“Newsweek”: Protestat në Shqipëri kërkojnë tani rrëzimin e qeverisë

Nga Jordan King, “Newsweek”/

Kundërshtimi ndaj projektit të planifikuar të një resorti luksoz të Jared Kushner në Shqipëri është zgjeruar në një lëvizje më të gjerë antiqeveritare. Dhjetëra mijëra protestues kanë dalë në rrugë ditët e fundit për të kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe për të denoncuar atë që kritikët e përshkruajnë si korrupsion dhe mungesë transparence rreth projektit.

Demonstratat filluan si protesta mjedisore kundër një resorti të propozuar në ishullin e Sazanit dhe zonat bregdetare të mbrojtura aty pranë, i cili mbështetet nga dhëndri i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump. Megjithatë, ato që atëherë kanë evoluar në disa nga tubimet më të mëdha antiqeveritare që Shqipëria ka parë prej vitesh.

Protestuesit kanë akuzuar qeverinë e Ramës se po u jep përparësi investitorëve të pasur të huaj mbi interesat publike dhe mbrojtjen e mjedisit, ndërsa kryeministri e ka mbrojtur zhvillimin si një mundësi të madhe ekonomike për kombin ballkanik.

“Kjo qeveri nuk na përfaqëson më”, - tha për “The Guardian” Ina Shkurti, familja e së cilës emigroi nga Shqipëria në SHBA kur ajo ishte 11 vjeç . “Ka zgjedhur të përfaqësojë investitorët oligarkë si Ivanka Trump dhe Jared Kushner. Këto protesta nuk do të ndalen, edhe nëse nuk kanë të bëjnë më ekskluzivisht me ta.”

Mijëra njerëz u mblodhën në kryeqytet, Tiranë, gjatë fundjavës, teksa lëvizja - e quajtur "Revolucioni i Flamingove" nga mbështetësit për shkak të shqetësimeve rreth habitateve të zogjve të kërcënuara - u zgjerua përtej aktivistëve mjedisorë duke përfshirë studentë, grupe të shoqërisë civile dhe anëtarë të diasporës shqiptare. Demonstruesit e kanë drejtuar gjithnjë e më shumë zemërimin e tyre ndaj establishmentit politik të vendit, me disa që bëjnë thirrje që si Rama ashtu edhe udhëheqësi i opozitës Sali Berisha të largohen.

Rama i ka hedhur poshtë protestat si “histeri” të ekzagjeruar, duke argumentuar se mediat ndërkombëtare e kanë ekzagjeruar shkallën e kundërshtimeve dhe se kritikët po përhapin dezinformata në lidhje me një projekt që është ende në shqyrtim.

Raportimet e mëparshme fillimisht e lidhën projektin me firmën e investimeve të Kushnerit, Affinity Partners, por ai mbështetet nga Sazan Real Estate Development LLC, një kompani e veçantë që përfshin Kushnerin dhe Ivanka Trumpin midis investitorëve të saj, tha një zëdhënës për Newsweek.

Drejtuesi i Sazan Real Estate Development LLC tha në një deklaratë: "Për 4 vjet, ne kemi punuar për të krijuar një destinacion të klasit botëror në bregdetin shqiptar - një destinacion të rrënjosur në një dizajn të menduar mirë, kujdes mjedisor dhe mundësi ekonomike afatgjata. Qëllimi ynë është i thjeshtë: të evidentojmë bukurinë natyrore të Shqipërisë, të krijojmë vende pune dhe të ndërtojmë diçka për të cilën brezat e ardhshëm mund të jenë krenarë. E ardhmja e projektit në fund të fundit do të përcaktohet nga Shqipëria dhe populli shqiptar."

Newsweek ka kontaktuar Ambasadën Shqiptare në Uashington, DC, për komente nëpërmjet emailit dhe Affinity Partners nëpërmjet formularit të kontaktit online.

Çfarë kërkojnë protestuesit në demonstratat e përditshme

Mijëra protestues marshuan në Tiranë të shtunën duke kërkuar një ndryshim në qeveri, sipas Reuters, i cili shpërndau pamje të demonstruesve që mbanin pankarta që bënin thirrje për pushtet shtetëror mbi pushtetin individual, me disa që kërkonin dorëheqjen e Ramës.

