Një profesor matematike në Universitetin e Patrës në Greqi ka vendosur një rregull të pazakontë për provimet e shtator...
BOTA
Pse vala vdekjeprurëse e të nxehtit në Evropë nuk është për shkak të një fenomeni natyror të motit
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Qershor 2026, 18:35
Evropianët po vuajnë nga vala e fundit e të nxehtit, për të cilën ekspertët thonë se po “përforcohet nga ngrohja afatgjatë” – jo nga El Niño.
Evropa Perëndimore vazhdon të përballet me valën e tretë të të nxehtit të vitit, ndërsa temperaturat përvëluese nuk tregojnë shenja rënieje deri në fundjavë.
Të hënën (22 qershor) Franca vendosi më shumë se gjysmën e 96 departamenteve të saj kontinentale në alarm të kuq, duke i nxitur qytetarët të ushtrojnë “vigjilencë absolute” dhe të qëndrojnë larg diellit të drejtpërdrejtë gjatë valës së nxehtë.
Kjo vjen ndërsa zona të mëdha të vendit përballen me temperatura që tejkalojnë 40℃, si dhe me një sërë netësh tropikale – ku temperatura nuk bie kurrë nën 20℃ gjatë një periudhe 24-orëshe.
Dy fëmijë, katër dhe dy vjeç, u gjetën të vdekur në makinën e familjes së tyre në Francën juglindore të hënën, me zyrtarët që konfirmojnë se nxehtësia e madhe është “pika kryesore e hetimit”. Vdekjet tragjike vijnë pas atyre të tre të moshuarve që vdiqën pranë Bordeaux gjatë fundjavës për shkak të problemeve shëndetësore të shkaktuara nga temperaturat ekstreme.
Matanë kanalit, Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar ka lëshuar një paralajmërim të kuq për nxehtësi ekstreme për sot dhe nesër në pjesë të Anglisë qendrore dhe jugore, si dhe në Uells. Temperaturat pritet të rriten në 39℃ në ditët në vijim, ndërsa temperaturat gjatë natës do të jenë gjithashtu “shumë të larta”.
“Lagështia është gjithashtu një faktor, duke e bërë këtë valë të nxehti edhe më me ndikim, me stresin nga nxehtësia një rrezik për të gjithë”, thotë Zyra Meteorologjike.
Në Gjermani, rritja e temperaturave ka rritur shanset e zjarreve në pyje, veçanërisht në jug dhe lindje të vendit. Rajone duke përfshirë Bonin, Shtutgartin dhe Frankfurtin po përgatiten për temperatura që do të arrijnë afër 40 gradë celsius gjatë fundjavës.
A është El Niño shkaku i valës së të nxehtit përvëlues në Evropë?
Më herët këtë muaj, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) deklaroi se kushtet e El Niño-s janë zyrtarisht në zhvillim e sipër në Paqësorin tropikal, pas muajsh monitorimi.
Shumë parashikues paralajmërojnë se kushtet e El Niño mund të jenë ngjarja më e fortë në dekada, duke çuar në mbulimin mediatik të të ashtuquajturit ‘Super El Niño’. Megjithatë, kjo nuk është një kategori zyrtare shkencore dhe nuk përdoret nga NOAA.
El Niño (në spanjisht do të thotë ‘djali’) është një fenomen natyror që ndodh kur temperaturat e detit në Oqeanin Paqësor Lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta. Kjo mund të rrisë temperaturat globale, duke hapur rrugën për mot më ekstrem.
Ngjarjet e mëparshme të El Niño-s, të tilla si ajo gjatë majit 2023 deri në mars 2024, kontribuan në nxehtësinë rekord që ushqeu një seri valësh të nxehti vdekjeprurëse, zjarreve në pyje dhe përmbytjeve në të gjithë globin.
Ekspertët në Institutin IHE Delft për Edukimin mbi Ujin në Holandë kanë paralajmëruar se El Niño mund të ketë një sërë efektesh anësore përtej temperaturave më të larta, duke përfshirë thatësirën, pasigurinë ushqimore dhe madje edhe mungesat e energjisë elektrike .
Shumë media po ia atribuojnë valën aktuale të të nxehtit në Evropë El Niños, por Ioanna Vergini, themeluese e platformës globale të parashikimit të motit WYF24, i thotë Euronews Earth se kjo është “meteorologjikisht e gabuar”.
“Paqësori nuk është në një gjendje të fortë El Niño tani, dhe edhe kur është, ndikimi i tij i drejtpërdrejtë në nxehtësinë verore evropiane është i dobët dhe i kufizuar dobët”, shpjegon ajo.
