KIEV- Si përfundojnë njerëzit e rritur me një ndjenjë të së drejtës dhe të gabuarës, të arrijnë të përfshihen dhe në akte të tmerrshme dhune kundër të tjerëve? Ky është misteri njerëzor në zemër të 2000 telefonatave të përgjuara nga ushtarët rusë në Ukrainë. Këto telefonata, të marra nga Associated Press, ofrojnë një perspektivë të re intime mbi luftën njëvjeçare të presidentit rus Vladimir Putin, parë përmes syve të vetë ushtarëve rusë.
Telefonatat e bëra në mars 2022 nga ushtarët në një divizion ushtarak tregojnë se sa të papërgatitur ishin për luftën që do të vinte. Shumë u bashkuan me ushtrinë sepse kishin nevojë për para dhe u informuan për vendosjen e tyre në minutën e fundit. Atyre iu tha se do të priteshin si heronj për çlirimin e Ukrainës nga shtypësit e saj nazistë dhe mbështetësit e tyre perëndimorë, dhe se Kievi do të binte pa gjakderdhje brenda një jave.
Përgjimet tregojnë se, ndërsa ushtarët e kuptuan se sa shumë ishin mashtruar, ata u frikësuan gjithnjë e më shumë. Dhuna që dikur do të kishte qenë e paimagjinueshme u bë normale. Disa thanë se po ndiqnin urdhrat për të vrarë civilë ose robër lufte.
Ata u tregojnë nënave të tyre se si duket në të vërtetë kjo luftë; tregojnë edhe për djalin adoleshent ukrainas të cilit iu prenë veshët. Se si tingulli më i frikshëm nuk është bilbili i një rakete që fluturon përpara, por heshtja që do të thotë se po vjen drejtpërdrejt nga ju. Si armët moderne mund të fshijnë trupin e njeriut, pa lënë as nam e as nishan. Nga ana tjetër dëgjohen nënat e tyre teksa përpiqen të përputhin krenarinë dhe tmerrin e tyre, dhe ndërsa gratë dhe baballarët i luten që të mos pinë shumë dhe të kënaqen.
Këto janë historitë e tre prej atyre burrave: Ivan, Leonid dhe Maxim. AP nuk po përdor emrat e tyre të plotë për të mbrojtur familjet e tyre në Rusi. AP vërtetoi se ata ishin në zonat kur u kryen mizoritë në Ukrainë, por nuk ka prova për veprimet e tyre individuale përtej asaj që ata rrëfejnë.
AP foli me nënat e Ivan dhe Leonid, por nuk mundi të kontaktonte Maximin ose familjen e tij. AP i verifikoi këto telefonata me ndihmën e Dossier Center, një grup hetimor në Londër i financuar nga disidenti rus Mikhail Khodorkovsky. Bisedat janë redaktuar për gjatësi dhe qartësi.
Leonidi u bë ushtar sepse i duheshin para. Ai ishte në borxhe dhe nuk donte të varej nga prindërit e tij.
“Unë thjesht nuk isha e përgatitur emocionalisht që fëmija im të shkonte në luftë në moshën 19-vjeçare”, tha nëna e tij për AP në janar.
“Askush nga ne nuk kishte përjetuar diçka të tillë, që fëmija juaj do të jetonte në një kohë kur duhet të shkojë të luftojë.”
Nëna e Leonidit tha se Rusia duhet të mbrohet nga armiqtë e saj. Por, si shumë të tjerë, ajo priste që Rusia të merrte shpejt pjesë të Ukrainës lindore. Në vend të kësaj, njësia e Leonidit u mbërthye rreth Bucha.
"Askush nuk mendoi se do të ishte kaq e tmerrshme. Djali im tha vetëm një gjë: Ndërgjegjia ime është e pastër. Ata hapën zjarr të parët. Kjo është e gjitha,"-tha nëna e tij.
Në telefonata, ka një disonancë të dukshme morale midis mënyrës se si e rriti nëna e Leonidin dhe asaj që ai po sheh dhe bën në Ukrainë. Megjithatë, ajo mbrojti djalin e saj. Ajo tha se gjithçka ishte e qetë, civile. Nuk kishte probleme në postblloqe. Asgjë e keqe nuk ndodhi. Lufta nuk e ndryshoi djalin e saj.
Ajo nuk pranoi të dëgjonte ndonjë nga përgjimet.