Thirrjet "Rama ik" (Dorëheqja e Ramës) dëgjoheshin në protesta, sipas “The Guardian”. Demonstratat kanë arritur një shkallë të rrallë që shihet në Shqipëri që nga rënia e komunizmit në fillim të viteve 1990, duke i bërë ato një nga shprehjet më të rëndësishme të zemërimit publik në vend në dekada.

Shkurti i tha “The Guardian” se çdo ditë, miqtë e saj shqiptarë që jetonin jashtë vendit po udhëtonin nga SHBA-ja dhe pjesë të tjera të Evropës për t'u bashkuar me protestat.

Qeveria e Ramës, në një deklaratë për Fox News Digital, kritikoi "të gjitha palët dhe individët e huaj të interesuar, të cilët kanë përhapur të gjitha llojet e dezinformatave dhe kanë nisur të gjitha llojet e sulmeve të pabaza në të gjithë globin kundër një projekti shumë ambicioz me potencialin për t'u bërë një model tjetër për mënyrën se si mund të ndërtohen destinacionet turistike të gjeneratës së ardhshme".

Ajo shtoi se Ishulli i Sazanit dhe gadishulli i Zvërnecit, ku do të ndërtoheshin zhvillimet luksoze turistike të propozuara nga Kushner, "është tokë në pronësi private".

Agim Nesho, një ish-ambasador i Shqipërisë në SHBA dhe Kombet e Bashkuara, i tha medias: “Këta investitorë po sjellin 4 miliardë dollarë në Shqipëri që do të krijojnë vende pune dhe mundësi për të rinjtë tanë. Ata po ndërtojnë në tokë private, statusi i mbrojtjes së së cilës u revokua vite më parë nga Rama dhe oligarkët e tij.”

Brenda propozimit të resortit në Shqipëri

Sazan Real Estate Development LLC planifikon të zhvillojë projekte turistike luksoze në bregdetin Adriatik të Shqipërisë. Propozimet përfshijnë një vendpushim luksoz në ishullin e Sazanit, një ish-bazë ushtarake, dhe një zhvillim të veçantë pranë gadishullit të Zvërnecit, një zonë ekologjikisht e ndjeshme e njohur për habitatet bregdetare dhe jetën e egër.

Mbështetësit, përfshirë qeverinë e Ramës, thonë se projektet mund të tërheqin investime të huaja, të krijojnë vende pune dhe të nxisin turizmin në një nga destinacionet turistike me rritjen më të shpejtë në Evropë. Megjithatë, kritikët, përfshirë grupet mjedisore, kanë ngritur shqetësime në lidhje me habitatet bregdetare të ndjeshme, të tilla si ligatinat dhe rrugët e migrimit të zogjve rreth Lagunës së Nartës pranë Zvërnecit, e cila është e njohur për popullatën e saj të flamingove.

Ata kanë theksuar gjithashtu efektet e mundshme negative të ndërtimeve në shkallë të gjerë në ishullin e Sazanit, një nga ishujt më të pazhvilluar të Adriatikut, dhe kanë vënë në pikëpyetje transparencën e procesit të miratimit dhe ndryshimeve në përcaktimet e zonave të mbrojtura.

Më 17 qershor, Parlamenti Europian i kërkoi Shqipërisë të ndalojë ndërtimet në zonat e mbrojtura. Zyrtarët e BE-së kanë paralajmëruar se shqetësimet e pazgjidhura mbi mbrojtjen e mjedisit mund ta ndërlikojnë përpjekjen e vendit për t'u bashkuar me bllokun, të cilën Rama shpreson ta arrijë deri në vitin 2030.

“Protesta e flamingove tregon se qytetarët kujdesen për mbrojtjen e mjedisit dhe anëtarësimin në BE. Ne do të qëndrojmë pranë tyre, duke mbështetur protestën e tyre kundër aleatëve të Trump që shfrytëzojnë trashëgiminë e tyre natyrore dhe duke mbështetur udhëtimin e tyre drejt BE-së”, tha Tineke Strik, një raportuese në hije për raportin e Komisionit Evropian për vitin 2025 mbi Shqipërinë.

Rama e hodhi poshtë thirrjen, duke shkruar në rrjetet sociale: “Flamingot do të mbrohen, Vjosë - Narta do të mbrohet, Zvërneci do të zhvillohet bazuar në një Vlerësim të Ndikimit Mjedisor sipas standardeve të Bashkimit Evropian”.