Një veshkë derri e modifikuar gjenetikisht ka mbajtur gjallë dhe pa dializë një 66-vjeçar për plot nëntë muaj, p&...
BOTA
Rikthimi i Trump në Shtëpinë e Bardhë ringjall debatin historik: Deri ku duhet të shtrihen pushtetet e Presidentit?
PiranjatPërditësimi i fundit 3 Korrik 2026, 12:04
Dyqind e pesëdhjetë vjet pasi Shtetet e Bashkuara shpallën pavarësinë nga monarkia britanike dhe ndërtuan një sistem të bazuar mbi kufizimin e pushtetit të një njeriu të vetëm, presidenca e dytë e Donald Trump ka rikthyer një debat të vjetër: deri ku duhet të shtrihen kompetencat e presidentit? Për mbështetësit e tij, Trump po ushtron autoritetin që i kanë dhënë votuesit. Për kritikët, ai po teston kufijtë e Kushtetutës amerikane në një mënyrë të paprecedentë.
Presidenti Donald Trump duket se kënaqet duke krijuar shfaqje të dukshme të fuqisë së tij personale. Ai rrethohet me anëtarë të kabinetit dhe zyrtarë që e lavdërojnë publikisht, sulmon liderët botërorë që kanë humbur mbështetjen e tij dhe ushtron presion mbi disa nga korporatat më të mëdha amerikane për të vepruar sipas dëshirës së tij.
Teksa po i afrohet gjysmës së mandatit të tij të dytë në Shtëpinë e Bardhë, Trump deklaroi së fundmi në një intervistë se “nuk ka kufij” për pushtetin e tij.
Ky qëndrim duket krejtësisht në kundërshtim me atë që njihet si “eksperimenti amerikan”, i cili nisi 250 vjet më parë, kur vendi shpalli pavarësinë nga sundimi monarkik britanik.
Kritikët e Trump thonë se etërit themelues të SHBA-së do ta shihnin me shqetësim mënyrën se si ai e ushtron pushtetin. Miliona njerëz kanë marshuar në protesta kundër tij në SHBA dhe në vende të tjera të botës nën sloganet “Pa Mbretër”, “Demokraci, jo Monarki” dhe “Ne kemi Kushtetutë, jo Mbret”.
Sipas tyre, Trump po e shtyn pushtetin presidencial më larg se çdo president para tij.
Për shembull, ai nuk mori miratimin e Kongresit përpara se të niste luftën kundër Iranit. Gjithashtu, ai mbajti shumicën e ligjvënësve jashtë dijenisë për operacionin ushtarak në Venezuelë që synonte kapjen e presidentit Nicolás Maduro. Po ashtu, ai përdori kompetencat emergjente për të vendosur tarifa tregtare në mbarë botën pa miratimin e Kongresit, një veprim që më vonë u shpall antikushtetues nga Gjykata Supreme.
Përmes përdorimit të Departamentit amerikan të Drejtësisë për të hetuar dhe ndjekur penalisht kundërshtarët e tij të perceptuar, përfshirë ish-drejtorin e FBI-së James Comey, Trump akuzohet se ka prishur ndarjen tradicionale mes Shtëpisë së Bardhë dhe prokurorëve federalë, e cila ishte vendosur pas skandalit Watergate gjatë presidencës së Richard Nixon.
“Nuk ndihem si mbret,” tha Trump kur u pyet për protestat “Pa Mbretër”. “Më duhet të kaloj ferrin që të miratohen gjërat.”
Trump u zgjodh duke premtuar ndryshime rrënjësore pothuajse në çdo aspekt të politikës dhe qeverisjes amerikane. Nga emigracioni te tregtia dhe marrëdhëniet me aleatët tradicionalë të SHBA-së, shumë prej votuesve që e mbështetën në zgjedhjet e vitit 2024 prisnin ndryshime të mëdha.
Sipas sondazheve më të fundit të YouGov, katër në pesë republikanë miratojnë punën që po bën Trump. Megjithatë, në mesin e të gjithë votuesve amerikanë, miratimi për të ka rënë nën 40%, ndjeshëm më pak krahasuar me fillimin e mandatit të tij të dytë.
