...
POLITIKE
16 Shtator13:52
“Festë në Serbi! U shqyrtuan dosjet e Beogradit”/ Berisha: Ditë e rëndë për shqiptarët, vendimi i Hagës nuk mund ta errësojë luftën e UÇK-së
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka nisur mbledhjen e grupit parlamentar duke komentuar aktgjykimin e Gjykatës Speciale në Hag&e...
POLITIKE
16 Shtator11:55
Gjykata e Hagës dënoi ish-krerët e UÇK-së, reagon Rama: Marre!
Pasi Gjykata e Hagës dënoi me burg ish-krerët e UÇK-së, ka reaguar kryeministri Edi Rama.
Përmes një reagimi në rrj...
POLITIKE
16 Shtator09:47
OCCRP: ‘Revolucioni i Flamingove’ përbën një kërcënim të drejtpërdrejtë për Edi Ramën
Protestat e shkaktuara nga një resort luksoz i diskutueshëm hyjnë në muajin e tyre të katërt, duke u përshkallëzuar n&...