“Zëvendësohemi nëse s’e përdorim,” si po e ndryshon tregun e punës inteligjenca artificiale?

KOSOVË- Pagat më të larta në Kosovë janë në sektorin e teknologjisë së informacionit. Por, shumë detyra në këtë sektor tashmë mund të kryhen nga inteligjenca artificiale (IA). Organizata Ndërkombëtare e Punës paralajmëron se asnjë profesion nuk është plotësisht i sigurt, por ekspertët e fushës e shohin atë më shumë si ndihmë sesa rrezik.

Që më shumë se një dekadë, Lend Kelmendi ka hyrë në botën e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit. Nga koha kur ai kishte filluar karrierën e deri tani që mban pozitën e drejtorit të inxhinierisë në kompaninë Kutia, shumëçka ka ndryshuar.

“Ka qenë njëri prej versioneve të ChatGPT-së, që, kur ka dalë, ke mundur të thuash se të ka ndihmuar në punë”, thotë Kelmendi për Radion Evropa e Lirë.

Programet e para të inteligjencës artificiale nuk ishin të përsosura, thotë Kelmendi. Por, me kalimin e kohës, ato janë bërë pjesë gjithnjë e më e rëndësishmë e punës së tij dhe kolegëve të tij. Për Albi Hotin, programer, inteligjenca artificiale (IA) ka qenë pjesë e punës së tij që nga fillimi i karrierës, rreth dy vjet e gjysmë më parë.

“Ne e dimë që IA-ja mëson, mëson edhe nga ne. Sa më shumë që e përdorim, aq më shumë mëson ajo edhe prej përdoruesve të vet. Kështu që është ndihmë e madhe”, thotë Hoti.

Për çka e përdorin ata? Për të zgjidhur probleme të ndryshme në punën e tyre, për të kryer detyrat që s’kërkojnë shumë kreativitet… Por, një raport i publikuar këtë javë nga Organizata Botërore e Punës (ILO) paralajmëron se gjithnjë e më shumë detyra të këtij sektori - dhe jo vetëm - mund të kryhen nga inteligjenca artificiale.

Çka do të thotë kjo? Se disa profesione në të ardhmen mund të bëhen të panevojshme. Në raportin e ILO-së thuhet se një në katër punëtorë në të gjithë botën është i angazhuar në një profesion që rrezikohet të zëvendësohet deri në një masë nga inteligjenca artificiale.

Më të rrezikuar thuhet të jenë ata që kanë të ardhura më të larta dhe që janë të punësuar në vende më të pasura. Besnik Rama, drejtor ekzekutiv i kompanisë Novende dhe ligjërues për inteligjencë artificiale, shpjegon se si më parë teknologjia ka zëvendësuar punët fizike me makina të ndryshme, por tani ka nisur zëvendësimin edhe të “punëve intelektuale”.

“Çdo profesion do të preket nga IA-ja, disa më shumë e disa më pak. Mirëpo, të gjitha profesionet do të lehtësohen në kryerjen e punës së tyre nga IA-ja”, thotë Rama për REL-in.

Ai parasheh që inteligjenca artificiale në të ardhmen të caktojë terapi mjekësore, të japë këshilla juridike…

“E, posaçërisht, programerët do të jenë ndër më të prekurit nga IA-ja”, shton ai.

Çka të bëjmë përballë këtij rreziku? Rama i ka dy këshilla: pranojeni IA-në si pjesë të realitetit dhe përqafojeni e mësoni si ta inkuadroni në punën tuaj.

“Programerët nuk do të asgjësohen nga IA-ja. Mirëpo, IA-ja do ta bëjë punën e tyre më të thjeshtë, si në shpejtësinë e zgjidhjes së problemeve, ashtu edhe në kualitetin e zhvillimit”, thotë ai.

Sektori i informimit dhe komunikimit punëson gati 13 mijë persona në Kosovë, sipas të dhënave të Administratës Tatimore të Kosovës për janarin e vitit 2025. Prej tyre, rreth tetë mijë janë djem, ndërsa shumica janë nga 15 deri në 34 vjeç.

Paga mesatare bruto në këtë sektor është 1.177 euro, por zhvilluesit e softuerëve arrijnë paga edhe shumë më të larta. Edhe Aldo Baxhaku, zyrtar për komunikim publik në Shoqatën e Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit të Kosovës (STIKK), thotë se fokusi duhet të jetë te shkathtësistë e zëvendësueshme, e jo profesionet.

“Nëse në pozitën që je, kryen vetëm detyra shabllon, përsëritëse, rutinore dhe nuk luan rol kreativiteti ose mendimi kritik, ekspozimi ndaj automatizimit ose zëvendësimit nga IA-ja është i lartë”, thotë Baxhaku për REL-in.

