Në ditën e nisjes së gjyqit të themelit për dosjen “Partizani”, ish-kryeministri Sali Berisha ka mohuar akuzat e ngritura...
AKTUALITET
Reporterët Pa Kufij 'nxijnë' lirinë e medias në Shqipëri: Gazetarët janë viktima nga politikanët, përballen me presione nga pushteti
I.APërditësimi i fundit 31 Korrik 2024, 17:59
TIRANË- Organizata më e madhe në botë për median dhe gazetarët, 'Reporterët Pa Kufij' (RSF) kanë publikuar raportin e tyre për lirinë e medias në të gjitha vendet në botë. Nga 180 vende, Shqipëria renditet e 99 me një rënie prej 3 vendesh, nga viti 2023. Sipas 'Reporterëve Pa Kufij', mediat në Shqipëri dhe veçanërisht gazetarët, përballen me një mjedis me presione nga pushteti dhe nga politikanët.
Sipas raportit në Shqipëri, liria e shtypit dhe pavarësia e medias kërcënohen nga konfliktet e interesit midis botës së biznesit dhe asaj politike. Po ashtu theksohet se gazetarët përballen me presion politik, veçanërisht gjatë zgjedhjeve,ndërkohë që gazetarët kritikë shpesh u nënshtrohen sulmeve të krijuara për t'i diskredituar ata.
Ndërkohë që shtohet se gazetarët që hetojnë krimin dhe korrupsionin janë veçanërisht objektiva të kërcënimeve. Ndërsa gazetarët që mbulojnë demonstratat dhe operacionet policore ndonjëherë janë viktima të dhunës policore. Po ashtu sipas raportit të RSF renditet e fundit në rajonin e Ballkanit, përsa i përket lirisë së medias.
Raporti i Plotë për Shqipërinë:
Në Shqipëri, liria e shtypit dhe pavarësia e medias kërcënohen nga konfliktet e interesit midis botës së biznesit dhe asaj politike, një kuadër ligjor me të meta dhe rregullore partiake. Gazetarët janë viktima të akteve të frikësimit nga politikanët dhe krimi i organizuar.
Peizazhi mediatik
Mediat më me ndikim shqiptar të sektorit privat zotërohen nga një pjesë e vogël e kompanive që kanë lidhje me botën politike në sektorë shumë të rregulluar si ndërtimi. Ndërsa ka qindra media online në vend, vetëm një numër i vogël kanë një model biznesi të qëndrueshëm me financim transparent. Mediat kryesore përfshijnë transmetuesin publik RTSH , Top Channel, TV Klan dhe RTV Ora.
Konteksti politik
Gazetarët përballen me presion politik, veçanërisht gjatë zgjedhjeve. Politikanët kufizojnë pavarësinë editoriale duke politizuar rregullatorët e medias dhe duke emëruar ata që janë në krye të medias publike, siç është aleati i partisë në pushtet që u vu në krye të RTSH në 2023. Gazetarët kritikë shpesh u nënshtrohen sulmeve të krijuara për t'i diskredituar ata nga të dyja palët. qeveria dhe opozita, dhe ata kanë vështirësi në marrjen e informacionit të mbajtur nga shteti, aksesi në të cilin mund të kufizohet edhe më shumë nga një centralizim i fundit i komunikimeve qeveritare.
Kuadri ligjor
Megjithëse kushtetuta e Shqipërisë dhe angazhimet ligjore ndërkombëtare garantojnë lirinë e shtypit, mbrojtja për konfidencialitetin e burimeve është e pamjaftueshme. Ai u shpërfill veçanërisht nga sekuestrimi i materialit të gazetarit investigativ Elton Qyno në vitin 2023. Si rezultat i një vendimi të diskutueshëm të prokurorit, mediave iu ndalua mbulimi i pasojave të një sulmi kibernetik të vitit 2022 ndaj institucioneve shtetërore.
Konteksti ekonomik
Pronësia e pjesës më të madhe të peizazhit mediatik shqiptar është e përqendruar në duart e vetëm katër ose pesë kompanive. Financimi shtetëror përfaqëson një burim kryesor të të ardhurave për median, por shpërndarja e tij e errët dhe diskriminuese ngre dyshime për shitje të ndikimit.
Konteksti sociokulturor
Gazetarët që hetojnë krimin dhe korrupsionin janë veçanërisht objektiva të kërcënimeve. Gratë gazetare, të cilat përbëjnë pjesën më të madhe të profesionit, përballen me ngacmime në internet dhe në disa raste me diskriminim me bazë gjinore brenda organizatave të lajmeve, megjithëse ka pasur progres në këtë fushë. Vetëcensura është e përhapur, por mediat gjithsesi kanë krijuar një platformë për vetërregullimin etik, e para e këtij lloji në Shqipëri.
Siguria
Gazetarët që mbulojnë demonstratat dhe operacionet policore ndonjëherë janë viktima të dhunës policore. Por krimi i organizuar përfaqëson një nga kërcënimet më të mëdha për sigurinë e gazetarëve. Megjithëse policia kohët e fundit ndërmori hapa për të hetuar sulmet kundër gazetarëve, mosndëshkimi për këto krime, i kombinuar me përpjekjet politike për të diskredituar gazetarët, ka krijuar një klimë që ka të ngjarë të inkurajojë sulme të mëtejshme. Në mars të vitit 2023, selia e Top Channel ishte shënjestër e një sulmi të paprecedentë me armë automatike që vrau një nga rojet e tij të sigurisë.