“Ky është një ngjarje klasike bllokuese e rrjedhës së ajrit që vepron në një sfond rekord të ngrohtë. Kupola është mekanizmi; ngrohja afatgjatë është përforcuesi; El Niño është një shpërqendrim.”
Kur dhe ku godet ndikimi i El Niños?
Ndërsa ndikimi i El Niño mund të jetë i rëndë, përçarjet ndihen kryesisht në tropikë. Përmbytjet janë një rrezik i zakonshëm në Amerikën e Jugut, si në Perunë veriore, dhe mund të arrijnë në pjesë të Afrikës Lindore, Azisë Qendrore dhe SHBA-së jugore.
Rreziqet e thatësirave dhe zjarreve në pyje rriten gjatë El Niño, veçanërisht në pjesën më të madhe të Australisë, pjesët veriore të Amerikës së Jugut dhe në vendet aziatike si Indonezia.
Në Evropë dhe Mbretërinë e Bashkuar, ndikimet e El Niño janë shumë më indirekte – por prapëseprapë mund të rrisin mundësinë e kushteve më të paqëndrueshme më vonë gjatë vitit – siç është një mot më i butë, më i lagësht dhe me erë gjatë vjeshtës dhe fillimit të dimrit.
“El Niño mund të shoqërohet gjithashtu me periudha më të ftohta dhe më të qeta të fundit të dimrit në Mbretërinë e Bashkuar”, thotë Zyra Meteorologjike Britanike. “Megjithatë, çdo ndikim i mundshëm do të vlerësohet më hollësisht më vonë gjatë vitit, ndërsa parashikimet evoluojnë.”
Ekspertët e klimës parashikojnë se në fund të këtij viti dhe në vitin 2027, bota ka të ngjarë të shohë temperatura shumë të larta – por kjo nuk po kontribuon në nxehtësinë intensive që tashmë ka përfshirë pjesën më të madhe të Evropës Perëndimore.
El Niño ‘vjen dhe shkon’ – ndryshimet klimatike jo
Shumica e ngjarjeve të El Niño kanë rritur përkohësisht temperaturat mesatare globale me rreth 0.2℃.
Kjo nuk është aq e rëndësishme sa ndryshimi i klimës i shkaktuar nga njeriu , i cili e ka rritur temperaturën globale të sipërfaqes me afërsisht 1.3 – 1.5℃ krahasuar me nivelet para-industriale.
Prandaj, ndikimet e El Niños përkeqësohen nga një botë që tashmë po ngrohet. Kjo është arsyeja pse viti 2025 ishte viti i tretë më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë – më i nxehtë se viti 2016 i El Niños – pavarësisht ndikimit natyrshëm të ftohtë të një ngjarjeje La Niña.
La Niña (në spanjisht do të thotë vajza) zakonisht i ftoh temperaturat globale duke forcuar erërat e tregtisë dhe duke tërhequr ujë më të ftohtë nga thellësitë e oqeanit në sipërfaqe përgjatë Paqësorit ekuatorial. La Niña ndodh gjithashtu në mënyrë të çrregullt, por tenton të zgjasë më shumë se El Niño.
“El Niño është një fenomen natyror”, tha shkencëtarja e klimës Friederike Otto nga Imperial College London në maj, përpara se kushtet e El Niños të kishin filluar zyrtarisht. “Ai vjen e shkon.”
Evropa po ngrohet më shumë se dy herë më shpejt se mesatarja globale, me temperatura që janë rritur me rreth 2.5°C krahasuar me nivelet para-industriale.
Pjesë të Evropës shtrihen në Arktik, rajoni me ngrohjen më të shpejtë në Tokë, ku temperaturat po rriten me tre deri në katër herë më shumë se shpejtësia globale. Ndërsa shkrihet bora dhe akulli, më pak rrezet e diellit reflektohen nga sipërfaqja e Tokës, ndërsa sipërfaqet më të errëta që janë të ekspozuara thithin më shumë nxehtësi, duke përforcuar shkrirjen.
Kontrollet e emetimeve e kanë ndihmuar Evropën të zvogëlojë ndotjen e ajrit, gjë që ka sjellë përfitime të gjera për shëndetin e njeriut dhe mjedisin. Por gjithashtu ka zvogëluar retë e nivelit të ulët të prodhuara nga aerosolet, të cilat vepronin si një barrierë ftohëse.