"Vetëm mos u përpiqni ta bëni të duket sikur fëmija im ka vrarë njerëz të pafajshëm."
NJË: Vrit nëse nuk dëshiron të të vrasin.
Futja e Leonidit në luftë ndodhi më 24 shkurt 2022, kur njësia e tij kaloi në Ukrainë nga Bjellorusia dhe shkatërroi një detashment ukrainas në kufi. Pas luftës së tij të parë, Leonid duket se ka dhembshuri për ushtarët e rinj ukrainas që sapo kishin vrarë.
Leonid: “Kur komandanti ynë na paralajmëroi se do të pushkatoheshim, 100%. Ai na paralajmëroi se megjithëse do të bombardoheshim dhe do të qëllonim, qëllimi ynë ishte të kalonim.”
Nëna: "A të qëlluan?"
Leonid: "Sigurisht. Ne i mundëm ata.”
Nëna: “Mhm. A keni qëlluar nga tanket?”
Leonid: "Po, e bëmë. Qëlluam nga tanket, me mitraloza dhe pushkë. Nuk kemi pasur humbje. Ne shkatërruam 4 tanket e tyre. Kishte trupa të pajetë të shtrirë përreth dhe të djegur. Pra, ne fituam.”
Nëna: “Oh, çfarë makthi! Lyonka, doje të jetonit në atë moment, apo jo, zemër?"
Leonid: "Më shumë se kurrë!"
Nëna: "Më shumë se kurrë?"
Nëna: "Është krejtësisht e tmerrshme."
Leonid: “Ishin të shtrirë aty, vetëm 18 apo 19 vjeç. A jam unë ndryshe nga ata? Jo nuk jam."
DY: Rregullat e jetës normale nuk zbatohen më.
Leonidi i thotë nënës së tij plani i tyre ishte të kapnin Kievin brenda një jave, pa gjuajtur asnjë plumb. Në vend të kësaj, njësia e tij filloi të merrte hapte pranë Çernobilit. Ata nuk kishin harta dhe ukrainasit kishin hequr të gjitha tabelat rrugore.
"Ishim kaq konfuzë,"-thatë ai.
“Ata ishin të përgatitur mirë.”
Duke mos pritur një sulm të zgjatur, ushtarët rusë kishin mungesë të furnizimeve bazë. Një mënyrë që ata të merrnin atë që kishin nevojë - ose dëshironin - ishte të vidhnin. Kur Leonidi i tregon rastësisht nënës së tij për plaçkitjen, në fillim ajo nuk mund ta besonte se ai po vidhte. Por tani është bërë normale për të.
Leonid: "Shiko, mami, unë po shikoj mijëra shtëpi - nuk e di, dhjetëra, qindra - dhe ato janë të gjitha bosh. Të gjithë ikën.”
Nëna: “Pra të gjithë njerëzit u larguan, apo jo? Ju djema nuk po i plaçkisni, apo jo? Nuk do të hyni në shtëpitë e të tjerëve?”
Leonid: "Sigurisht që po, mami. A je çmendur?"
Nëna: "Çfarë merrni prej andej?”
Leonid: "Ne marrim ushqim, çarçafë, jastëkë. Batanije, pirunë, lugë, tigan.”
Nëna (duke qeshur): "Po bën shaka me mua."
Leonid: "Kush nuk ka, merr çorape, të brendshme të pastra, bluza, pulovra."
TRE: Armiku janë të gjithë.
Leonidi i tregon nënës së tij terrorin e të shkuarit në patrullë dhe të mos ditur se çfarë dhe kë do të takojnë. Ai përshkruan se përdoret forcë vdekjeprurëse në provokimin më të vogël kundër pothuajse kujtdo. Në fillim, ajo duket se nuk beson se ushtarët rusë mund të vrasin civilë. Leonidi i thotë asaj se civilëve u është thënë të iknin ose të strehoheshin në bodrume, kështu që kushdo që ishte jashtë nuk duhet të jetë një civil i vërtetë. Ushtarëve rusë u ishte thënë, nga Putini dhe të tjerët, se ata do të përshëndeheshin si çlirimtarë dhe se kushdo që rezistonte ishte një fashist, një kryengritës - jo një civil i vërtetë.
Leonid: "Mami, pati një betejë. Dhe një djalë thjesht u shfaq... I morëm celularin. Ai kishte shumë informacione për ne në mesazhet e tij në Telegram."
