16-vjeçari Arjon Xhezairi ka ndërruar jetë në Spitalin e Traumës në Tiranë, pasi nuk arriti t’u mbijetonte plagë...
SHOWBIZ
Penélope Cruz flet për simptomat e perimenopauzës që nisi të vërente që në moshën 41-vjeçare
PiranjatPërditësimi i fundit 7 September 2026, 22:56
Për shumë vite, menopauza është trajtuar sikur të ishte një moment i vetëm: mbush 50 vjeç, cikli ndalon dhe shfaqen afshet e nxehta. Në realitet, trupi nuk funksionon kaq prerë. Shpesh, vite përpara menstruacionit të fundit, nis një periudhë tranzicioni ku hormonet luhaten dhe mund të shfaqen ndryshime fizike, emocionale dhe mendore. Kjo fazë quhet perimenopauzë. Penélope Cruz, sot 52 vjeç, ka folur së fundmi shumë hapur për përvojën e saj.
Në një bisedë me Olivia Wilde, bashkëaktoren e saj në The Invite, Cruz u pyet se çfarë mendon se gratë kuptojnë më pak për perimenopauzën.
Përgjigjja e saj ishte e drejtpërdrejtë: “Mund të zgjasë 10 apo 12 vjet. Mund të fillojë që në moshën 40-vjeçare. Luhatjet mund të jenë të çmendura.”
Ajo kujtoi edhe momentin kur mjeku i saj e paralajmëroi për atë që do të vinte.
“Mbaj mend kur isha 41 vjeç dhe doktori më tha: ‘Hormonet e tua do të bëjnë këtë vallëzim të çmendur për 10 apo 12 vitet e ardhshme’. Mendova se ishte një shaka shumë e keqe dhe se nuk kishte mundësi ta përballoja.”
Më shumë se një dekadë më vonë, Cruz thotë se ende i ka menstruacionet çdo muaj dhe vazhdon të përjetojë luhatjet hormonale për të cilat u paralajmërua që atëherë.
Pikërisht kjo përvojë nxjerr në pah një dallim që shpesh ngatërrohet: perimenopauza dhe menopauza nuk janë e njëjta gjë.
Perimenopauza mund të nisë vite përpara menstruacionit të fundit
Perimenopauza është periudha që çon drejt menopauzës.
Gjatë saj, funksioni i vezoreve fillon të ndryshojë dhe prodhimi hormonal bëhet më pak i parashikueshëm. Kjo do të thotë se një grua mund të vazhdojë të ketë cikël menstrual të rregullt ose pothuajse të rregullt, ndërkohë që përjeton simptoma që zakonisht lidhen me menopauzën.
Organizata Botërore e Shëndetësisë e përkufizon perimenopauzën si periudhën që nis me shenjat e para të tranzicionit drejt menopauzës dhe vazhdon deri një vit pas menstruacionit të fundit.
Kjo fazë mund të zgjasë për vite dhe të ndikojë në mirëqenien fizike, emocionale, mendore dhe sociale.
Penélope Cruz e përshkroi përvojën e saj si një seri ngritjesh dhe uljesh hormonale shumë të forta. Ajo tregoi gjithashtu se gjatë kësaj periudhe i janë shfaqur shpesh kiste ovariane, aq sa rezultatet hormonale në analiza ndonjëherë dukeshin fillimisht të pabesueshme për mjekët.
“Estrogjeni mund të kalojë nga një vlerë 30 në 500”, tha ajo, duke treguar se në disa raste analizat përsëriteshin sepse mjekët dyshonin për gabim laboratorik.
Megjithatë, kjo është përvoja individuale e Cruz dhe nuk duhet marrë si model universal. Perimenopauza mund të jetë shumë e ndryshme nga një grua te tjetra.
Disa e kalojnë me shumë pak shqetësime. Për të tjera, simptomat mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme.
Jo vetëm afshe të nxehta
Një nga problemet kryesore është se menopauza dhe perimenopauza vazhdojnë të lidhen pothuajse automatikisht vetëm me afshet e nxehta.
Në realitet, shenjat mund të jenë shumë më të ndryshme dhe ndonjëherë më të vështira për t’u lidhur menjëherë me hormonet.
