
Shqipëria mbetet ndër vendet me shpenzimet më të ulëta për kërkim-zhvillim (R&D) në rajon, duke alokuar vetëm 0.20% të PBB-së për inovacion, nivel pothuajse identik me Bosnjën (0.19%), sipas të dhënave që janë bërë publike nga Eurostat, për vitin 2024, ose viti më i afërt kur janë informacionet.
Në kontrast, Serbia investon 0.93% të PBB-së dhe Maqedonia e Veriut 0.36%, duke treguar një angazhim më të lartë ndaj zhvillimit teknologjik dhe modernizimit ekonomik.
Niveli i ulët i financimit në Shqipëri kufizon rritjen e produktivitetit, inovacionin dhe transformimin e modelit ekonomik, duke e bërë më të vështirë për vendin të konkurrojë me ekonomitë e tjera në zhvillim.
Ndërkohë, panorama europiane paraqet një kontrast të fortë. Sipas Eurostat, mesatarja e Bashkimit Europian në këtë tregues është 2.24% e PBB-së, pjesa më e madhe e të cilit, rreth 67% vjen nga shpenzimet për kërkim dhe zhvillim të bizneseve (1.49% e PBB-së).
Në Shqipëri, bizneset investojnë vetëm 0.07% të PBB-së për kërkim e zhvillim. Investimet e bizneseve përbëjnë vetëm 35% të totalit të shpenzimeve për kërkim zhvillim në vend, shumë më poshtë se mesatarja europiane.
Vendet e Bashkimit Europian vazhdojnë të investojnë shumëfish më tepër në kërkim dhe inovacion, duke i konsideruar shpenzimet për R&D një shtyllë themelore të rritjes afatgjatë.
Në BE, shumë shtete anëtare shpenzojnë mbi 2% të PBB-së për kërkim-zhvillim, duke krijuar një diferencë të dukshme midis ekonomive të zhvilluara dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Vendet nordike, si Suedia, Danimarka dhe Finlanda, mbeten në krye të renditjeve, duke kombinuar investimet publike dhe private me traditën e forte universitare dhe industriale.
Ekonomitë e mëdha, si Gjermania, kontribuojnë në vlerë absolute me buxhete të konsiderueshme për teknologji, inovacion dhe shkencë, ndërsa vendet e Europës Lindore kanë rritur gradualisht investimet për të afruar standardet e BE-së dhe për të modernizuar sektorët e tyre prodhues.
Sipas Eurostat, në vitin 2024, 6 vende të BE-së regjistruan një intensitet të shpenzimeve për R&D të barabartë ose më të lartë se 3%, objektivi i BE-së i vendosur nga Këshilli Europian. Intensiteti më i lartë i R&D-së u regjistrua në Suedi (3.6%), Belgjikë (3.4%), Austri (3.3%) dhe Finlandë (3.2%), të ndjekura nga Gjermania (3.1%) dhe Danimarka (3.0%).
Në të kundërt, 7 vende të BE-së raportuan një intensitet të shpenzimeve për R&D më të ulët ose të barabartë me 1%: Rumania dhe Malta (nga 0.5% secila), Qipro (0.7%), Bullgaria (0.8%), Letonia (0.9%), si dhe Sllovakia dhe Luksemburgu (1.0%).
67% e shpenzimeve për R&D vijnë nga sektori i biznesit
Sektori i ndërmarrjeve private vazhdoi të përbëjë pjesën më të madhe të shpenzimeve për kërkim dhe zhvillim në vitin 2024. Ai zuri 66.5% të totalit të shpenzimeve të BE-së për R&D, duke arritur në 268.1 miliardë euro. Pas tij renditet sektori i arsimit të lartë (86.1 miliardë euro; 21.4%), sektori qeveritar (43.5 miliardë euro; 10.8%) dhe sektori jofitimprurës privat (5.4 miliardë euro; 1.3%).
Komisioni Europian ka nënvizuar vazhdimisht lidhjen e drejtpërdrejtë mes investimeve në R&D dhe fuqisë konkurruese të ekonomive të BE-së.