Sipas Julian Zelizer, profesor i historisë dhe çështjeve publike në Universitetin Princeton, Trump nuk është presidenti i parë që përpiqet të zgjerojë pushtetin e presidencës.
“Por nuk më vjen ndër mend ndonjë president tjetër që të ketë shkuar kaq larg dhe të jetë kaq i magjepsur pas pushtetit,” tha ai.
Nga ana tjetër, Joshua Treviño, drejtor i lartë në institutin konservator America First Policy Institute, paralajmëron se nuk duhet ngatërruar imazhi publik i ndërtuar me kujdes nga Trump me zgjerimin real të kompetencave presidenciale.
“Është e lehtë të ngatërrohet pamja me thelbin kur bëhet fjalë për Presidentin Trump,” tha ai.
Treviño kujtoi se edhe presidentë si Franklin D. Roosevelt dhe Richard Nixon janë përpjekur të zgjerojnë pushtetin ekzekutiv, duke shtuar se nuk beson që Trump po bën diçka krejtësisht unike në historinë amerikane.
Debati mbi sa pushtet duhet të ketë një politikan i vetëm ka qenë gjithmonë i ndezur në SHBA. Që në shekullin XVIII, etërit themelues ishin aq të shqetësuar për përqendrimin e pushtetit te një person i vetëm, sa disa prej tyre propozonin që vendi të drejtohej nga një komitet ekzekutiv dhe jo nga një president.
Ndërkohë, shumë amerikanë prisnin thjesht festimet e 4 Korrikut, për të cilat administrata Trump ka premtuar se do të jenë më madhështoret ndonjëherë.
John Knox, i ardhur nga Atlanta, tha se nuk dëshironte që festa të dominohej nga politika.
“Nëse dikush nuk pajtohet me Trump, koha për ta shprehur këtë është në zgjedhjet e mesmandatit në nëntor, jo gjatë festimeve të Ditës së Pavarësisë,” u shpreh ai.
Në Keystone të Dakotës së Jugut, avionët ushtarakë po fluturojnë mbi zonë ndërsa agjentët e Shërbimit Sekret përgatiten për vizitën e presidentit.
Trump do ta kalojë mbrëmjen para festimeve të 250-vjetorit në Mount Rushmore, ku në shkëmb janë gdhendur fytyrat e katër presidentëve amerikanë: George Washington, Thomas Jefferson, Abraham Lincoln dhe Theodore Roosevelt.
Vetë Trump ka shpërndarë në rrjetet sociale meme ku fytyra e tij shfaqet pranë katër presidentëve në monument. Madje, në Kongres është paraqitur edhe një projektligj që kërkon shtimin e figurës së tij në Mount Rushmore.
Mes mbështetësve të tij, kjo ide gjen përkrahje.
“Duhet të jetë në qendër dhe më i madhi nga të gjithë. Nuk kam qenë kurrë kaq i apasionuar pas ndonjë presidenti tjetër,” tha 72-vjeçari Terry Davis.
Miku i tij, Tim Burke, beson se historia do ta gjykojë Trump si një nga presidentët më të rëndësishëm të SHBA-së.
“Edhe pas 20 apo 30 vitesh, historianët do të thonë se ai ka qenë një nga presidentët më të mëdhenj në historinë e vendit tonë për atë që ka bërë,” tha ai.
Historiani Julian Zelizer paralajmëron se mënyra se si një president përdor pushtetin nuk ndikon vetëm tek qytetarët e sotëm, por krijon precedentë që presidentët e ardhshëm mund t’i ndjekin.
“Çdo zgjerim i pushtetit presidencial ka pasoja afatgjata. Ai krijon precedentë të rinj dhe normalizon sjellje që dikur konsideroheshin të jashtëzakonshme,” theksoi ai.
Modeli i presidencës amerikane u vendos në vitin 1789, kur George Washington u betua si presidenti i parë i Shteteve të Bashkuara.
Në fjalimin e tij inaugurues, Washington tha se një udhëheqës “duhet të jetë veçanërisht i vetëdijshëm për mangësitë e veta.”
Është e vështirë të imagjinohet Donald Trump – i cili ka deklaruar “Unë jam presidenti më i madh në histori” – duke shprehur një përulësi të ngjashme./Përktheu Piranjat News
