Dritare të thyera, njolla zjarri nëpër mure: ministria e Arsimit në Tiranë mbart gjurmët e protestave të ditëve të...
BOTA
Nga e enjtja bota hyn në një garë të re të armëve bërthamore jashtë kontrolli
PiranjatPërditësimi i fundit 4 Shkurt 2026, 23:17
Jemi gati të hyjmë në një botë pa kontroll të armëve bërthamore. Traktati i fundit i mbetur që kufizon arsenalet e Rusisë dhe SHBA-së do të skadojë të enjten. Kjo do të thotë që, për herë të parë në më shumë se gjysmë shekulli, nuk do të ketë kufizime ligjore për raketat dhe kokat e tyre bërthamore, dhe ka frikë se jemi në prag të një gare të re armatimesh. "Është një situatë serioze", tha për Sky News Vasily Kashin, bashkëpunëtor kërkimor në Shkollën e Lartë të Ekonomisë në Moskë.
"Ndoshta tani mund të dëshmojmë shumë zhvillime, veçanërisht në politikën bërthamore të SHBA-së dhe situata do të jetë mjaft e paparashikueshme. "Ekziston një rrezik real i një gare armësh bërthamore në vitet e ardhshme”, tha ai.
Marrëveshja e parë mbi kontrollin e armëve midis superfuqive bërthamore të botës u nënshkrua në vitin 1972 nga presidenti amerikan Richard Nixon dhe udhëheqësi sovjetik Leonid Brezhnev.
Qëllimi ishte të ngadalësohej gara e armatimeve dhe të parandalohej një keqkuptim katastrofik. Edhe në kulmin e Luftës së Ftohtë, këta dy rivalë mund të binin dakord për këtë. Në vitin 1991, ndërsa Bashkimi Sovjetik ra, George Bush i vjetri dhe Mikhail Gorbachev nënshkruan traktatin START. Ishte hera e parë që të dyja palët duhej të zvogëlonin arsenalet e tyre dhe shënoi fillimin e një kuadri inspektimi, në mënyrë që secila palë të mund të kontrollonte nëse pala tjetër po i përmbushte kufizimet.
Traktati më i fundit - START i Ri - u nënshkrua në vitin 2010 nga Barack Obama dhe Dmitry Medvedev, përpara se të zgjatej për pesë vjet në vitin 2021.
Në secilën anë, numri i kokave strategjike të vendosura është i kufizuar në 1,550, dhe numri i mjeteve të shpërndarjes është i kufizuar në 700. Kjo është më se e mjaftueshme që Rusia dhe SHBA-ja të shkatërrojnë njëra-tjetrën, por gjithsesi është një kufi. Dhe kur ky traktat të skadojë të enjten, ky kufizim nuk do të ekzistojë më, duke i dhënë fund dekadave të bashkëpunimit për kontrollin e armëve.
Pra, si kemi arritur në këtë pikë?
Pushtimi i Ukrainës nga Kremlini në vitin 2022 solli një përkeqësim të marrëdhënieve Rusi-SHBA, deri në atë pikë sa bisedimet për të negociuar një traktat të ri nuk u caktuan kurrë.
Kushtet e traktatit aktual lejojnë vetëm një zgjatje formale.
Vladimir Putin ka propozuar një zgjatje joformale të mandatit për 12 muaj, por Donald Trump deri më tani nuk ka rënë dakord.
Disa besojnë se ai është i çmendur që nuk e bën, nga frika se SHBA-të do të jenë ato që do të humbasin nëse ka një garë armatimesh. Por të tjerë besojnë se është një veprim i mirë, duke e lënë Amerikën të lirë të konkurrojë me ndërtimin bërthamor të vendeve të tjera si Kina.
Dhe Kina është qartësisht në mendjen e presidentit amerikan - ai thotë se dëshiron një traktat të ri trepalësh që përfshin Pekinin. /PiranjatNews/
