Protestat në Tiranë vijojnë me përplasje mes demonstruesve dhe policisë së rendit, shkruan BBC. Nxënësit e shkollave t...
BOTA
Vdekja e presidentit Raisi vjen në një kohë të vështirë për Lindjen e Mesme dhe Iranin, çfarë pritet të ndodhë?
r.llPërditësimi i fundit 20 Maj 2024, 08:57
ebrahim raisi
IRAN- Rrëzimi i një helikopteri që mbante presidentin dhe ministrin e jashtëm të Iranit vjen në një moment veçanërisht të vështirë në Lindjen e Mesme, dhe për situatën brenda Iranit.
Lufta e Izraelit kundër Hamasit dhe katastrofa e mëvonshme humanitare që është shpalosur në Gaza gjatë shtatë muajve të fundit ka ndezur debatin global dhe ka rritur tensionet në të gjithë Lindjen e Mesme. Ajo gjithashtu ka nxjerrë në shesh një luftë të gjatë në hije që ka zgjatur për dekada mes Iranit dhe Izraelit.
Muajin e kaluar Irani nisi një sulm të paprecedentë me dron dhe raketë ndaj Izraelit – sulmi i tij i parë i drejtpërdrejtë në këtë vend – në përgjigje të një sulmi ajror të dukshëm izraelit në konsullatën e Iranit në Damask që vrau një komandant të lartë të Gardës Revolucionare të Iranit (IRGC).
Izraeli u kundërpërgjigj një javë më vonë, sipas zyrtarëve amerikanë, duke goditur objektiva jashtë qytetit iranian të Isfahanit me një përgjigje shumë më të vogël dhe të kalibruar. Që atëherë, sulmet e drejtpërdrejta mes të dyve janë ndalur. Por lufta e përfaqësuesve vazhdon me milicitë e mbështetur nga Irani si Hamasi dhe Hezbollahu që vazhdojnë të luftojnë forcat izraelite.
Ndërkohë, lidershipi i vijës së ashpër të Iranit ka përballuar një shpërthim të mospajtimeve të fundit popullore në rrugët e vendit ku vitet e sanksioneve të udhëhequra nga SHBA-ja kanë goditur rëndë. Vendi u trondit nga demonstratat e udhëhequra nga të rinjtë kundër sundimit klerik dhe përkeqësimit të kushteve ekonomike pas vdekjes së Mahsa Amini në vitin 2022 në paraburgimin e policisë famëkeqe të moralit të Iranit.
Autoritetet iraniane që atëherë kanë nisur një goditje të gjerë ndaj disidencës në përgjigje të protestave. Kjo goditje ka çuar në shkelje të të drejtave të njeriut, disa prej të cilave përbëjnë "krime kundër njerëzimit", sipas një raporti të Kombeve të Bashkuara të publikuar në mars.
Dhe ndërsa protestat tani për tani janë ndalur kryesisht, kundërshtimi ndaj udhëheqjes klerikale mbetet thellësisht i rrënjosur në mesin e shumë iranianëve, veçanërisht të rinjve, të cilët dëshirojnë reforma, vende pune dhe një largim nga sundimi mbytës fetar.
Ish-shefi i drejtësisë i linjës së ashpër me të kaluarën e tij brutale të të drejtave të njeriut, Raisi u zgjodh president në vitin 2021 në një votim të projektuar shumë nga elita politike e Republikës Islamike, në mënyrë që ai të kandidonte praktikisht i pakontestueshëm. Raisi mundi një kandidat më të moderuar dhe fitorja e tij u pa se sinjalizonte fillimin e një epoke të re më të ashpër në Iran. Megjithatë pjesëmarrja për ato zgjedhje ishte vetëm 41 përqind, një rekord i ulët.
Kompetencat e presidentit të Iranit janë zbehur përfundimisht nga ato të liderit suprem Ali Khamenei, i cili është arbitri i fundit i punëve të brendshme dhe të jashtme në Republikën Islamike. Me vdekjen e Raisit, ka të ngjarë të mbahen zgjedhje të reja. Kushtetuta iraniane mandaton që zëvendëspresidenti — aktualisht Mohammad Mokhbar — do të marrë postin e presidentit të përkohshëm dhe se zgjedhjet e reja presidenciale do të mbahen brenda 50 ditëve. Kjo do të thotë se institucioni klerik i Iranit, i kryesuar nga Khamenei, tani duhet të gjejë një lider të ri që mund të mbështesë pas një sfondi të pasigurisë intensive rajonale dhe pakënaqësisë së brendshme.