Nëna: "Pra ata dinin gjithçka?"
Leonid: "Ai u qëllua aty në vend."
Leonid: “Ai ishte 17 vjeç."
KATËRT: Çfarë duhet për të shkuar në shtëpi gjallë?
Leonidi i thotë nënës së tij se ai u vra gati 5 herë. Gjërat janë aq të çorganizuara, thotë ai, sa nuk është e pazakontë që rusët të qëllojnë edhe mbi trupat e tyre – madje i ka ndodhur edhe atij. Disa ushtarë qëllojnë veten vetëm për të marrë leje mjekësore. Në një telefonatë tjetër, ai i thotë të dashurës së tij se ka zili për miqtë e tij që u qëlluan në këmbë dhe mund të shkonin në shtëpi.
“Një plumb në këmbë dmth katër muaj në shtëpi me paterica. Do të ishte e mrekullueshme,”-thotë ai.
Ai i tregon nënës së tij për lëndimet e vetëshkaktuara nga ushtarët e dëshpëruar për t'i shpëtuar luftimeve.
Leonid: "Disa njerëz janë aq të frikësuar sa janë gati të dëmtojnë veten vetëm për t'u larguar."
Nëna: “Po, është frikë, çfarë mund të thuash këtu? Është frikë njerëzore. Të gjithë duan të jetojnë. Unë nuk debatoj me këtë, por ju lutem mos e bëni këtë. Të gjithë lutemi për ju.”
Ai i premton të dashurës së tij të sjellë në shtëpi një koleksion plumbash për fëmijët e tyre të ardhshëm.
"Trofe nga Ukraina,"- i quan ai.
Leonidi u kthye në Rusi në maj, i plagosur rëndë, por i gjallë. Ai i tha nënës së tij Rusia do ta fitonte këtë luftë.
Ivan ëndërronte të bëhej një parashutist që kur ishte djalë, duke u rritur në një fshat në skaj të Siberisë. Ai vishej dhe luante paintball me miqtë në pyll. Ëndrra e Ivanit u realizua. Ai hyri në një njësi elitare të parashutistëve rusë që kaluan në Ukrainë ditën e parë të pushtimit rus.
NJË: Rruga e Ivanit drejt luftës.
Ivan ishte në Bjellorusi në stërvitje kur ai dhe njësia e tij morën një mesazh në Telegram:
“Nesër do të niseni për në Ukrainë. Po ndodh gjenocid i popullatës ruse. Dhe ne duhet ta ndalojmë.”
Kur nëna e tij mësoi se ai ishte në Ukrainë, ndaloi së foluri për ditë të tëra dhe mori qetësues. Flokët e saj u thinjën. Megjithatë, ajo ishte krenare për të. Ivan përfundoi në Bucha, nga ku telefonoi nënën e tij, e cila tha se kishte frikë se telefoni mund të përgjohej.
Nëna: “Bir, ki kujdes sa të mundesh, mirë? Mos u karikoni! Mbani gjithmonë kokën e ftohtë.”
Ivan: "Oh, hajde, nuk jam duke u ngarkuar".
Nëna: "Po, e drejtë! Dhe dje më tregove se si do t'i vrasësh të gjithë atje". (qesh)
Ivan: "Ne do të vrasim nëse duhet."
Ivan: "Nëse duhet - duhet ta bëjmë."
Nëna: “Të kuptoj. Jam shumë krenar për ty, biri im! Unë as nuk di si ta them. Të dua shumë. Dhe unë ju bekoj për gjithçka, gjithçka! Të uroj suksese në çdo gjë. Dhe unë do të pres për ju pa marrë parasysh çfarë."
Ushtarëve rusë u ishte thënë nga Putini dhe të tjerët se ata do të mirëpriteshin nga vëllezërit dhe motrat e tyre në Ukrainë si çlirimtarë. Në vend të kësaj, Ivan zbulon se shumica e ukrainasve duan që ai të vdesë ose të largohet. Humori i tij errësohet. Ai telefonon të dashurën e tij, Olya, dhe i tregon asaj për një ëndërr që kishte për të, në të cilën prekja e saj ishte "si diçka në zjarr, aq e ngrohtë".
Olya: "Unë jam duke pritur."
Ivan: "Duke pritur? Në rregull, po pres edhe unë. Le të bëjmë një marrëveshje. Kur ta shohim njëri-tjetrin, le ta kalojmë gjithë ditën së bashku. Të ulur së bashku, duke ngrënë, duke parë njëri-tjetrin - vetëm ne, së bashku.”