Sipas të dhënave të Eurostat, vendet që shpenzojnë më shumë për kërkim kanë produktivitet më të lartë, sektorë teknologjikë më të zhvilluar dhe një aftësi më të madhe për të tërhequr investime të huaja. Kjo politikë ka bërë që BE-ja të synojë rritje të vazhdueshme të shpenzimeve për R&D dhe të shtyjë sektorin privat të marrë një rol më aktiv në financimin e inovacionit.
Të dhënat tregojnë se Shqipëria është dukshëm prapa, duke rrezikuar të mbetet e shkëputur nga trendet teknologjike që po transformojnë ekonominë europiane. Hendeku mes vendeve të BE-së dhe rajonit sa vjen e zgjerohet, ndërsa vendet me investime më të larta në R&D po rrisin pozicionin e tyre konkurrues./MONITOR
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
5 Dhjetor07:52
Aksident në autostradën Durrës-Tiranë/ Shoferi humb kontrollin dhe përplaset me bordurën, shpërthen në flakë mjeti
Në autostradën Durrës-Tiranë, në zonën e Kasharit shoferi i një automjeti dyshohet se ka humbur kontrollin dhe ësht&eu...
AKTUALITET
5 Dhjetor07:18
Reshje shiu dhe shtrëngata! Sa do të shënojë termometri
Ditën e premte vendi ynë do të jetë në ndikim të masave ajrore të paqëndrueshme.
Moti parashikohet të jetë ...
AKTUALITET
4 Dhjetor23:04
9 ditë në intubim/ Erioni humbi jetën se nuk ishte djalë deputeti!
Vdekja e 15-vjeçarit Erion Boba nga Durrësi nuk është thjesht një humbje tragjike për familjen e tij.
Është një ...
AKTUALITET
4 Dhjetor22:53
“Mos na i merrni fëmijët”/ Nëna e Martin Canit reagon pas vdekjes së adoleshentit nga Durrësi
Pas vdekjes së 15-vjeçarit nga Durrësi Erjon Boba pasditen e sotme pasi u godit me thikë nga një tjetër adoleshent më shum&...
AKTUALITET
4 Dhjetor21:57
Investigimi/ I hetuari nga SPAK për dosjen e Erion Isait merr tender për HEC nga Belinda Balluku
Rritja e kuotave politike të Belinda Ballukut, rezultoi e sukseshme edhe për personazhet fokus të këtij emisioni, të cilët nis&eum...
AKTUALITET
4 Dhjetor21:15
Denoncimi/ Sistem online i Hipotekës prej 1 jave në kolaps
Sistemi online i aplikimeve për shërbime me pronat në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK) ka shfaqur probleme që ng...
AKTUALITET
4 Dhjetor20:58
I dënuar për përdhunim në Londër, Britania shqyrton ekstradimin e shqiptarit të kërkuar për grabitje
Një shtetas shqiptar që po vuan një dënim me burg në Mbretërinë e Bashkuar për përdhunim është i kër...
AKTUALITET
4 Dhjetor20:40
Si po krijohet një oligark i ri në shëndetësi: INCOMED i Gentian Krekës fiton pa garë miliona euro me tendera!
Aksionet e Prokurorisë së Posaçme, e cila ka ngritur akuzë për disa zyrtarë dhe firma private, ka sjellë që dis...
AKTUALITET
4 Dhjetor20:34
Gazetarja akuzon Ministren e Shëndetësisë pas vdekjes së 15-vjeçarit Erjoni në QSUT: Na fal, gjyshe Baria, të gjithë jemi fajtorë
Një ngjarje tragjike ka tronditur Durrësin pasi 15-vjeçari Erjoni, i cili u plagos ditë më parë nga një bashkëmoshat...
AKTUALITET
4 Dhjetor20:34
TRAGJEDIA PËRSËRITET/ Një vit pas Martin Canit, një tjetër i mitur humb jetën pas sherreve banale në rrjetet sociale
Nxënësi 15-vjeçar Erjon Boba nga Durrësi ndërroi jetë sot pasi u plagos me thikë rreth 9 ditë më parë. Ai q&...