Ai thotë se kompanitë e sektorit të teknologjisë informative në Kosovë janë të specializuara pikërisht në ofrimin e zgjidhjeve kreative, që ai thotë se “IA-ja, të paktën për momentin, nuk i zëvendëson dot në mënyrë efektike”.

Shkaku i popullsisë së re të Kosovës, sidomos atyre të angazhuar në këtë sektor, Baxhaku është i bindur se potenciali në Kosovë për t’u përshtatur me ndryshimet e tilla është i lartë.

Rama dhe Baxhaku pajtohen në një pikë: Kush nuk dëshiron të zëvendësohet nga inteligjenca artificiale apo të mbetet prapa, duhet ta bëjë atë pjesë të procesit të punës. Kjo tashmë po ndodh në shumë kompani në Kosovë, thonë ata dy, si në procesin e planifikimit, rekrutimit, prodhimit të përmbajtjes audio-vizuele, etj.

Drejtori i inxhinierisë në Kutia, Kelmendi, thotë se megjithatë ka disa gjëra që IA-ja nuk di t’i bëjë.

“Nëse flasim për zgjidhjen e problemeve që nuk janë shfaqur më herët, IA-ja nuk di se si t'i zgjidhë”, thotë ai.

Kështu që, ai thotë se të vetmit inxhinierë që do të zëvendësohen janë “inxhinierët që nuk do ta përdorin IA-në”./REL

Artikuj te sugjeruar

n.f BOTA 24 Maj20:29

Çfarë shkaktoi reagime të shumta për incidentin në Mitrovicën e Veriut?

KOSOVË- Një incident në Mitrovicën e Veriut më 23 maj - ndaj të cilit reagoi një pjesëtar i Policisë së Koso...

n.f BOTA 24 Maj17:58

Sulmet izraelite godasin shtëpinë e pediatres në Gaza, humbin jetën 9 fëmijët e saj, mbijeton bashkëshorti dhe djali 11-vjeçar

GAZA- Një sulm izraelit goditi shtëpinë e një pediatre në qytetin Khan Younis në Gaza duke vrarë nënt&e...

n.f BOTA 24 Maj17:57

Serbia lëshon urdhër arrest për policin e Kosovës në lidhje me incidentin në Mitrovicën e Veriut

KOSOVË- Autoritetet serbe kanë lëshuar fletarrestim të shtunën për një pjesëtar të Policisë së Kosov&eu...

n.f BOTA 24 Maj17:57

Rrëzohet avioni në një lagje në San Diego, humbin jetën 6 persona, evakuohen banorët e zonës

SHBA- Gjashtë personat në bordin e një aeroplani turistik që u rrëzua në një zonë banimi të San Diegos kanë ...

n.f BOTA 24 Maj16:20

Incidenti me maturantët në Mitrovicën e Veriut, Sveçla: Kërkesën e policit që të mos provokojnë e quajnë dhunë! Shfaqjet e tyre të ekstremizmit dhe shovinizmit i quajnë festë

KOSOVË- Ministri i Brendshëm në Kosovë, Xhelal Sveçla ka reaguar sërish në lidhje me incidentin e regjistruar në Mitro...

n.f BOTA 24 Maj16:16

Erdogan pret në Stamboll presidentin sirian Ahmed al-Sharaa

STAMBOLL- Presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan u takua sot në Stamboll me presidentin sirian Ahmed al-Sharaa. Takimi, i cili ishte i panj...

n.f BOTA 24 Maj16:16

Rusia dhe Ukraina këmbejnë qindra ushtarë në ditën e dytë të këmbimit të burgosurve të luftës

RUSI- Rusia dhe Ukraina i kanë këmbyer të shtunën qindra ushtarë, nga 307 prej secilës palë - në ditën e dytë...

M.B. BOTA 24 Maj08:41

"Tarifë 50% për të gjitha mallrat evropiane!" BE i përgjigjet Trump: Marrëveshjet tregtare të bazohen në respekt, jo në kërcënime

EUROPA- Bashkimi Evropian thotë se mbetet i përkushtuar për të arritur një marrëveshje tregtare me Shtetet e Bashkuara t&eu...

M.B. BOTA 24 Maj08:26

Gjermania forcon masat për kthimin e emigrantëve të paligjshëm, Merz: Duam ta zgjidhim këtë problem së bashku me fqinjët

GJERMANIA- Shifrat që paraqiti ministri i Brendshëm i Gjermanisë Alexandër Dobrindt janë konkrete. Dobrindti tha pak d...

M.B. BOTA 24 Maj08:06

"Kush po fiton?" The Economist: Kina dhe Amerika, garë për Inteligjencën Artificiale

SHBA- Kina dhe Amerika po garojnë për Inteligjencën Artificiale më të mirë. Kush po fiton? Gara është më e fort&e...