Cikli mund të vijë më herët ose më vonë se zakonisht, të bëhet më i bollshëm ose më i shpeshtë. Mund të shfaqen zgjime gjatë natës, lodhje e vazhdueshme, irritim, vështirësi në përqendrim, palpitacione, dhimbje muskulore dhe tharje vaginale, krahas ose edhe pa afshe të nxehta dhe djersitje gjatë natës.
Ana María Román, drejtuese e Departamentit të Gjinekologjisë në Sanitas La Moraleja, shpjegon se një nga sfidat kryesore të perimenopauzës është pikërisht fakti që simptomat shfaqen gradualisht dhe shpesh i atribuohen shkaqeve të tjera.
“Shumë gra shkojnë te mjeku për pagjumësi, irritim apo lodhje pa i lidhur këto simptoma me origjinën hormonale. Njohja e kësaj faze mundëson ndërhyrje më të hershme dhe një menaxhim më të mirë në përgjithësi.”
Ekziston edhe një dimension emocional.
Luhatjet hormonale mund të ndikojnë te neurotransmetuesit që rregullojnë humorin, duke rritur ndjeshmërinë ndaj stresit apo ankthit. Në të njëjtën kohë, kjo fazë e jetës shpesh përkon me përgjegjësi të tjera familjare, profesionale apo personale që mund ta bëjnë përvojën edhe më të lodhshme.
Çfarë mund të ndihmojë?
Jo çdo grua ka nevojë për trajtim gjatë perimenopauzës.
Por kjo nuk do të thotë se simptomat duhet thjesht të durohen.
Nëse ato po ndikojnë te gjumi, puna, mirëqenia emocionale apo jeta seksuale, ia vlen të flitet me një mjek për mundësitë e trajtimit, përfshirë terapinë hormonale kur është e përshtatshme për rastin individual.
Specialistët rekomandojnë gjithashtu të mbahet shënim mënyra si po ndryshon cikli menstrual: nëse po vjen më herët, po vonohet, po bëhet më i rrallë apo më i bollshëm. Ky informacion mund të jetë shumë i dobishëm gjatë konsultës gjinekologjike.
Rëndësi kanë edhe bazat: gjumi, aktiviteti fizik dhe ushqyerja.
Lëvizja mund të ndihmojë humorin, gjumin dhe funksionin fizik, ndërsa me kalimin e viteve bëhet gjithnjë e më e rëndësishme edhe për ruajtjen e shëndetit të kockave. Nga ana ushqyese, marrja e mjaftueshme e proteinave, kalciumit dhe vitaminës D është e rëndësishme.
Një gjë nuk duhet neglizhuar: nëse gjakderdhja bëhet jashtëzakonisht e bollshme, zgjat më shumë se zakonisht, shfaqet mes cikleve ose rikthehet pas një periudhe të gjatë pa menstruacione, nuk duhet supozuar automatikisht se është “vetëm perimenopauzë”. Në këto raste duhet bërë një kontroll mjekësor për të përjashtuar shkaqe të tjera.
Kur quhet realisht menopauzë?
Në gjuhën e përditshme, fjala “menopauzë” përdoret shpesh për të gjithë këtë periudhë tranzicioni.
Por nga pikëpamja mjekësore, menopauza i referohet një momenti shumë të caktuar.
Ajo konfirmohet pasi kanë kaluar 12 muaj radhazi pa menstruacione, me kusht që mungesa e ciklit të mos shpjegohet nga një arsye tjetër mjekësore, fiziologjike apo nga ndonjë trajtim.
Sipas OBSH-së, menopauza natyrale zakonisht ndodh mes moshës 45 dhe 55 vjeç.
Pra, të jesh 40, 41 apo 45 vjeç dhe të fillosh të vëresh ndryshime nuk do të thotë automatikisht se ke hyrë në menopauzë.
Mund të nënkuptojë thjesht se tranzicioni drejt saj ka nisur.
Dhe ndoshta pikërisht ky është mesazhi më i rëndësishëm i rrëfimit të Penélope Cruz: perimenopauza mund të nisë shumë më herët nga sa mendojmë, mund të zgjasë me vite dhe nuk duket njësoj te çdo grua. Të dish ta njohësh është hapi i parë për të mos i kaluar simptomat si diçka që “duhet duruar” pa shpjegim.
