Një protestues i pranishëm para Ministrisë së Arsimit ka ironizuar efektivët e policisë për sjelljen e tyre gjatë protes...
BOTA
Analiza: Si do ta marrë Donald Trump Grenlandën?
e. dPërditësimi i fundit 31 Mars 2025, 15:06
SHBA- Presidenti amrikan Donald Trump ka shkaktuar trazira në marrëdhëniet ndërkombëtare, pikërisht një ditë pas marrjes së presidencës amerikane. Tarifat jashtëzakonisht të larta që ai përdor si një armë tregtare për të detyruar shtetet e tjera t'i binden diktateve të saj janë vetëm një pjesë e vogël e politikës së tij të jashtme ekspansioniste.
Nga Kanali i Panamasë, kontrolli i të cilit SHBA-ja ka kërcënuar të rimarrë për të parandaluar depërtimin e mëtejshëm kinez në kontinentin amerikan, në Kanada, të cilës ai zyrtarisht po i kërkon të bëhet shteti i 51-të i SHBA-së, Trump duket i papenguar nga parimet tradicionale që qeverisin vendet aleate. Kështu, ai e ka bërë të qartë se Grenlanda duhet me çdo kusht të bëhet territor amerikan, duke krijuar tensione të reja me Danimarkën dhe Bashkimin Evropian.
Veç kësaj, vizita e zëvendëspresidentit J.D.Vance dhe vizita e gruas së tij në ishull, e cila nxiti menjëherë reagime politike, e intensifikon edhe më shumë tensionin, pasi duke folur me ushtarët në bazën amerikane, ai shprehu besimin se Grenlanda do të bëhet pjesë e Shteteve të Bashkuara.
Por si do të ishte ishulli më i madh në planet nëse do të bëhej një shtet amerikan?
Rëndësia strategjike e Grenlandës për SHBA-në daton që nga Lufta e Dytë Botërore, kur SHBA fitoi një prani ushtarake në ishull me krijimin e bazës Thule (tani Baza Hapësinore Pituffik). Kjo nuk është hera e parë që një administratë amerikane shqyrton idenë e blerjes së Grenlandës Qysh në vitin 1867, administrata e Andrew Johnson kishte menduar të blinte Grenlandën, pas Marrëveshjes së Alaskës. Përpjekja më serioze erdhi në vitin 1946, kur Presidenti Harry Truman propozoi blerjen e ishullit për 100 milionë dollarë në ar një propozim që Kopenhagen e refuzoi. Megjithatë, ekspertët theksojnë se kushtet e së drejtës ndërkombëtare kanë ndryshuar.
"Ofertat e mëparshme u bënë në një kontekst tjetër ligjor, kur marrëveshjet koloniale shpërfillnin vetë popullsinë e rajoneve," vëren Profesorja e së Drejtës së Rajoneve Polare Rachel Lorna Johnston.
Nga ana tjetër, analistë ligjorë dhe ekspertë të sigurisë, si William Banks dhe Romain Chuffart, i karakterizojnë skenarët e integrimit si shumë të pamundur, duke theksuar se çdo lëvizje e tillë do të duhej të rezultojë nga vullneti demokratik i grenlandezëve dhe negociatat me Danimarkën. Sipas ekspertëve, mundësia që Grenlanda të bëhet pjesë e SHBA-së nuk është thjesht e pamundur është pothuajse e pamundur sipas ligjit ndërkombëtar dhe kushtetutës daneze.
Profesori William C. Banks nga Universiteti i Sirakuzës në SHBA e përshkroi idenë si një ëndërr. Grenlanda do të duhet të aplikojë për tu bërë një shtet në SHBA, gjë që konsiderohet shumë e pamundur. Romain Chuffart, president i Institutit Arktik, vuri në dukje se çdo vendim për të ndryshuar sovranitetin ose statusin varet vetëm nga proceset demokratike brenda Grenlandës dhe Danimarkës.
Një sondazh i kompanisë Verian në emër të gazetave Berlingske dhe Sermitsiaq tregoi se 85% e grenlandezëve refuzojnë idenë e aneksimit në SHBA. Edhe pse shumica e banorëve mbështesin pavarësinë nga Danimarka, nuk ka asnjë tregues të dëshirës për t'u bashkuar me Shtetet e Bashkuara. Profesor Ulrik Pram Gad i Institutit Danez për Studime Ndërkombëtare tha se në thelb të gjitha forcat politike në Grenlandë, si dhe shoqëria civile, e kundërshtojnë plotësisht mundësinë e bashkimit me Shtetet e Bashkuara.
Edhe pse mesazhet e Trump janë fokusuar kryesisht në marrjen e Grenlandës, ai nuk e ka përjashtuar përdorimin e veprimeve ushtarake. Analisti Barry Scott Zellen tha se një okupim ushtarak i Grenlandës do të ishte i shpejtë dhe kryesisht pa gjak. Por të tjerët ishin më pak të bindur, me Ulrik Pram Gad që e quajti idenë e një kontrolli ushtarak qesharak. Ai tha për Newsweek se Grenlanda nuk është një rajon që i jepet pushtimit ushtarak.
"është një bllok i madh akulli i rrethuar nga një brez shkëmbor toke i mbushur me male të mprehta dhe gryka të thella, të mbushura me akull. Nuk ka dy vendbanime të lidhura me një rrugë, pasi të zbarkojnë, pushtuesit nuk do të shkojnë askund. Një grusht marinsash amerikanë do të marrin përsipër detyrat e policisë në çdo fshat me 20-200 banorë? Barkat me armë amerikane për të parandaluar anijet me kontejnerë që të sjellin mallra konsumi nga Danimarka? Një agjent i CIA-s që detyron kryeministrin të nënshkruajë një deklaratë besnikërie ndaj Presidentit Trump me armë?" tha Gand.
Mundësia e një përpjekjeje amerikane për integrim po shkakton tashmë trazira gjeopolitike. Ish-zëvendës sekretari amerikan i Mbrojtjes për Evropën, Jim Townsend, paralajmëroi se një skenar i tillë do të ishte katastrofik për NATO-n: "Do të shkaktonte një krizë të madhe në marrëdhëniet SHBA-Europiane dhe do të ishte një dhuratë për Rusinë dhe Kinën".
Vladimir Putin, duke folur në një forum në Arktik, tha se retorika e Trump nuk është thjesht fantazi, duke theksuar se Rusia po monitoron situatën dhe po forcon praninë e saj ushtarake në rajon./Newsweek /