Ivan: "Gjithë kohës së bashku. Përqafim, përqafim, puthje. … Së bashku gjatë gjithë kohës.”
Ivan: “Mund të çmendeshe këtu. Me të vërtetë mendova se do të ishte e lehtë këtu, t'ju them të vërtetën. ... Ne jemi vërtet në vijën e parë. Kievi është 15 kilometra [rreth 10 milje] larg nga ne. Është e frikshme, Olya. Është vërtet e frikshme.”
Ndërsa gjërat përkeqësohen për Ivanin në Ukrainë, patriotizmi i nënës së tij thellohet dhe zemërimi i saj rritet. Familja ka të afërm në Kiev, por duket se beson se kjo është një luftë e drejtë kundër shtypjes naziste në Ukrainë – dhe dorës së errët të Shteteve të Bashkuara që ata shohin pas rezistencës së ashpër të Kievit. Ajo thotë se do të shkojë vetë në Ukrainë për të luftuar.
Nëna: "A keni ndonjë parashikim për fundin ...?"
Ivan: “Ne jemi këtu për momentin. Ne ndoshta do të qëndrojmë derisa ata të pastrojnë të gjithë Ukrainën. Ndoshta do të na nxjerrin jashtë. Ndoshta jo. Ne po shkojmë për në Kiev.”
Nëna: "Çfarë do të bëjnë?"
Ivan: "Ne nuk do të shkojmë askund derisa ata të pastrojnë të gjitha minat."
Nëna: "A po pastrohen ata bastardë?"
Ivan i thotë nënës së tij për rezistencën ukrainase të mbështetur nga ndihma e SHBA; ajo thotë se ai ka bekimin e saj për t'i "vrarë të gjithë". Por vdekja i erdhi për Ivanin. Në korrik, një gazetë lokale botoi një njoftim për funeralin e tij me një foto të tij, përsëri i lodhur duke mbajtur një pushkë të madhe. Ivan vdiq heroikisht, thuhej në njoftim. E kontaktuar nga AP në janar, nëna e Ivanit në fillim mohoi që ajo të kishte folur ndonjëherë me djalin e saj. Por ajo pranoi të dëgjonte disa nga audiot e përgjuara dhe konfirmoi se ishte ajo duke folur me Ivanin.
"Ai nuk ishte i përfshirë në vrasje, e lëre më në plaçkitje,"- i tha ajo AP përpara se të mbyllte telefonin.
Ivan ishte djali i saj i vetëm.
Maksimi është i dehur në disa nga telefonatat dhe ngatërron fjalët e tij, sepse jeta në front është më shumë se sa mund të përballohet për të qenë esëll. Nuk është e qartë se në cilën njësi ushtarake ndodhet Maximi, por ai flet nga i njëjti telefon me Ivanin, në të njëjtat ditë. Ai thotë se janë vetëm atje dhe të ekspozuar. Ai ka një dhimbje të rëndë dhëmbi dhe këmbët i ngrijnë. Gjuetia për vendasit - burra, gra dhe fëmijë - të cilët mund të informojnë ushtrinë ukrainase për ta është e vazhdueshme.
Gjendja shpirtërore e Maksimit kalon mes mërzisë dhe tmerrit – jo vetëm nga ajo që ka parë, por edhe nga ajo që ka bërë.
Arsyeja e vetme që Maxim është në gjendje të flasë me familjen e tij në Rusi është sepse ai dhe ushtarë të tjerë kanë vjedhur telefona nga vendasit.
"Ne marrim gjithçka prej tyre. Sepse ata mund të jenë edhe vrojtues,"- i shpjegon ai gruas së tij.
Të ngecur pak jashtë Kievit, të mërzitur dhe të pasigurtë, Maxim dhe një duzinë djem të tjerë qëlluan një qendër tregtare dhe u larguan me gjithë arin që mund të mbanin. Maksimi, i cili ka probleme me paratë në shtëpi, me gëzim llogarit dhe rillogarit sa mund të vlejë ari që ka grumbulluar. Ai thotë se i ka ofruar një tufë parash sa grushti i tij për gratë dhe fëmijët ukrainas.
"Doja t'ua jepja familjeve normale me fëmijë, por njerëzit atje ishin të dehur,"- i thotë ai gruas së tij.
