Ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati ka reaguar për herë të parë në lidhje me protestat masive të të rinjve dhe qyteta...
BOTA
Pse Europa po piqet? Vera më ekstreme e shekullit me vdekje dhe vapë të tmerrshme
PiranjatPërditësimi i fundit 29 Qershor 2026, 17:55
Ndërsa Evropa po përballet me temperatura rekord dhe viktima nga i nxehti ekstrem, Organizata Botërore Meteorologjike paralajmëron se fenomeni "Super El Niño" mund ta përkeqësojë edhe më tej situatën gjatë muajve në vijim.
Përgatituni për El Nino
Ky është paralajmërimi i Organizatës Botërore Meteorologjike (WMO), i cili në pamje të parë tingëllon paradoksal. Ndërsa Franca, Britania e Madhe, Gjermania, Belgjika, Spanja, Italia Veriore dhe vende të tjera evropiane po përjetojnë një valë historike dhe vdekjeprurëse të të nxehtit, shkencëtarët theksojnë se faza më e rëndë mund të jetë ende përpara.
Fenomeni që shumë meteorologë e quajnë jozyrtarisht "Super El Niño" pritet të jetë ndër më të fuqishmit e regjistruar ndonjëherë, ose të paktën më i forti i 150 viteve të fundit. Sipas parashikimeve, ai mund të sjellë verën më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë në shumë vende.
Shkencëtarët paralajmërojnë se El Niño, i cili sapo është formuar, ka gjasa të forcohet në nivele historike, duke shkaktuar fenomene ekstreme të motit: temperatura rekord në Evropë, uragane dhe përmbytje në Amerikë, si edhe anomali klimatike në rajone të tjera të botës.
Alarm i kuq në Evropë
E marta e kaluar u regjistrua si dita më e nxehtë në historinë e Francës, duke kaluar edhe rekordin e valës së të nxehtit të gushtit 2003, e cila shkaktoi rreth 15 mijë viktima.
Temperatura mesatare në 30 stacionet meteorologjike arriti në 29,8°C, ndërsa në qytete si Parisi termometri shënoi 42°C. Autoritetet shëndetësore shpallën alarm të kuq dhe ministrja franceze e Shëndetësisë, Stéphanie Rist, paralajmëroi se vala e të nxehtit rrezikon të gjithë qytetarët, duke theksuar se "edhe të rinjtë po pësojnë infarkte".
Pas rekordit të ditës, Météo France regjistroi edhe natën më të nxehtë në historinë e vendit. Temperatura mesatare nuk zbriti nën 22°C, ndërsa në qytetin Nantes arriti në 27,2°C gjatë natës.
Tre centrale bërthamore ndërprenë përkohësisht aktivitetin për shkak të temperaturave ekstreme, ndërsa mësuesit zhvilluan protesta duke denoncuar kushtet e papranueshme të punës.
Gjermania dhe Evropa Qendrore nën temperatura ekstreme
Gjermania po përjeton një nga valët më të forta të të nxehtit të regjistruara ndonjëherë. Në disa zona temperaturat kanë kaluar 40°C, ndërsa në landin Baden-Württemberg gjatë natës së të mërkurës termometri nuk zbriti nën 26,2°C.
Shërbimi Meteorologjik Gjerman e cilëson situatën si një valë historike të të nxehtit.
Gjysmëmaratona e Hamburgut u anulua, ndërsa kompania kombëtare hekurudhore u ofroi udhëtarëve anulim falas të biletave për arsye sigurie.
Edhe Luksemburgu regjistroi temperaturën më të lartë të muajit qershor në historinë e tij, 38,3°C, ndërsa Italia Veriore po përballet me ditë me mbi 40°C dhe net kur temperaturat nuk bien nën 29°C, duke detyruar banorët dhe turistët të kërkojnë strehim në ambiente me ajër të kondicionuar, në plazhe ose pranë burimeve të ujit.
Alarm i kuq është shpallur edhe në Zvicër dhe Çeki, ndërsa Austria, Holanda, Londra dhe verilindja e Anglisë po përgatiten për temperatura që mund të arrijnë ose të kalojnë 40°C.
Çfarë është "kupola termike"? Sipas shërbimit meteorologjik francez Météo France dhe platformës Severe Weather Europe, temperaturat ekstreme shkaktohen nga një fenomen i njohur si kupolë termike (heat dome).
Ky fenomen krijohet kur një sistem me presion të lartë zhvillohet në shtresat e sipërme të atmosferës. Ajri poshtë tij ngjeshet dhe ngrohet, ndërsa masa e ajrit të nxehtë mbetet e bllokuar mbi një rajon për një periudhë të gjatë.
Meteorologët theksojnë se temperaturat aktuale janë 12 deri në 16 gradë Celsius mbi mesataren klimatike afatgjatë, ndërsa ndryshimet klimatike dhe gazrat serrë e përkeqësojnë më tej situatën.
Roli i El Nino
Një pjesë e madhe e klimatologëve e lidhin këtë valë të pazakontë të të nxehtit me forcimin e fenomenit El Niño.
El Niño, që në spanjisht do të thotë "Djali", shfaqet kur temperaturat e sipërfaqes së oqeanit në Paqësorin Lindor rriten ndjeshëm mbi normalen.
Ky fenomen ndikon në klimën globale, duke rritur temperaturat mesatare dhe duke favorizuar shfaqjen e fenomeneve ekstreme, si valë të të nxehtit, thatësira, uragane dhe reshje intensive.
Fenomeni El Niño i viteve 2023–2024 kontribuoi në temperaturat më të larta të regjistruara ndonjëherë në planet dhe u shoqërua me zjarre, përmbytje dhe valë të nxehti në shumë kontinente.
Pse goditet më fort Evropa Veriore?
Shkencëtarët shpjegojnë se ndikimi më i madh në Evropë lidhet me ndryshimet klimatike.
Kontinenti evropian po ngrohet me një ritëm rreth dy herë më të shpejtë se mesatarja globale dhe temperaturat janë tashmë rreth 2,5°C mbi nivelet para-industriale.
Megjithatë, kjo nuk shpjegon plotësisht pse vala aktuale prek veçanërisht Francën, Britaninë, Gjermaninë, Zvicrën dhe vendet e tjera të Evropës Veriore.
Ekspertët theksojnë se këto rajone ndodhen më pranë Arktikut, i cili është zona që po ngrohet më shpejt në planet. Temperaturat atje po rriten deri në katër herë më shpejt se mesatarja globale.
Shkrirja e akullit në Arktik krijon një cikël që përforcon ngrohjen globale. Me zvogëlimin e sipërfaqeve të mbuluara me akull, Toka reflekton më pak rrezatim diellor dhe thith më shumë nxehtësi, duke përshpejtuar edhe më tej shkrirjen.
Sipas specialistëve, një faktor shtesë është edhe ulja e ndotjes atmosferike në Bashkimin Evropian. Masat për reduktimin e aerosoleve kanë përmirësuar cilësinë e ajrit dhe shëndetin publik, por njëkohësisht kanë pakësuar grimcat që më parë pengonin një pjesë të rrezatimit diellor të arrinte në sipërfaqen e Tokës. Kjo ka bërë që disa zona të ngrohen më shpejt se më parë.
