Ekziston një prirje fatkeqe mes analistëve dhe gazetarëve amerikanë për të supozuar se gjithçka rrotullohet rreth politikës së SHBA-së. Shqipëria është vetëm rasti më i fundit.
Në fund të majit, protesta shpërthyen në Zvërnec, Shqipëri, për planet e dhëndrit të Presidentit Donald Trump, Jared Kushner, për ta zhvilluar një zonë të ndjeshme mjedisore në një kompleks akomodimi me vlerë shumë miliarda dollarë.
Megjithatë, Kushner ishte vetëm një nga shumë shkëndijat që ndezën protestat. Alex Soros, i cili është afruar me kryeministrin shqiptar Edi Rama për të fituar miratimin për zhvillime të ngjashme, ishte një tjetër. Po ashtu edhe përndjekja që Rama i bën pakicës greke të Shqipërisë, e cila banon në Rivierën Shqiptare. Më 12 maj 2023, për shembull, policia e Ramës arrestoi Fredi Belerin, një kandidat me origjinë greke për postin e kryebashkiakut të Himarës. Akuza? Ai kishte keqshpenzuar rreth 100 dollarë gjatë fushatës së tij. Shqiptarët e kuptuan farsën — Rama donte që njerëzit e tij të fitonin për të përfunduar marrëveshjet e veta për pasuri të paluajtshme. Në atë kontekst, zhvillimi i Kushnerit ishte simptoma, por jo shkaku.
Shqipëria mund të ketë dalë nga titujt e mediave në Perëndim, por protestat që atëherë kanë vazhduar të marrin vrull. Vizitorët e fundit në Shqipëri thonë se atmosfera është e paqëndrueshme, ndërsa padurimi me vetëpasurimin e Ramës ka arritur kulmin. Sot, shqiptarët nuk flasin për Kushnerin apo madje as për Shtetet e Bashkuara, por për "Revolucionin e Flamingove", korrelativi i tyre me revolucionet me ngjyra që çliruan kaq shumë vende në Evropën Lindore nga diktatura.
Shqipëria, natyrisht, nuk është komuniste dhe, po të pyesësh Departamentin e Shtetit, është një demokraci e lulëzuar. Por kjo nuk është ajo që thonë shqiptarët. Kur Perdja e Hekurt u shemb, shqiptarët e përqafuan demokracinë me entuziazëm. Shqipëria u bë vendi më proamerikan në Evropë, në mos në mbarë botën.
Pastaj u përfshinë Departamenti i Shtetit dhe USAID-i. Ata ndihmuan në ngritjen e Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Për të kuptuar se çfarë ndodhi më pas, imagjinoni sikur mafiozi i Çikagos Al Capone të kishte marrë nën kontroll FBI-në përpara se ajo të kishte mundësinë ta arrestonte atë dhe pjesën tjetër të mafies së Çikagos në vitet 1930. Rama, kreu i Partisë Socialiste, e rrëmbeu SPAK-un dhe e përdori atë për të shënjestruar këdo që kërcënonte pushtetin e tij: ish-kryeministrin Sali Berisha, ministrin e Mbrojtjes Fatmir Mediu, zëvendëskryeministrin Arben Ahmetaj, kryebashkiakun e Tiranës Erion Veliaj dhe shumë të tjerë.
Nuk bëhej kurrë fjalë për qeverisje të pastër. Ndërsa SPAK-u shënjestronte këdo që i bënte Ramës pyetje të vështira, Rama dyfishoi angazhimin e tij si në skemat e pasurive të paluajtshme, ashtu edhe në pastrimin e dukshëm të parave me kartelet e drogës. Këtu, mekanizmi ishte vendimi i tij për të legalizuar kultivimin e marijuanës. Sapo fushat me marijuanë filluan të lulëzonin, po ashtu lulëzuan edhe trafiku i kokainës nga Amerika Latine dhe Afrika Perëndimore, si dhe trafiku i opiumit nga Afganistani dhe Turqia. Roja bregdetare italiane kap rregullisht dërgesa kokaine drejt Shqipërisë; ironikisht, roja bregdetare e Ramës nuk e bën.
Ndërkohë, Rama ndoqi hapur rrugën e presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan. Nuk ishte një rastësi e thjeshtë: një ish-ndihmës i Ramës, i cili ndodhej në dhomë kur të dy liderët u takuan, tha se Erdoğan i dha Ramës një kurs të përshpejtuar se si të shkatërronte një sistem demokratik duke shënjestruar kundërshtarët dhe duke kultivuar diplomatët amerikanë. Erdoğan e konsolidoi pushtetin duke marrë nën kontroll autoritetin e kontrollit tatimor, që ishte ekuivalenti turk i SPAK-ut. Ai i bëri ish-diplomatët dhe atashetë amerikanë partnerë biznesi ose, të paktën, u dha donacione për t'i mbështetur në rolet e tyre të reja në institute kërkimore (think tanks). Rama duket se bën të njëjtën gjë. Rama, ashtu si Erdoğan, shpërndan favore në formën e koncesioneve të pasurive të paluajtshme dhe projekteve zhvillimore.
Departamenti i Shtetit e kupton gabimin e tij; ai e ka hequr në heshtje Berishën nga lista e zezë e vizave, duke pranuar në thelb se akuzat kundër tij ishin politike dhe jo thelbësore.
Kritikët e Trumpit e përshkruajnë atë si anti-Mbretin Midas, ku gjithçka që prek shndërrohet në plumb.
Megjithatë, për sa i përket politikës së jashtme, vetë sindroma e tyre e çrregullimit ndaj Trumpit (Trump derangement syndrome) mund të jetë po aq shkatërruese.
Në rastin e Shqipërisë, dëshira për t'u përqendruar te Kushneri i verbon politikanët ndaj çështjeve më të thella, që përfshijnë përvetësimin e burimeve amerikane, rritjen e krimit të organizuar dhe trafikut të drogës nën regjimin e Ramës, si dhe pyetjet mbi përgjegjësinë e disa ish-ambasadorëve amerikanë që u rreshtuan plotësisht në krah të Ramës.
