Tensione dhe përplasje verbale janë shënuar para Ministrisë së Arsimit, ku protestuesit u janë drejtuar efektivëve të ...
BOTA
Spiunazh përmes reklamave në internet, kompania izraelite dyshohet se gjurmoi miliona përdorues
PiranjatPërditësimi i fundit 16 Tetor 2026, 23:47
Një kompani izraelite e reklamimit digjital dyshohet se ka shfrytëzuar reklamat e zakonshme në internet për të gjurmuar miliona përdorues dhe për të mundësuar instalimin e programeve të spiunazhit në pajisjet e tyre, pa qenë nevoja që viktimat të klikonin ndonjë lidhje apo të shkarkonin dokumente.
Zbulimi është bërë nga studiuesit e sigurisë kibernetike të Citizen Lab, pranë Universitetit të Torontos, në bashkëpunim me kompaninë amerikane Confiant. Ata kanë identifikuar një sistem të sofistikuar mbikëqyrjeje të lidhur me kompaninë izraelite Discover-Tech, e cila dyshohet se ka shfrytëzuar infrastrukturën e reklamimit digjital për të gjurmuar përdorues dhe për të lehtësuar sulme kibernetike.
Sipas gjetjeve të publikuara më 15 tetor, reklamat e lidhura me Discover-Tech janë shfaqur në më shumë se 120 mijë faqe interneti dhe 75 mijë aplikacione, duke krijuar mundësi për gjurmimin e një numri të madh përdoruesish në mbarë botën.
Hetimi, për të cilin kanë raportuar edhe Politico dhe Reuters, ka ngritur shqetësime serioze për mënyrën se si infrastruktura globale e reklamave digjitale mund të shfrytëzohet për mbikëqyrje dhe spiunazh, përcjell Reporteri.net.
Si funksiononte sistemi i spiunazhit përmes reklamave?
Në pamje të parë, reklamat dukeshin krejtësisht të zakonshme, duke promovuar telefona, kufje dhe produkte të tjera elektronike. Megjithatë, pas tyre fshihej një mekanizëm që mundësonte identifikimin dhe gjurmimin e përdoruesve.
Sipas studiuesve, në disa raste mjaftonte që reklama të shfaqej në ekranin e telefonit apo kompjuterit për të mbledhur informacione rreth përdoruesit.
Discover-Tech përdorte një platformë të quajtur Controlium, përmes së cilës klientët mund të identifikonin përdoruesit, të analizonin pajisjet e tyre dhe të përcaktonin objektiva të mundshëm për sulme kibernetike.
Kur një person përzgjidhej si objektiv, sistemi mund të përdorej për të dërguar programe spiunazhi përmes reklamave. Kjo teknikë njihet si “zero-click”, pasi nuk kërkon që viktima të ndërmarrë ndonjë veprim.
Ndryshe nga sulmet tradicionale, ku përdoruesi duhet të klikojë në një lidhje të dyshimtë apo të shkarkojë një skedar të infektuar, në këtë rast komprometimi mund të ndodhë në mënyrë të fshehtë gjatë ngarkimit të reklamës.
Megjithatë, studiuesit nuk kanë konstatuar se çdo person që ka parë reklamat është infektuar. Gjurmimi masiv i përdoruesve dhe instalimi i programeve të spiunazhit përfaqësojnë dy nivele të ndryshme të aktivitetit të identifikuar.
45 kompjuterë të Al Jazeera-s u komprometuan me programin Candiru
Një nga zbulimet më shqetësuese të hetimit lidhet me televizionin ndërkombëtar Al Jazeera.
Citizen Lab ka konfirmuar se 45 kompjuterë me sistemin operativ Windows, të lidhur me këtë organizatë mediatike, janë komprometuar me programin e spiunazhit Candiru gjatë viteve 2024 dhe 2025.
Sipas analizës së të dhënave të rrjetit të televizionit, infektimi është realizuar përmes reklamave të shpërndara nga Discover-Tech.
Candiru është një kompani izraelite e teknologjisë së mbikëqyrjes, e cila në vitin 2021 u vendos në listën e zezë të Departamentit amerikan të Tregtisë.
Autoritetet amerikane e kishin lidhur teknologjinë e saj me sulme ndaj zyrtarëve qeveritarë, gazetarëve, aktivistëve dhe akademikëve.