Gjatë telefonatave me shtëpinë, zëri i lartë i ëmbël i fëmijës së vogël të Maksimit fryn në sfond ndërsa ai flet me gruan e tij.
Maxim: "A e dini sa kushton një gram ari këtu?"
Maxim: "Përafërsisht? Rreth dy ose tre mijë rubla, apo jo?
Maxim: "Epo, unë kam 1 kilogramë e gjysmë [më shumë se tre paund]. Madje me etiketa.”
Gruaja: “Ua je kthyer në grabitës?!”
Maxim dhe nëna e tij diskutojnë tregimet e kundërta rreth luftës në televizionet ukrainase dhe ruse. Ata fajësojnë SHBA-në dhe recitojnë teori konspirative të shtyra nga media shtetërore ruse. Maxim dhe nëna e tij besojnë se janë ukrainasit ata që mashtrohen nga lajmet e rreme dhe propaganda, jo ata. Mënyra më e mirë për t'i dhënë fund luftës, thotë nëna e tij, është vrasja e presidentëve të Ukrainës dhe të SHBA-së. Më vonë, Maksimi i thotë nënës së tij se mijëra trupa ruse vdiqën në javët e para të luftës - aq shumë sa nuk ka kohë për të bërë asgjë përveç tërheqjes së trupave. Kjo nuk është ajo që ata thonë në TV rus, thotë nëna e tij.
Maxim: "Këtu, gjithçka është amerikane. Të gjitha armët.”
Nëna: “Janë amerikanët që e drejtojnë këtë, sigurisht! Shikoni laboratorët e tyre. Ata po zhvillojnë armë biologjike. Koronavirusi filloi atje.”
Maxim: "Po, edhe unë gjithashtu pashë diku që ata përdorën lakuriqët e natës."
Nëna: “Të gjitha. Lakuriqët e natës, zogjtë migrues, koronavirusi mund të jenë arma e tyre biologjike.”
Nëna: “Gjetën letra me firma nga SHBA në të gjithë Ukrainën. Djali i Bidenit është truri i gjithë kësaj.”
Në telefonatat e Maksimit me gruan e tij, lufta dhe paqja përplasen. Edhe kur ajo i mëson vajzës së tyre rregullat e shoqërisë - psh. kur qorton fëmijën për hedhjen e gjërave- Maxim tregon për ato që ka vjedhur. Bota e gruas së tij është e mbushur me vepra artizanale shkollore dhe tingujt e fëmijëve që luajnë jashtë. Në të tijën, ka breshëri armësh.
Një natë marsin e kaluar, Maksimi kishte probleme për ta mbajtur bisedën me gruan e tij. Ai kishte pirë, si çdo natë. Ai i tha asaj se kishte vrarë civilë – e po ashtu i shtoi se po mendon aq shumë sa mendon se mund të çmendet. Ai tha se mund të mos kthehej i gjallë në shtëpi. Ai ishte ulur, i dehur në errësirë, duke pritur që të fillonin sulmet e artilerisë ukrainase.
Gruaja: “Pse? Pse po pi?”
Maxim: "Të gjithë janë të tillë këtu. Është e pamundur pa alkoolin këtu.”
Gruaja: "Si do ta mbrosh veten nëse je i çoroditur?"
Maksim: “Krejt normale. Përkundrazi, është më e lehtë të qëllosh ... civilë. Të mos flasim për këtë. Do të kthehem dhe do t'ju tregoj si është këtu dhe pse pimë!"
Gruaja: "Të lutem, vetëm ki kujdes!"
Maxim: "Gjithçka do të jetë mirë. ... Unë kurrë nuk kam parë një ferr të tillë si këtu. Jam i tronditur.”
Në telefonatën e fundit të përgjuar, gruaja e Maksimit duket se e ka pasur një parandjenjë.
Gruaja: "A është gjithçka në rregull?"
Gruaja: "Ji i sinqertë me mua - a është gjithçka në rregull?"
Gruaja: "Nuk ka asgjë, thjesht nuk mund të fle natën."
Maksimit është pak pa frymë. Ai dhe njësia e tij po përgatiten për të shkuar në. Gruaja e tij e pyet se ku po shkojnë.
"Përpara," i thotë ai asaj.
"Nuk do të mund të telefonoj për një farë kohë."
Përkthyer dhe përshtatur nga Dosja.al
ukrainë rusi luftë
