Kryetari i Partisë Demokratike Sali Berisha, ka sjellë në vëmendje një deklaratë të eurodeputetit Tomáš Zdech...
BOTA
E hëna e tretë e janarit, dita më dëshpëruese e vitit/ Si lindi termi "E Hëna Blu" dhe çfarë thonë ekspertët
n.fPërditësimi i fundit 20 Janar 2025, 16:04
Foto ilustruese
SHBA- E hëna e sotme, 20 Janar njihet si e “E Hëna Blu” ndërsa kjo ditë konsiderohet si më melankolikja e vitit. Por pse e hëna e sotme është më dëshpëruese se çdo ditë tjetër e vitit? Në vitin 2005, kompania britanike “Sky Travel” filloi të shënonte të hënën e tretë të janarit të çdo viti si “E Hëna Blu” në fushatat e saj reklamuese.
Kompania përdori një "formulë" matematikore, të zhvilluar nga psikologu Cliff Arnall, e cila pretendon se është dita kur nivelet e lumturisë bien në nivelet më të ulëta të vitit. Më pas, kompania përdori termin "E hëna blu" në fushatën e saj reklamuese, e cila ishte krijuar për të inkurajuar rezervimet e verës që, kompania pretendonte, do të vendosnin një "frenim" në errësirën e ditës.
Nuk ka asnjë provë të besueshme kërkimore për të treguar se e hëna blu është më dëshpëruese se çdo ditë tjetër ose se është dita më dëshpëruese e vitit. Prandaj, kjo e hënë e veçantë është hedhur poshtë si një marifet PR, ndërsa kritikët e teorisë së Arnal, duke përfshirë Fondacionin e Shëndetit Mendor, një organizatë jofitimprurëse në Mbretërinë e Bashkuar, argumentojnë se termi E hënë Blu mund të jetë potencialisht i dëmshëm për mirëqenien njerëzore.
Kritikët e konceptit të "të hënës blu" kanë thënë se atribuimi i depresionit klinik për shkaqe të jashtme - siç është ideja se numri i ditëve që nga Krishtlindjet mund të ndikojë negativisht tek njerëzit e ndikuar prej tij - duke sugjeruar që gjendja e tyre mund të zgjidhet me diçka kaq të lehtë si rezervimi i një pushimi në një plazh me diell.
Ajo që është e vërtetë është "bluja" i dimrit, më i njohur klinikisht si çrregullimi afektiv sezonal, ose SAD. Është një formë depresioni që njerëzit përjetojnë zakonisht gjatë muajve të vjeshtës dhe dimrit kur ka më pak rreze dielli. Muajt më të vështirë për njerëzit me SAD në SHBA priren të jenë janari dhe shkurti, por ai përmirësohet me ardhjen e pranverës.
Psychology Today raportoi se SAD vlerësohet të prekë 10 milionë amerikanë dhe se 10% deri në 20% të tjerë mund të kenë simptoma të lehta. Për 5% të të rriturve që përjetojnë SAD, për rreth 40% të vitit ata kanë simptoma që mund të jenë dërrmuese dhe mund të ndërhyjnë në jetën e tyre të përditshme.
Gjendja ka qenë e lidhur me një çekuilibër biokimik në tru, i shkaktuar nga orët më të shkurtra të ditës dhe më pak rrezet e diellit në dimër. Ndërsa stinët ndryshojnë, njerëzit përjetojnë një ndryshim në orën e tyre të brendshme biologjike, ose ritmin cirkadian, që mund t'i bëjë ata të jenë jashtë sinkronizimit me orarin e tyre të rregullt.
Sipas Shoqatës Amerikane të Psikiatrisë, simptomat e zakonshme të SAD përfshijnë lodhjen pavarësisht nga sa fle një person dhe shtimin në peshë të lidhur me ngrënien e tepërt dhe dëshirat për karbohidrate.
Shenja të tjera përfshijnë ndjenjat e trishtimit, humbjen e interesit për aktivitetet e shijuara dikur, ndjenjat e pavlefshmërisë ose fajit, probleme me përqendrimin ose marrjen e vendimeve, mendimet e vdekjes ose vetëvrasjes, madje edhe përpjekjet për vetëvrasje. Fillimi i SAD mund të ndodhë në çdo moshë, por zakonisht fillon midis moshës 18 dhe 30 vjeç dhe është më e zakonshme tek gratë sesa tek burrat.