Programet e këtij lloji mundësojnë qasje në informacione private, përfshirë mesazhe, fotografi, email-e dhe komunikime të tjera, varësisht nga pajisja dhe niveli i komprometimit.
Reklamat u shfaqën edhe në rrjete të NATO-s dhe institucioneve ndërkombëtare
Hetimi ka zbuluar se reklamat e lidhura me Discover-Tech janë shfaqur edhe në rrjete të përdorura nga institucione me rëndësi të veçantë ndërkombëtare.
Sipas studiuesve, në mesin e tyre janë rrjete të lidhura me NATO-n, Organizatën e Kombeve të Bashkuara, Komisionin Evropian, Pentagonin dhe Gjykatën Penale Ndërkombëtare.
Reklamat janë identifikuar gjithashtu në rrjete të lidhura me disa qeveri kombëtare dhe kompani të mëdha të teknologjisë.
Megjithatë, prania e reklamave në këto rrjete nuk dëshmon se institucionet përkatëse janë hakuar. Gjetjet tregojnë se infrastruktura e reklamimit ka krijuar mundësi për identifikimin dhe gjurmimin e përdoruesve edhe në mjedise me ndjeshmëri të lartë.
Discover-Tech shpërndante të paktën 10 milionë reklama në ditë
Sipas Jerome Dangu, bashkëthemelues i kompanisë Confiant, Discover-Tech shpërndante të paktën 10 milionë reklama në ditë në mbarë botën.
Ai vlerëson se qindra miliona njerëz mund të jenë ekspozuar ndaj reklamave të kompanisë.
Studiuesit kanë identifikuar aktivitet të lidhur me këtë sistem në vende të ndryshme, përfshirë Jemenin, Brazilin, Meksikën dhe Çekinë.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me mënyrën se si funksionon tregu i reklamimit digjital. Ai mbështetet në shkëmbimin e të dhënave mes shumë kompanive, shpesh brenda një fraksioni të sekondës, duke krijuar mundësi që informacionet e përdoruesve të shfrytëzohen për qëllime përtej reklamimit tradicional.
Google ndërpret bashkëpunimin me kompaninë izraelite
Pas publikimit të gjetjeve, disa kompani dhe organizata të mëdha kanë ndërmarrë masa ndaj Discover-Tech.
Google ka konfirmuar se e ka përjashtuar kompaninë nga platformat e saj të reklamimit për shkak të shkeljeve sistematike të politikave të saj.
Edhe kompania Beeswax, pjesë e Comcast, ka ndërprerë qasjen e Discover-Tech në platformën e saj.
Ndërkohë, IAB Europe, organizatë e industrisë evropiane të reklamimit digjital, ka pezulluar statusin e kompanisë në listën e shitësve të miratuar.
Sipas raportimeve të Reuters, përpjekjet për të marrë komente nga drejtuesit e Discover-Tech dhe pronarët e Candiru nuk kanë marrë përgjigje.
Studiuesit paralajmërojnë për rreziqet ndaj privatësisë
Ekspertët e Citizen Lab vlerësojnë se rasti nxjerr në pah një rrezik serioz për sigurinë dhe privatësinë e përdoruesve të internetit.
Infrastruktura e reklamave digjitale, e krijuar për t’i ndihmuar bizneset të arrijnë konsumatorët, mund të shfrytëzohet edhe për identifikimin, gjurmimin dhe sulmin ndaj individëve të caktuar.
Rreziku është veçanërisht shqetësues për gazetarët, aktivistët, zyrtarët shtetërorë dhe personat që trajtojnë informacione të ndjeshme.
Studiuesit u kanë bërë thirrje autoriteteve rregullatore dhe institucioneve të sigurisë kibernetike që të hetojnë mënyrën se si funksionon tregu i reklamave digjitale dhe të ndërmarrin masa për të parandaluar keqpërdorime të ngjashme.
Rasti tregon se kërcënimet kibernetike nuk kufizohen vetëm te lidhjet e dyshimta apo dokumentet e infektuara. Në raste të caktuara, edhe një reklamë që shfaqet automatikisht gjatë shfletimit të internetit mund të shndërrohet në mjet për mbikëqyrje dhe sulme të synuara.
